Avrupa’nın rekor sıcak denizleri: Isınmanın ana nedeni insan kaynaklı iklim değişikliği

Avrupa çevresindeki denizlerde 2026 yazında görülen olağanüstü sıcaklıklar, yalnızca doğal değişkenlikle açıklanamıyor. World Weather Attribution (WWA), insan kaynaklı iklim değişikliğinin rekor deniz yüzeyi sıcaklıklarının ana itici gücü olduğunu ortaya koydu. Analize göre insan kaynaklı ısınma, Akdeniz’e yaklaşık 2°C; Batı Avrupa denizlerine ise 1,3–1,4°C ek ısı taşıdı.

Sıcaklık artışı Avrupa’nın farklı denizlerine yayıldı

Çalışma; Akdeniz’in yanı sıra Biskay Körfezi’ni, İberya açıklarını ve Kelt Denizi’ni de kapsayan geniş bir bölgedeki ısınmayı inceledi. Araştırılan bölgelerin çoğunda yaz sıcaklıklarındaki artış, analizde kullanılan yaklaşık 1,4°C’lik küresel ortalama ısınmayı aştı.

Kuzeydeki Kelt Denizi’nde sıcaklıklar ortalamanın yaklaşık 1,2°C üzerine çıkarken, Akdeniz’in bazı kesimlerinde ortalamadan 3°C daha yüksek değerler ölçüldü.

Deniz sıcak hava dalgasının kapladığı alan da dikkat çekiciydi. Biskay Körfezi–İberya kıyıları bölgesinin yaklaşık yüzde 90’ı, Batı Akdeniz’in ise yüzde 80’i bu koşullardan etkilendi.

Akdeniz’de 27°C’lik temmuz rekoru

Temmuz 2026, dünya denizlerinin yüzey sıcaklığının ölçüm tarihindeki en yüksek seviyeye ulaştığı ay olarak bildirildi. Avrupa’nın Atlantik kıyıları ile Batı Akdeniz’de deniz yüzeyi sıcaklıkları rekor kırarken, Akdeniz’de haziran ayındaki değerler normalin 6°C üzerine kadar çıktı.

Akdeniz’in temmuz ayı ortalama sıcaklığı 27°C’ye ulaşarak bu ay için kaydedilen en yüksek değeri gördü. Mallorca yakınlarındaki açık deniz şamandırası ise ağustos başında 33°C ölçtü.

Bu ölçümler denizin ne kadar ısındığını gösteriyor. WWA’nın çalışması ise bir adım daha ileri giderek gözlem verilerini iklim modeli simülasyonlarıyla karşılaştırdı ve insan kaynaklı ısınmanın bu olay üzerindeki payını hesapladı.

Deniz sıcak hava dalgaları neden önemli?

Deniz sıcak hava dalgaları; mercanlar, süngerler ve büyük algler gibi deniz canlıları için yaşamsal habitat oluşturan türlerde kitlesel kayıplara yol açabiliyor. Bu canlıların azalması, omurgasızlardan balıklara, deniz kuşlarından deniz memelilerine kadar uzanan besin ağlarında zincirleme etkilere neden olabiliyor.

Süregelen ısınma, bazı türler için alışılmış yaşam alanlarını elverişsiz hâle getiriyor. Popülasyonlar daha kuzeye kayabilirken, sıcak sulara uyum sağlayan türler rekabet avantajı kazanabiliyor. Bu değişimler deniz canlısı topluluklarını, balıkçılığı ve su ürünleri yetiştiriciliğini etkileyebileceği gibi, sofraya ulaşan balık ve kabuklu deniz ürünlerinin çeşitliliğini de değiştirebilir.

Araştırmada aktarılan ekolojik işaretler arasında Birleşik Krallık çevresinde ahtapot sayısındaki sıra dışı artış ve uskumru gibi avların azalmasıyla yunusların denizanalarıyla beslenmeye başlaması yer aldı. Denizanalarının çoğalması ve sudaki oksijen seviyesinin düşmesi, kıyı turizmini de olumsuz etkileyebilir; bazı durumlarda plajların kapanmasına yol açabilir.

Kıyı kentleri ve halk sağlığı için riskler

Daha sıcak denizler, kıyıya yakın havanın sıcaklığını ve nemini artırabilir. Bu etki özellikle geceleri belirginleşerek karadaki sıcaklık stresini ağırlaştırabilir. Sıcak suyun daha fazla buharlaşmaya neden olması, atmosferdeki nemi artırarak uygun hava sistemleri oluştuğunda daha şiddetli yağışları da besleyebilir.

Sağlık açısından da doğrudan riskler bulunuyor. Deniz suyunun uzun süre sıcak kalması, vibrioz gibi su kaynaklı enfeksiyonların görülme ihtimalini artırabilir. Ekosistemlerdeki bozulma ise sağlıklı kıyı sularına bağlı ekonomileri ve gıda sistemlerini baskı altına alabilir.

Küresel sıcaklık 1,4°C daha artarsa ne olacak?

WWA, küresel ısınmanın mevcut seviyenin üzerine 1,4°C daha çıkması hâlinde buna benzer deniz sıcaklık aşırılıklarının daha yoğun ve daha sık yaşanacağı uyarısında bulundu. Sunulan bulgular bu senaryo için bölge bölge kesin sıcaklık tahminleri vermiyor. Bu nedenle en net sonuç, riskin yönüyle ilgili: Daha fazla ısınma; deniz ekosistemleri, balıkçılık, gıda arzı, turizm ve kıyı sağlığı üzerindeki baskıyı artıracak.

Araştırmacıların önerdiği yol

Çalışmanın önerisi, emisyon azaltımı ile uyum politikalarının birlikte yürütülmesi. Fosil yakıt kaynaklı emisyonların hızla düşürülmesi ve küresel ısınmanın daha fazla ilerlemesinin sınırlandırılması, gelecekteki deniz sıcak hava dalgalarının olasılığını ve şiddetini azaltmak için kritik görülüyor.

Bunun yanında kıyı topluluklarının ve denizcilik sektörlerinin yeni koşullara hazırlanması gerekiyor. Deniz ekosistemlerini korumak, balıkçılığı türlerin yer değiştirmesine uyarlamak ve sıcaklık, enfeksiyon ile aşırı yağış risklerine karşı hazırlık yapmak bu uyum sürecinin temel unsurları arasında yer alıyor.

WWA’nın mesajı yalnızca deniz sıcaklıklarıyla ilgili bir rekorun ötesine geçiyor: İnsan kaynaklı ısınma, Avrupa denizlerine 2026’da kayda değer miktarda ek ısı taşıdı. Ortaya çıkan deniz sıcak hava dalgası, okyanusların ısınmaya devam etmesinin ekolojik ve toplumsal sonuçlarına dair güçlü bir uyarı niteliğinde.