Cenin’de Fethi Hazım’ın öldürülmesi: Bilinenler ve tartışmalı noktalar

Fethi Zidan Hazım, işgal altındaki Batı Şeria’nın Cenin kentinde düzenlenen İsrail operasyonu sırasında vurularak öldürüldü. Filistin Ulusal Güvenlik Güçleri’nde görev yapmış 58 yaşındaki emekli albayın öldüğü konusunda taraflar arasında temel bir anlaşmazlık bulunmuyor. Tartışma, olayın nasıl gerçekleştiği üzerinde yoğunlaşıyor.

İsrail ordusu, Hazım’ın elinde bıçakla bir askere yaklaşarak onu bıçaklamaya çalıştığını ve askerlerin ateş açtığını söylüyor. Filistinli yetkililer bu iddiayı doğrulamadı. Görgü tanıkları ve yerel kaynaklar ise askerlerin Hazım’ın evine baskın düzenlediğini ve onu evin içinde ya da yakınında vurduğunu aktardı. Mevcut haberler, bu iki anlatımdan hangisinin doğru olduğunu bağımsız biçimde ortaya koymuyor.

Cenin baskınına ilişkin farklı anlatımlar

İsrail ordusuna göre askerler, Cenin çevresinde gece saatlerinde yürütülen bir operasyon sırasında bıçak taşıyan silahlı bir kişinin bir askere saldırmaya çalışması üzerine ateş açtı. Ordu, saldırganın öldürüldüğünü ve İsrail güçleri arasında yaralanan olmadığını bildirdi.

Filistin Sağlık Bakanlığı’nın açıklaması daha sınırlıydı. Bakanlık, Hazım’ın İsrail güçlerinin açtığı ateş sonucu aldığı yaralardan öldüğünü ve cenazesinin İsrail tarafından alıkonulduğunu belirtti. Açıklamada, Hazım’ın bir askeri bıçaklamaya çalıştığı yönündeki iddia doğrulanmadı.

Filistinli görgü tanıkları ve yerel kaynaklar ise İsrail güçlerinin Cenin merkezindeki Hazım’ın evine girdiğini, ateş açtığını ve daha sonra cenazesiyle bölgeden ayrıldığını söyledi. Bir haberde Filistinli kaynakların, ambulansın olay yerine ulaşmasının engellendiğini öne sürdüğü aktarıldı.

Hazım’ın yaklaşık 10 kez vurulduğu, sağlık ekiplerinin bölgeye girişinin engellendiği veya cenazesinin götürüldüğü yönündeki ayrıntılar, sunulan haberlerde bağımsız olarak doğrulanmış değil. Bu nedenle eldeki bilgilerle yapılabilecek en temkinli özet şu: Hazım, operasyon sırasında İsrail güçlerinin açtığı ateş sonucu öldü; ancak bıçaklı saldırı iddiası, evin içindeki olayların sıralaması, ateş açılma biçimi ve cenazenin akıbeti tartışmalı olmaya devam ediyor.

Fethi Hazım kimdi?

Hazım, kamuoyunda “Ebu Raad” adıyla da biliniyordu ve Filistin Yönetimi’nin güvenlik güçlerinde üst düzey görev yapmış eski bir subay olarak tanımlandı.

Raad Hazım’ın babasıydı. Raad, Nisan 2022’de Tel Aviv’deki Dizengoff Caddesi’nde düzenlenen silahlı saldırıyı gerçekleştirmişti. Hazım’ın diğer oğlu Abdülrahman Hazım ise aynı yıl Cenin’deki bir İsrail baskını sırasında öldürülmüştü.

Bu aile geçmişi, Hazım’ın operasyonla ilgili haberlerde öne çıkmasını açıklıyor. Ancak tek başına, Hazım’ın herhangi bir suçtan arandığını veya vurulduğu sırada saldırı düzenlediğini kanıtlamıyor. Sunulan kaynaklar, baskın öncesinde Hazım’ın hukuki ya da operasyonel statüsünü kesin biçimde ortaya koymuyor. İsrail’in daha önce onu hedef almama kararı aldığı yönündeki haberler de bağımsız olarak doğrulanmış değil.

El Halil yakınlarında ayrı bir ölüm

Cenin’deki silahlı saldırıyla aynı gün, El Halil’in kuzeyindeki Sa’ir yakınlarında ayrı bir olay yaşandı. Filistin Sağlık Bakanlığı, burada 17 yaşındaki Kerim Senad Raja Şelaldeh’in öldürüldüğünü ve 70 yaşındaki başka bir Filistinlinin yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu yaralandığını açıkladı.

Çatışmanın nasıl başladığı konusunda da tarafların anlatımları farklılaştı. İsrail ordusu, Filistinlilerin İsrailli sivillere taş attığını ve bölgeye asker gönderildiğini söyledi. Filistinli yetkililer, akrabalar ve yerel haber kaynakları ise yerleşimcilerin Filistinlilere ait araziye girdiğini veya saldırdığını, yerleşimcileri koruyan silahlı bir İsraillinin çatışma sırasında ateş açtığını aktardı.

İsrail ordusu olayı incelediğini bildirdi. Mevcut haberlerde, ateş açan kişinin eyleminin hukuki gerekçesi veya sorumluluğu konusunda kesinleşmiş bir resmî bulgu yer almıyor.

Haberler neyi ortaya koyuyor, neyi ortaya koymuyor?

Mevcut haberler üç temel noktayı destekliyor:

• Hazım, Cenin’deki bir operasyon sırasında İsrail güçlerinin açtığı ateşle öldürüldü.
• İsrail’in Hazım’ın bir askeri bıçaklamaya çalıştığı yönündeki iddiası, Filistinli yetkililer ve yerel görgü tanıkları tarafından reddediliyor veya doğrulanmıyor; sunulan materyalde bu iddiayı bağımsız biçimde destekleyen kanıt bulunmuyor.
• Kaç el ateş edildiği, ambulansın olay yerine ulaşmasının engellenip engellenmediği ve Hazım’ın cenazesinin götürülmesi ya da alıkonulmasına ilişkin ayrıntılar tartışmalı veya eksik belgelenmiş durumda.

Bu olaylar, Gazze savaşının Ekim 2023’te başlamasından bu yana işgal altındaki Batı Şeria’da İsrail askerî baskınları, Filistinli saldırıları ve yerleşimci-Filistinli çatışmalarıyla büyüyen şiddet ortamında yaşandı. Can kaybı sayıları; kaynağa, kapsanan bölgeye ve hesaplamanın yapıldığı tarih aralığına göre değişebildiği için toplam bilanço, bu tekil olay haberlerinden çıkarılmamalı; tarihi açıkça belirtilmiş resmî veya Birleşmiş Milletler verilerine dayandırılmalı.