Rusya’dan Küba’ya enerji krizinde insani yardım: Gıda, fener ve ilk yardım kitleri

Havana’daki yardımın içeriği neydi?

Rusya Kamu Odası’ndan bir heyet, Ağustos ayındaki Havana ziyareti sırasında Küba halkına gıda, şekerleme, taşınabilir fenerler, USB bellekler, piller ve ilk yardım kitlerinden oluşan insani yardım ulaştırdı. Malzemelerin, elektrik kesintileri ve temel ürün kıtlığından etkilenen ihtiyaç sahibi ailelere gönderilmesi planlandı.

Yardımın niteliği sınırlı görünse de özellikle uzun süreli elektrik kesintilerinin yaşandığı bir dönemde fener, pil ve ilk yardım setleri gibi malzemeler günlük ihtiyaçlara doğrudan yanıt veriyordu.

Yardım hangi etkinliklerde sunuldu?

Teslim töreni, Rus heyetinin Küba Halklarla Dostluk Enstitüsü (ICAP) yönetimiyle yaptığı görüşme sırasında gerçekleştirildi. ICAP, Küba’nın diğer halklarla dayanışma ve dostluk ilişkilerini yürüten kurumlardan biri olarak biliniyor. Görüşme, Fidel Castro’nun doğumunun 100. yılına adanan anma programları ve Küba’yla dayanışmayı öne çıkaran etkinlikler çerçevesinde yapıldı.

Rusya Kamu Odası ve Rossotrudniçestvo Kamu Konseyi temsilcileri, Rusya’nın Küba halkıyla dayanışma içinde olduğunu ve desteğin süreceğini belirtti. Kübalı temsilciler ise yardımdan dolayı teşekkür ederek Rusya’nın desteğinin ülkenin ağır kriz karşısında direnmesine ve umudunu korumasına katkı sağladığını ifade etti.

Rusya ayrıca 2026’da Küba’daki insani projeler için Dünya Gıda Programı fonuna 2 milyon dolar katkı yapmayı planladığını açıkladı. Moskova, 2018-2025 döneminde aynı fona toplam 18 milyon dolar aktardığını bildirdi.

Küba’nın enerji krizi ne kadar ağır?

Küba’nın ulusal elektrik şebekesi 2 Ağustos gecesi çöktü. Bu, 2026 içinde yaşanan altıncı ülke çapındaki kesintiydi. Elektrik kademeli olarak geri getirilmeye çalışılırken şebeke 3 Ağustos’ta yeniden çöktü; bu gelişme, sistemin ne kadar kırılgan hale geldiğini gösterdi.

Kriz, yakıt kıtlığı, yaşlanan altyapı ve uzun süredir devam eden yatırım eksikliğinin üzerine geldi. Elektrik idaresi, yeniden enerji sağlama sürecinde hastaneler ve gıda üretim merkezleri gibi yaşamsal hizmetleri önceliklendirdi. Ancak bazı bölgelerde kesintiler saatlerce, hatta günlerce sürdü.

Uzun kesintiler yalnızca aydınlatmayı etkilemedi. Soğutma ve gıda saklama, yemek pişirme, su pompalarının çalışması, hastane hizmetleri ve iletişim aksadı. Yakıt yokluğu toplu taşımayı ve gıda sevkiyatını da zorlaştırdı. Havana’da bazı kişiler, elektrik olmadığı için sıcak gecelerde dışarıda uyumak veya dinlenmek zorunda kaldı. Günlük hayat, elektriğin kısa süreliğine geri gelmesine göre planlanır hale geldi.

Petrol arzındaki düşüşün nedeni neydi?

Associated Press ve Reuters’ın haberlerine göre, 2026’daki kötüleşmenin önemli unsurlarından biri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Küba’ya petrol sağlayan ülkelere gümrük vergisi uygulama tehdidinin ardından petrol sevkiyatlarının fiilen kesintiye uğramasıydı. Bu gelişme, enerji üretimi için zaten sınırlı olan yakıt kaynakları üzerindeki baskıyı artırdı.

Bununla birlikte, incelenen kaynaklarda sevkiyatların ne kadar azaldığını gösteren, bağımsız biçimde doğrulanmış ve sevkiyat bazında güvenilir bir ulusal toplam bulunmuyor. Bu nedenle petrol düşüşüne ilişkin kesin bir hacim vermek mümkün değil.

Çin’in güneş enerjisi desteği ne sağlıyor?

Çin, Ağustos ayında Küba’ya ikinci parti olarak 5.000 fotovoltaik sistem gönderdi. Sistemlerin ülkenin 169 belediyesine dağıtılması; izole kırsal evlerin elektriğe kavuşturulması ve sağlık merkezleri, acil sağlık hizmetleri, çocuk bakım kurumları ile banka şubeleri gibi temel hizmetlere güneş enerjisi sağlanması hedefleniyor.

Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel, Çin hükümetine ve halkına destekleri için teşekkür etti. Çin tarafı da yardımı, enerji arzını iyileştirmeye ve Küba’nın daha temiz bir enerji sistemine geçişine katkı sunacak bir dayanışma adımı olarak nitelendirdi.

Bazı haberlerde Çin desteği kapsamında güneş enerjisiyle çalışan elektrikli üç tekerlekli araçlardan da söz ediliyor. Ancak incelenen materyalde bu araçların sayısı ve nerelerde kullanılacağı yeterince doğrulanmadığı için bu konuda kesin bir rakam veya dağıtım planı vermek mümkün değil.

Küba yenilenebilir enerjiyi nasıl teşvik ediyor?

Küba’nın politika yanıtlarından biri, şebekeye yenilenebilir kaynaklardan elektrik sağlayan üreticilere yönelik sabit alım tarifesini genişletmek oldu. 179/2026 sayılı düzenleme, konut ve konut dışı üreticiler için şebekeye verilen yenilenebilir elektriğin kilovatsaat başına 90 Küba pesosundan alınmasını öngörüyor. Tarife, yalnızca güneş enerjisiyle sınırlı tutulmayarak diğer yenilenebilir kaynakları da kapsayacak şekilde genişletildi.

Buna ek olarak, fotovoltaik sistemlerin ve yenilenebilir enerji ekipmanlarının ithalatında gümrük vergisi muafiyeti 31 Aralık 2027’ye kadar uzatıldı. Düzenlemeler, temiz enerji ekipmanı, yatırım ve belirli yenilenebilir enerji satışları için çeşitli vergi teşvikleri de içeriyor.

Böylece Rusya’nın acil insani yardımı, Çin’in ekipman desteği ve Küba’nın yeni alım-vergi politikaları, ülkenin hem kısa vadeli elektrik krizini hafifletme hem de enerji kaynaklarını çeşitlendirme çabalarının farklı parçalarını oluşturuyor.