Kim Yo Jong, ABD-Güney Kore tatbikatlarının küçültülmesini neden reddetti?

Kim Yo Jong, ABD ile Güney Kore’nin yıllık Ulchi Freedom Shield askeri tatbikatını küçültme kararını açıkça reddetti. Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’un kız kardeşi ve yönetimde etkili isimlerden biri olan Kim, tatbikatların süresinin ve kapsamının azaltılmasının Pyongyang açısından kayda değer olmadığını söyledi. Ona göre asıl mesele, tatbikatların daha küçük yapılması değil, ABD-Güney Kore ortak askeri faaliyetlerinin devam etmesi.

Tatbikatta ne değişti?

Ulchi Freedom Shield’ın başlangıçta 11 gün sürmesi planlanıyordu. ABD’nin talebi doğrultusunda tatbikatın beş güne indirilmesi ve bazı saha eğitimlerinin kapsamının daraltılması gündeme geldi. Donald Trump, tatbikat başladıktan sonra Pentagon’a ABD’nin katılımını “önemli ölçüde azaltma” talimatı verdi.

Trump kararını birkaç gerekçeyle açıkladı. Tatbikatların ABD için maliyetli olduğunu savunan başkan, faaliyetlerin Kuzey Kore’ye “uygunsuz ve düşmanca” bir mesaj gönderdiğini, oysa Pyongyang’ın kendisine başkanlığı döneminde “tehdit oluşturmayan ve saygılı” davrandığını söyledi. Trump ayrıca Kim Jong Un’la olan kişisel ilişkisine ve Güney Kore’nin ABD’nin İran’a yönelik eylemlerine katılmayı reddetmesine atıfta bulundu.

Washington ve Seul tatbikatları nasıl tanımlıyor?

Pentagon, Trump’ın talimatını uygulamak üzere süreci yönlendirdi. Buna karşın ABD ve Güney Koreli askeri yetkililer, tatbikatların savunma amaçlı olduğunu ve iki müttefikin askeri hazırlığını geliştirmeye yönelik bulunduğunu vurgulamaya devam etti. Güney Kore Devlet Başkanı Lee de sivil savunma tatbikatlarının Kuzey Kore’yi hedef almadığını söyledi. Seul yönetimi, Trump’ın İran’la ilgili açıklamalarını da değerlendirdiğini bildirdi.

Pyongyang ise bu açıklamayı kabul etmiyor. Kuzey Kore, ABD-Güney Kore tatbikatlarını uzun süredir işgal provası olarak nitelendiriyor. Devlet haber ajansı KCNA’nın yorumunda iki ülke “savaş kışkırtıcıları” olarak tanımlandı ve Kuzey Kore’nin askeri tehditlere karşı meşru müdafaa hakkını kullanmayı sürdüreceği belirtildi.

Kim Yo Jong da tatbikatların süresi ve kapsamı küçültülse bile “kışkırtıcı ve saldırgan” niteliğinin değişmeyeceğini söyledi. Bu nedenle açıklama, Trump’ın tatbikatlardaki kesintiyi Kuzey Kore’yle yeniden temas kurmak için bir jest olarak kullanma girişimine kamuoyu önünde verilmiş bir ret yanıtı olarak değerlendiriliyor.

Trump’ın Kim Jong Un’la iletişim iddiası neden tartışmalı?

Trump, Kim Jong Un’un kendisine ulaşan mesajlara yanıt verdiğini ve temasın olumlu ilerlediğini söyledi. Ancak Kim Yo Jong, Washington ile Pyongyang liderleri arasında yakın zamanda gerçekleştiği öne sürülen doğrudan iletişimden “tamamen habersiz” olduğunu belirtti. Bu açıklama, Trump’ın iddiasıyla çelişiyor.

Bununla birlikte Kim Yo Jong, kardeşi Kim Jong Un ile Trump arasındaki kişisel ilişkinin hâlâ “mükemmel” olduğunu söyledi. Böylece kişisel yakınlık ile Kuzey Kore’nin müzakere masasına dönmeye hazır olması arasında ayrım yaptı: Trump’la iyi ilişki iddiası korunurken, bunun otomatik olarak siyasi bir uzlaşma anlamına gelmediği mesajı verildi.

Diplomasi için gerçek bir fırsat var mı?

Mevcut tablo, en fazla sınırlı bir diyalog penceresine işaret ediyor; yakın zamanda kapsamlı bir anlaşma ya da zirve yapılacağını göstermiyor. Kuzey Kore’nin nükleer statüsünü pazarlık konusu yapmaya yanaşmadığı ve Washington politikasını değiştirmediği sürece anlamlı görüşmelere mesafeli kalabileceği değerlendiriliyor.

Kuzey Kore’nin nükleer ve füze kapasitesini geliştirmeyi sürdürmesi, Rusya’yla askeri ortaklığından silah, ekonomik ve siyasi destek ile savaş deneyimi elde etmesi, ayrıca ABD’ye olan bağımlılığının azalması Pyongyang’ın pazarlık gücünü artırıyor. Rusya ve Çin’le ilişkileri de Kuzey Kore’nin geçmişteki tecrit düzeyini azaltıyor. Bu koşullar, Kim Jong Un’un nükleer bir devlet olarak tanınmayı veya sınırlı silah kontrolü adımlarını talep etmesini; önceki Trump-Kim görüşmelerinde olduğu gibi doğrudan nükleer silahsızlanma şartlarını kabul etmesinden daha olası kılıyor.

İran bağlantısı ABD-Güney Kore ittifakını nasıl etkileyebilir?

Trump’ın tatbikat kararını Güney Kore’nin İran konusunda ABD’ye destek vermemesiyle ilişkilendirmesi, hamlenin yalnızca Kuzey Kore politikasına yönelik olmadığını düşündürüyor. Karar, Seul üzerinde bir ittifak baskısı aracı olarak da okunabilir.

Bu yaklaşım Pyongyang’la kısa vadede taktik bir temas alanı yaratabilir; ancak aynı zamanda Güney Kore’nin ABD’nin caydırıcılığına duyduğu güveni ve müttefikler arasındaki koordinasyonu zayıflatma riski taşıyor. Oysa sürdürülebilir müzakereler için bu iki unsur kritik önem taşıyor.

En olası senaryo ne?

Yakın vadede en olası sonuç, kapsamlı bir nükleer silahsızlanma anlaşmasından ziyade keşif amaçlı temaslar veya siyasi açıdan sembolik bir görüşme. Gerçek anlamda sonuç üreten bir zirve için Washington’ın aşamalı bir silah kontrolü çerçevesini — yeni silah üretiminin dondurulması, doğrulama ve risk azaltma önlemleri gibi adımları — değerlendirmesi gerekebilir. Pyongyang’ın ise Rusya ve Çin’den elde ettiği güvenlik ve ekonomik kazanımlardan vazgeçmesini sağlayacak kadar güçlü teşvikler sunulması beklenir.