Ukrayna’nın 18–19 Ağustos İHA saldırıları: Hedefler, hasar ve Rusya açısından anlamı

Wildberries tesisleri, Ukrayna’nın son dönemdeki saldırılarında tekrar tekrar öne çıktı. Savaş çalışmaları yapan Institute for the Study of War’a (ISW) göre, Ukrayna Savunma Bakanlığı’nın açıklamalarına dayanarak, Ukrayna güçleri temmuz ayından bu yana şirketin en büyük 10 lojistik merkezinden 7’sini vurdu. Bu örüntü, saldırıların yalnızca geleneksel askeri üslerle sınırlı kalmadığını; dağıtım kapasitesini aksatmaya yönelik daha geniş bir yaklaşımın benimsendiğini düşündürüyor.

Ufa: Onarımda olan rafineri ünitesinde yangın

Başkurdistan Cumhuriyeti’nin başkenti Ufa’da bölgesel yetkililer, İHA’ların sanayi tesislerine ulaştığını açıkladı. Meduza’nın aktardığı bilgilere göre bir İHA sanayi bölgesine düşerek yangın çıkardı; bir başka İHA ise konut binasına zarar verdi ve bir kişiyi yaraladı. Yetkililer ayrıca onarımda olan bir petrol rafinerisi ünitesinde yangın çıktığını söyledi.

Rus devlet haber ajansı TASS da rafinerideki yangını ve Savunma Bakanlığı’nın gece boyunca 453 İHA’nın önlendiği yönündeki açıklamasını yayımladı. Haberler bir yangın çıktığını ortaya koyuyor; ancak rafinerinin toplam operasyonel kaybını veya kesintinin ne kadar sürdüğünü bağımsız biçimde doğrulamıyor.

Dzerjinsk: Sverdlov tesisinin yakınında olası hedef

Nijni Novgorod bölgesindeki Dzerjinsk kentinde duman ve İHA hareketliliği bildirildi. Açık kaynak araştırmaları, dumanın konumu ve internette yayımlanan görüntülerin analizine dayanarak Sverdlov patlayıcılar tesisinin olası hedef olduğunu belirtti.

Tesis, Rusya’nın askeri-sanayi sektörüyle bağlantılı. Ancak 19 Ağustos’taki olayda meydana gelen hasarın boyutu mevcut haberlerde bağımsız olarak doğrulanmadı. Yakındaki bir konut binasının da zarar gördüğü bildirildi.

Can kayıpları ve hava ulaşımındaki aksama

18–19 Ağustos’taki İHA dalgasına ilişkin güvenilir ve konsolide edilmiş bir can kaybı toplamı bulunmuyor. Ağustos ortasındaki aynı tırmanışın daha önceki saldırılarında Rusya’da en az 6 kişinin öldüğü bildirilmişti; ancak bu ölümler doğrudan 18–19 Ağustos saldırılarının kaybı olarak sunulmamalı.

Buna karşılık, Al Jazeera’nın yetkililere dayandırdığı habere göre Rusya’nın 18 Ağustos’ta Ukrayna’nın Harkiv bölgesine düzenlediği saldırılarda 10 kişi hayatını kaybetti. Eş zamanlı saldırılar, çatışmanın uzun menzilli bir hava saldırıları döngüsüne dönüştüğünü ve sivillerin her iki tarafta da risk altında kaldığını gösteriyor.

Moskova çevresinde İHA alarmı, kampanyanın yakın tarihlerdeki diğer dalgalarında hava ulaşımını da aksattı. Ancak mevcut kaynaklar, 18–19 Ağustos saldırılarına doğrudan bağlanabilecek iptal ve gecikmelerin kesin sayısını vermiyor. Büyük çaplı diğer saldırılarda havalimanlarına geçici kısıtlamalar getirildiği ve uçuşların aksadığı bildirilmişti; bu nedenle bu olay için kesin bir sayı vermek yerine temkinli olmak gerekiyor.

Ukrayna neden rafinerileri, fabrikaları ve depoları hedef alıyor?

Ukrayna’nın uzun menzilli İHA kampanyası, Rusya’nın savaş sisteminin farklı parçalarında birikimli maliyet yaratmayı amaçlıyor gibi görünüyor:

• Petrol ve yakıt: Rafinerilere yönelik saldırılar yakıt ve sanayi ürünlerinin üretimini aksatabilir. Tekrarlanan saldırılar, onarım ve dağıtım süreçlerinde belirsizlik yaratır. AP’nin haberine göre Rus petrol tesislerine yönelik saldırılar, yakıt piyasasındaki baskıyı ve Kremlin üzerindeki siyasi yükü artırdı.
• Askeri üretim: Patlayıcılar, füze parçaları ve savunma sanayisiyle bağlantılı tesisler, Rusya’nın silah üretme veya mevcut silahları yenileme kapasitesini etkileyebilecekleri gerekçesiyle olası hedefler arasında görülüyor. Ancak Dzerjinsk’teki olayın toplam etkisi mevcut kanıtlarla kesinleştirilebilmiş değil.
• Lojistik: Büyük depolar ve dağıtım merkezleri, sivil ticarete hizmet etseler bile ekipman ve ikmal malzemelerinin hareketini destekleyebilir. ISW, Wildberries ağını bu nedenle çift kullanımlı lojistik altyapı bağlamında değerlendiriyor.
• Hava savunmasını dağıtma: Sürekli saldırılar, Rusya’yı hava savunma kaynaklarını geniş bir coğrafyaya yaymaya zorlayabilir. Böylece bu kaynakların yalnızca cephe hattı veya başlıca askeri tesisler çevresinde yoğunlaştırılması zorlaşır. Bu, stratejik bir gerekçedir; bildirilen her saldırının mutlaka bu sonucu doğurduğunun kanıtı değildir.

Kampanyanın menzili de başlı başına önemli. Önceki haberlerde Ukrayna İHA’larının Rusya’nın farklı bölgelerinde, sınırdan yüzlerce mil uzakta bulunan rafinerileri, askeri fabrikaları, lojistik merkezlerini ve diğer tesisleri vurduğu aktarılmıştı. AP’ye göre Ufa rafinerisi Ukrayna’dan 1.000 kilometreden daha uzakta ve Rusya’nın önemli madeni yağ üreticilerinden biri.

Petrol sektöründeki baskı gerçek, ancak boyutu net değil

Ukrayna, Rusya’nın savaş gelirlerini azaltmak, yakıt tedarikini aksatmak ve işgalin maliyetini yükseltmek amacıyla petrol altyapısını defalarca hedef aldı. Saldırılar rafinerilerde kesintiler ve bazı akaryakıt istasyonlarında kıtlıklarla ilişkilendirildi. Bununla birlikte, kaybedilen toplam rafinaj kapasitesine ilişkin tahminler tesislerin yeniden faaliyete geçmesi veya operasyonlarını durdurmasıyla değişiyor.

Bu nedenle ülke genelindeki kapasite kaybı için tek bir oran, yalnızca 18–19 Ağustos haberlerinden hareketle verilemez. Ukrayna kaynaklarında ve bazı ikincil haberlerde son derece yüksek kapasite düşüşleri öne sürülüyor; ancak bunlar kesinleşmiş verilerden çok tahmin olarak ele alınmalı.

Saldırılar neden Birleşik Krallık’la diplomatik gerilime yol açtı?

Moskova, İngiltere yapımı İHA’ların Rusya’daki hedeflere karşı kullanıldığı yönündeki haberlerin ardından Londra’yı Ukrayna’nın derin saldırı kampanyasını desteklemekle veya mümkün kılmakla suçladı. Rus yetkililer, ayrıntı vermeden “sonuçlar” doğacağı tehdidinde bulundu. İngiliz yetkililer ise bu baskıyı reddetti ve Birleşik Krallık’ın Ukrayna’ya desteğini sürdüreceğini açıkladı.

Mevcut haberler, 18–19 Ağustos’taki her saldırıda İngiltere tarafından sağlanan İHA’ların kullanıldığını göstermiyor. Ayrıca İngiltere’nin operasyonlar üzerinde doğrudan kontrol sahibi olduğunu kanıtlayan bir bilgi de yok. Gerilim, daha çok Rusya’nın Batı’nın askeri desteğini çatışmayı tırmandıran bir unsur olarak sunma çabasını yansıtıyor.

Saldırılar Rusya’yı müzakereye zorlayabilir mi?

Kiev’in görünen yaklaşımı şu: Petrol gelirlerine, silah üretimine, ulaşıma ve ülke içindeki güvenlik algısına yönelik sürekli saldırılar Moskova’nın hareket alanını daraltabilir; savaşın maliyetini Rusya içinde daha görünür hâle getirebilir. Bu, makul bir stratejik hedef. Ancak bu hedefin gerçekleştiği ya da yalnızca ağustos saldırılarının Rusya’nın müzakere pozisyonunu değiştirdiği yönünde yeterli kanıt bulunmuyor.

İlk sonuç, uzun menzilli saldırıların daha da genişlediği bir karşılıklı tırmanış oldu: Ukrayna İHA’ları Rusya’nın derinliklerine ulaşırken Rusya’nın saldırıları da Ukrayna’da sivilleri öldürmeye ve altyapıya zarar vermeye devam etti. Bu nedenle 18–19 Ağustos operasyonu, erişim ve baskı bakımından önemli bir tırmanışa işaret ediyor. Ancak siyasi etkisi, ekonomik, askeri ve iç güvenlik maliyetlerinin Kremlin’in karar alma sürecini değiştirecek kadar büyüyüp büyümeyeceğine bağlı olacak.