2026-27 El Niño'su küresel sıcaklık rekorlarını zorlayabilir

Pasifik Okyanusu'nda gelişen 2026-27 El Niño'su, sıradan bir mevsimsel dalgalanma olmaktan çok, küresel ölçekte etkileri olabilecek olağanüstü bir iklim riski olarak değerlendiriliyor. Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi'ne (Met Office) göre Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklıkları önümüzdeki aylarda normalin 3°C'den fazla üzerine çıkabilir. Kurum, mevcut tahmin sinyalini yaşayanların hafızasındaki en güçlü ve muhtemelen 19. yüzyıldan bu yana en büyük El Niño olayı olarak nitelendiriyor.

Bu gelişmenin etkileri Pasifik'le sınırlı kalmayabilir. El Niño, dünyanın farklı bölgelerinde yağış ve sıcaklık düzenlerini değiştirebiliyor. Üstelik söz konusu doğal ısınma, insan faaliyetlerinin neden olduğu uzun vadeli küresel ısınmanın zaten yükselttiği sıcaklık tabanına ekleniyor. Met Office bu birleşimin, 2027'nin küresel sıcaklık rekorunu kırmasını çok olası hâle getirdiğini belirtiyor.

Tahmin neden bu kadar sıra dışı?

El Niño, tropikal Pasifik merkezli El Niño-Güney Salınımı'nın (ENSO) sıcak evresidir. Genellikle tropikal doğu Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun dönem ortalamasının en az 0,5°C üzerine çıkmasıyla tanımlanır.

Met Office'e göre tipik bir El Niño, ekvatoral Pasifik'te deniz yüzeyi sıcaklıklarını yaklaşık 1-2°C artırır. 2°C'lik bir artış bile çok büyük bir olay kabul edilir. Bu nedenle 3°C'nin üzerindeki bir tahmin, olağan El Niño koşullarının oldukça dışına çıkıyor.

Kurumun "yaşayanların hafızasındaki en büyük" ve muhtemelen "19. yüzyıldan bu yana en büyük" ifadeleri, henüz gerçekleşmiş bir ölçüm değil, mevcut tahminlere dayalı tarihsel bir değerlendirme anlamına geliyor. Olayın en güçlü dönemine henüz ulaşılmadı ve yeni gözlemler geldikçe tahminler değişebilir.

El Niño ne zaman zirve yapacak?

En güçlü koşulların 2026-27 Kuzey Yarımküre sonbahar ve kışında görülmesi bekleniyor. Küresel sıcaklıklar üzerindeki daha geniş etkinin ise 2027 boyunca hissedilmesi olası. Bunun nedeni, okyanustaki olayın zirvesiyle küresel ortalama sıcaklıklardaki artışın aynı anda gerçekleşmek zorunda olmaması.

Met Office'in daha uzun vadeli görünümü, özellikle 2027 ve 2028'de orta tropikal Pasifik'te El Niño koşullarının görülme ihtimalinin yükseldiğine işaret ediyor. Kurum, 2026'nın sonlarına doğru gelişen bir El Niño'nun 2027'nin yeni bir sıcaklık rekoru kırma olasılığını artırdığını söylüyor.

Bunlar kesin sonuçlar değil, olasılığa dayalı projeksiyonlar. Nihai zirve; Pasifik Okyanusu ile atmosfer arasındaki etkileşimin nasıl ilerleyeceğine ve kısa vadeli hava değişkenliğine bağlı olacak.

2027 neden kayıtlardaki en sıcak yıl olabilir?

El Niño, tropikal Pasifik'teki ısının geçici olarak atmosfere aktarılmasına ve gezegen genelindeki ısı ile yağış dağılımının değişmesine neden olur. Bu doğal ısınma atağı, insan kaynaklı uzun vadeli küresel ısınmanın üzerine bindiğinde küresel ortalama sıcaklıklar daha da yükselebilir.

Met Office'in uyarısı iki etkinin birleşimine dayanıyor:

• Doğal değişkenlik: Olağanüstü güçlü bir El Niño, kısa vadeli bir ısınma ivmesi sağlayabilir.
• İnsan kaynaklı ısınma: Dünya, geçmişteki El Niño olaylarına kıyasla çok daha sıcak bir başlangıç noktasında bulunuyor.

Bu nedenle 2027'de yeni bir küresel sıcaklık rekoru kırılabilir. Met Office'in kullandığı "çok olası" ifadesi yüksek olasılıklı bir tahmini anlatıyor; kesinlik anlamına gelmiyor.

Birleşik Krallık'ta hava nasıl etkilenebilir?

Met Office, El Niño'nun Birleşik Krallık'ta daha yağışlı ve fırtınalı bir sonbahar-kış dönemini destekleyebileceğini öngörüyor. Bu, mevsimsel bir eğilim tahmini; belirli bir fırtınanın ne zaman gerçekleşeceğini veya her bölgeye ne kadar yağış düşeceğini göstermiyor.

El Niño, Birleşik Krallık'ın hava durumunu tek başına belirlemez. Diğer atmosferik sistemler ve yerel koşullar bu etkinin gücünü artırabilir, azaltabilir ya da yönünü değiştirebilir. Bu nedenle en doğru yorum, ülke genelinde mutlaka yağışlı bir kış yaşanacağı değil, istikrarsız hava koşullarının olasılığının artabileceğidir.

En büyük insani risk nerede?

Dünya Gıda Programı (WFP), güçlenen El Niño'nun 2027 sonuna kadar en az 49 milyon kişiyi daha akut gıda güvensizliğine itebileceğini tahmin ediyor. WFP'nin 45 ülkeyi kapsayan analizine göre akut gıda güvensizliği yaşayanların toplam sayısı 274 milyona ulaşabilir.

Risk; yoksulluk, çatışma, kırılgan gıda sistemleri veya art arda yaşanan iklim şoklarıyla karşı karşıya olan topluluklarda daha yüksek. WFP, Orta Amerika ile güney Afrika'nın özellikle ciddi risk altında olduğunu belirtiyor.

El Niño farklı bölgelerde birbirinin zıddı sonuçlar doğurabilir: bazı yerlerde kuraklık, başka bölgelerde ise yıkıcı yağış ve seller görülebilir. Bu şoklar hasadı azaltabilir, hayvancılığı ve su kaynaklarını aksatabilir, altyapıya zarar verebilir ve gıda piyasaları üzerindeki baskıyı artırabilir. Nihai insani etki yalnızca olayın gücüne değil, yerel kırılganlığa ve yetkililerin ne kadar erken harekete geçebildiğine de bağlı olacak.

Erken hazırlık neden önemli?

WFP ve ortakları, kuraklık, sel veya fırtınalar en ağır sonuçlarını ortaya çıkarmadan önce harekete geçebilmek için iklim tahminlerini ve erken uyarı sistemlerini kullanıyor. Planlanan adımlar arasında geçim kaynaklarını korumak, yardım malzemelerini önceden uygun noktalara yerleştirmek ve kırılgan toplulukların olası şoklara hazırlanmasına destek olmak bulunuyor.

Erken müdahale El Niño'yu önleyemez. Ancak ürünler, evler, gelir kaynakları veya altyapı kaybedildikten sonra müdahale etmenin maliyetini ve insani yükünü azaltabilir. Bu tablo, iklim tahminlerinin en değerli hâle, sahadaki somut kararlarla birleştirildiğinde geldiğini gösteriyor.

En önemli not: Bu hâlâ bir tahmin

Veriler, alışılmadık derecede güçlü ve hızla gelişen bir El Niño'ya işaret ediyor. Ancak 3°C'nin üzerindeki değer, kesinleşmiş bir gözlem değil, olayın olası zirvesine ilişkin bir projeksiyon. Bölgesel sonuçlar da birbirinden farklı olabilir.

En temkinli sonuç şu: 2026-27 El Niño'su küresel sıcaklık rekoru olasılığını artırabilir; Birleşik Krallık'ta daha yağışlı ve fırtınalı koşulları destekleyebilir; Pasifik çevresinde birbirinden çok farklı yağış riskleri yaratabilir ve kırılgan ülkelerde gıda güvenliği üzerinde ciddi baskı oluşturabilir. Uyarının gücü, olağanüstü model sinyalinden ve olayın daha sıcak bir iklim ortamında gelişmesinden kaynaklanıyor; gelecekteki her sonucun kesinleşmiş olmasından değil.