AB’nin gaz depoları yüzde 60,8 dolu: Avrupa neden yüzde 80 hedefini kaçırabilir?

Yüzde 80’lik azaltılmış hedef neden hâlâ zor görünüyor?

AB, piyasa koşullarının yaz aylarında gaz alımını pahalılaştırması nedeniyle önceki yüzde 90 hedefinden daha düşük, pratikte yüzde 80’lik bir çıtaya yöneldi. Fakat bu seviyeye ulaşılması; LNG akışının sürmesine ve enjeksiyonların sezonun geri kalanında yüksek hızda devam etmesine bağlı.

Hedefi zorlaştıran başlıca unsurlar şunlar:

1. Ortadoğu’daki kesintiler arzı ve esnekliği azalttı. Katar bağlantılı LNG, normal koşullarda Avrupa ve Asya’daki alıcılara ulaşıyor. İtalya’nın 2 Nisan’da aldığı son tespit edilmiş Katar gemisinden bu yana İtalya, Polonya ve Belçika’ya Katar kaynaklı hacim gitmediği bildirildi. Bu kargoların kaybı, spot piyasadaki esnekliği de azaltıyor.
2. Avrupa Asya ile aynı kargolar için yarışıyor. Japonya ve Güney Kore’nin talebi ile Hindistan, Bangladeş ve Tayvan’ın alımları, esnek LNG’nin Avrupa’ya yönelmesini sağlayan fiyat avantajını daraltıyor.
3. Boru hattı alternatifleri sınırlı. Avrupa, kaybolan Ortadoğu hacimlerini kolayca ikame edemediği için Atlantik Havzası’ndan gelen kargoları çekebilmek adına daha yoğun rekabet etmek zorunda kalıyor.
4. Piyasa depolama enjeksiyonlarını ekonomik açıdan caydırıyor. Yüksek fiyatlar bugün alınan gazın depoya konulmasını pahalılaştırıyor. Ayrıca vadeli fiyat eğrisinin tersine dönmesi, yani kış fiyatlarının yakın vadeli yaz fiyatlarının altında kalması, şimdi gaz alıp ileride satma stratejisinin ticari cazibesini azaltıyor.

Bu nedenle yüksek spot fiyatlar depolama sorununu otomatik olarak çözmüyor. Fiyatlar yeni LNG kargolarını Avrupa’ya çekebilir; ancak aynı zamanda ikmali pahalılaştırarak ticari depolama işletmecilerinin enjeksiyon isteğini zayıflatabilir.

Tahminler yüzde 80’in altında kalıyor

Mevcut haber akışında yer alan tahminler, 1 Kasım’da yüzde 80’in altında bir doluluk ihtimaline işaret ediyor:

• Rystad Energy: Baz senaryoda yaklaşık yüzde 75.
• Kpler: Yaklaşık yüzde 77.
• Wood Mackenzie: Katar’ın hasar gören üretim hatları hariç, eylül sonuna kadar tam kapasiteye döndüğü varsayımsal en iyi senaryoda bile en fazla yüzde 75.
• S&P Global Energy CERA: Haziran ayında AB LNG ithalatındaki sert düşüşü raporladı; ancak mevcut kaynaklarda CERA’ya atfedilebilecek güncel bir ağustos ortası depolama tahmini yer almıyor.
• Axpo: Sağlanan haberlerde güncel ve doğrulanabilir bir ağustos ortası sayısal tahmin bulunmuyor.

Bu tahminler kesin sonuç değil, farklı arz ve talep koşullarına dayanan senaryolar. Ortadoğu’daki kesintilerin süresi, Asya talebi, Avrupa’daki hava durumu ve enjeksiyon hızı sonucu değiştirebilir. Bu nedenle Axpo veya CERA’ya doğrulanmamış belirli rakamlar atfetmek doğru olmaz.

Yüzde 80’e ulaşmak için ne kadar ek gaz gerekiyor?

Rystad’ın aktarılan tahminine göre, yüzde 75’lik baz senaryodan yüzde 80’e çıkmak için yaklaşık 5,2 milyar metreküp ek gaza ihtiyaç var. Bu miktar, her biri 174 bin metreküp taşıyan standart LNG kargoları üzerinden yaklaşık 50 kargoya karşılık geliyor. Yüzde 90’a ulaşmak için gereken ek miktar ise yaklaşık 15,6 milyar metreküp, yani yaklaşık 150 benzer kargo olarak hesaplanıyor.

Kpler’in tahmini de sorunun boyutunu farklı bir ölçüyle gösteriyor. AB’nin ağustos-ekim döneminde yaklaşık 24 milyon ton LNG ithal etmesi beklenirken, yüzde 80 doluluk için yaklaşık 26 milyon ton, yüzde 90 için ise 33 milyon ton gerektiği öngörülüyor.

Bu hesaplamalar, gevşetilmiş hedefin bile neden kırılgan olduğunu ortaya koyuyor. Avrupa aynı kargolar için Asyalı alıcılarla rekabet ederken, birkaç düzine LNG kargosundaki açık depolama oranında birkaç puanlık fark yaratabiliyor.

AB’nin LNG ithalatı düşüyor

S&P Global Energy CERA verilerine göre AB’nin LNG ithalatı haziranda yıllık bazda yüzde 18 azalarak yaklaşık 7,5 milyon tona geriledi. Düşüşte Basra Körfezi’ndeki üretim kaybının küresel ticaret üzerindeki etkisi rol oynadı. Mayıs ayında da yıllık bazda yüzde 8’lik düşüş kaydedilmişti. Bununla birlikte, 2026’nın ilk beş ayındaki toplam ithalatın bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 4 daha yüksek olduğu bildirildi.

Bu karma tablo önemli: yılın ilk aylarındaki yüksek alımlar, Avrupa’nın mevcut dolum sezonu sorununu ortadan kaldırmıyor. Depoların doldurulabilmesi için enjeksiyon döneminin kalan bölümünde yeterli teslimatın yapılması gerekiyor. Üstelik bu dönemde hem kargolar için rekabet hem de gaz alım maliyetleri yüksek.

Almanya’daki düşük stok neden tüm Avrupa’yı ilgilendiriyor?

Almanya, AB’nin kullanılabilir gaz depolama kapasitesinin yaklaşık yüzde 22’sine sahip. Bu nedenle Almanya’daki doluluk oranının yüzde 50’nin altında kalması yalnızca ulusal bir sorun değil. Böyle bir tablo, soğuk hava dalgası sırasında Kuzeybatı ve Orta Avrupa arasındaki arz dengesini zorlaştırabilir.

Sağlanan kaynaklar Almanya’nın güncel kesin doluluk oranını veya hükümetin müdahaleye ilişkin nihai kararını doğrulamıyor. Bu ayrıntılar ihtiyatla ele alınmalı. Ancak yapısal risk daha net: Almanya’daki büyük depolama kapasitesi bölgesel dengeleme açısından kritik ve düşük stoklar, talebin hızla artması halinde sınır ötesi akışlar ile fiyatlar üzerindeki baskıyı artırabilir.

Arz kısıtı kış boyunca sürebilir

Mevcut haber akışında aktarılan piyasa beklentisine göre Ortadoğu kaynaklı LNG arzı 2026 sonuna kadar sınırlı kalabilir ve normalleşme ancak Nisan 2027 civarında gerçekleşebilir. Bu öngörü gerçekleşirse sorun yalnızca yaz dolum sezonunu geciktirmekle kalmayacak, Avrupa’nın ana kış döneminin tamamını kapsayacak.

Bu durum, fiziksel arz krizinin kesin olduğu anlamına gelmiyor. Avrupa’nın yeniden gazlaştırma kapasitesi, boru hattı ithalatı, talep azaltma seçenekleri ve yüksek fiyatlarla yeni LNG kargolarını çekebilme imkânı bulunuyor. Ancak bu seçeneklerin her birinin sınırları var. Kesintinin uzaması, Avrupa’yı fiyat sıçramalarına ve ikame gaz için küresel rekabete daha açık hâle getirir.

Sıcak hava ve kuraklık ikinci bir enerji baskısı yaratıyor

Gaz depolarındaki açık, Avrupa’nın elektrik piyasasında zorlayıcı bir yazla aynı döneme denk geliyor. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi’ne göre yetersiz yağış ve tekrarlanan sıcak hava dalgaları Loire, Po, Ren ve Tuna nehirlerini ağustos ayında rekor düşük seviyelere itti.

Düşük nehir seviyeleri ve yüksek su sıcaklıkları nükleer santrallerin üretimini sınırlayabilir; kuraklık aynı zamanda iç su taşımacılığını da aksatıyor. Son gelişmelerden bazıları şöyle:

• Tuna’daki koşullar Macaristan ve Romanya’da nükleer üretimi kısıtladı.
• Sıcak hava dalgası Fransa’da nükleer üretim üzerindeki baskıyı artırdı; bir gelişmede Fransız gün öncesi elektrik fiyatı yüzde 21,8 artışla megavatsaat başına 142,5 avroya yükseldi.
• Macaristan, elektrik şebekesindeki baskıyı azaltmak için kamu kurumlarındaki aydınlatmayı kıstı.
• Ren Nehri’ndeki düşük su seviyesi, yakıt ve diğer malların iç su yollarıyla taşınmasını zorlaştırdı.

Bu gelişmelerin gaz depolarıyla bağlantısı dolaylı, ancak önemli. Nükleer ve hidroelektrik üretim düştüğünde elektrik talebinin daha büyük bölümü gaz santralleriyle karşılanabilir. Aynı anda düşük nehir seviyeleri yakıt lojistiğini zorlaştırır. Böylece gaz talebi, enerji şirketlerinin aynı gazı depolara enjekte etmeye çalıştığı dönemde artabilir.

Kış görünümü: Yönetilebilir, ancak hata payı dar

Yüzde 60,8’lik doluluk, AB depolarının boş olduğu anlamına gelmiyor. Avrupa hâlâ tedarik çekebilecek kapasiteye sahip. Daha temkinli ve kanıtlarla uyumlu sonuç şu: Bölge, dolum sezonunun son bölümüne son yıllara göre çok daha ince bir güvenlik tamponuyla giriyor.

Yüzde 80’e ulaşmak için Avrupa’nın enjeksiyonları sürdürmesi, yeterli miktarda esnek LNG bulması, Asya talebinin yönetilebilir kalması ve hava ya da altyapı koşullarının daha da kötüleşmemesi gerekiyor. Rystad ve Kpler’in yüzde 75-77 aralığındaki tahminleri, hedefin imkânsızdan çok zor olduğunu gösteriyor.

Pratik risk ise şu: LNG taşımacılığında, elektrik üretiminde, nehir taşımacılığında veya kış talebinde yaşanacak yeni bir aksaklık, depoların zaten son yılların gerisinde başladığı bir sezonda Avrupa gaz fiyatlarında çok daha hızlı hissedilebilir.