CPC terminalinde yeniden başlama sinyali: Tanker hasarlı SPM-2’ye yanaştı

CPC’nin planı, acil onarımlarla uzun vadeli ekipman yenilemesini birlikte içeriyor:

• SPM-3 onarımı: SPM-2’nin hasar görmesinin ardından SPM-3’teki bakım çalışmaları hızlandırıldı. Konsorsiyum daha sonra üçüncü bağlama noktasındaki onarımın tamamlandığını ve terminalin o aşamada yükleyicilerin taleplerini tam yükleme kapasitesiyle karşılayabildiğini açıkladı.
• SPM-2’nin değiştirilmesi: CPC, Mayıs 2026’da SPM-2 için planlı değiştirme projesini başlattı. Ünite 2001’den beri hizmet verdiği için bu proje yalnızca saldırının ardından alınmış acil bir önlem değil, daha önce planlanmış bir yenileme çalışmasının da parçası.
• Yeni açık deniz ekipmanı: Kazakistan, iki yeni tek nokta bağlama ünitesinin teslimatının, onarım ve kapasiteyi yeniden oluşturma çalışmalarına destek olmak üzere nisandan ocağa çekildiğini açıkladı. Ancak mevcut haberler, değiştirme programının tüm unsurlarının kurulup kesintisiz biçimde işletildiğini ortaya koymuyor.

Bu nedenle SPM-2’nin yanında görülen tanker önemli bir gelişme. Görüntü, hasarlı şamandıranın veya onun yerine getirilen yeni ünitenin test edildiğini ya da kullanılmaya başlandığını gösterebilir. Fakat tek bir tankerin yanaşması; sürdürülebilir akışı, tüm sistemlerin başarıyla devreye alındığını veya terminalin yeni saldırılara karşı korunduğunu kanıtlamaz.

Temmuz saldırıları sevkiyatları ve üretimi sarstı

CPC, yaklaşık bir hafta süren askıya alma sürecinin ardından 27 Temmuz’da Kazakistan’dan ham petrol kabulünü ve tanker yüklemelerini kısa süreliğine yeniden başlattı. Novorossiysk terminalinde iki tankerin Tengizchevroil ham petrolü yüklediği bildirildi; Kazakistan Enerji Bakanlığı da boru hattı operasyonlarının yeniden başladığını açıkladı.

Ancak bu yeniden açılma, güvenlik açısından kalıcı bir normalleşme sinyali olmadı. 19 Temmuz’da ASIA ve NISSOS IOS adlı iki tanker yükleme sırasında saldırıya uğradı ve CPC yüklemeleri askıya aldı. ASIA’da yangın çıktı; CPC, personeli veya yüklenicileri arasında yaralanan olmadığını ve petrol sızıntısı yaşanmadığını bildirdi.

Saldırılar devam etti. 30 Temmuz’da başka bir geminin SPM-3’te yükleme yaparken hedef alınmasının ardından CPC yeniden yüklemeleri durdurdu. Reuters’ın görüştüğü kaynaklara göre bu kesintiler, CPC’nin temmuz ayı yüklemelerini programın yüzde 20’den fazla altına çekerek günlük yaklaşık 1,2-1,3 milyon varile düşürdü.

Etkiler Kazakistan’daki petrol sahalarına da ulaştı. CPC ham petrol kabulünü durdurduğunda terminaldeki depolama tanklarının dolduğu ve üreticilerin ihracat sistemine petrol aktarmak için daha az alan bulabildiği bildirildi. Bunun sonucunda Kazakistan’ın günlük petrol üretimi, ihracat yeniden başlamadan önce kapanış süresince yarıdan fazla azaldı.

Yeniden başlama sinyaline rağmen güvenlik riski sürüyor

Bugün temel soru yalnızca CPC’nin bağlama sistemlerini onarıp onaramayacağı değil. Tankerlerin terminale güvenli biçimde yaklaşabilmesi, yükleme yapabilmesi ve bölgeden ayrılabilmesi de aynı derecede kritik.

Yunanistan tarafından işletilen Suezmax sınıfı Skiros tankerinin, CPC terminalinde yükleme yaptıktan sonra 16 Ağustos’ta Novorossiysk yakınlarında saldırıya uğradığı bildirildi. Bu olay, tehdidin yalnızca yükleme şamandırasıyla sınırlı olmayabileceğini ve bir geminin terminalden ayrılmasının ardından da devam edebileceğini gösteriyor.

Bu ayrım önemli. SPM-2’nin yeniden hizmete alınması fiziksel yükleme kapasitesini artırabilir; ancak tek başına terminal bölgesindeki veya bu terminale hizmet veren gemilere yönelik drone saldırılarının yarattığı operasyonel riski ortadan kaldırmaz. CPC, faaliyetlerini güvenlik koşullarına ve yükleyicilerin teyit edilmiş tanker bildirimlerine göre sürdürüyor; bu durum rotanın kalıcı olarak güvenli hale geldiğini göstermiyor.

CPC’nin kalıcı biçimde yeniden çalışması neden önemli?

CPC, Kazakistan ham petrolünün ana ihracat güzergâhı. Tengizchevroil ve diğer üretim sahalarından gelen petrolü Karadeniz’e taşıyarak uluslararası pazarlara ulaştırıyor. Güzergâh normal çalıştığında üreticiler ham petrolü boru hattına vermeyi ve tankerlerle ihracat yapmayı sürdürebiliyor.

Güzergâh işlemediğinde sonuçlar hızla ortaya çıkıyor: terminal depoları doluyor, üreticiler üretimi kısmak zorunda kalıyor ve uluslararası sevkiyatlar düşüyor. Temmuz ayında yüklemelerin yüzde 20’den fazla gerilemesi kesintinin boyutunu gösterirken, Kazakistan’ın günlük üretiminin yarıdan fazla azalması sorunun yalnızca bir deniz taşımacılığı meselesi olmadığını ortaya koydu.

Petrol piyasası açısından kalıcı bir yeniden başlama, önemli bir CPC Blend akışını geri getirerek Karadeniz kaynaklı arz belirsizliğini azaltabilir. Kazakistan açısından ise üretim kısıtlarının kaldırılması ve ihracat faaliyetinin yeniden düzenli hale gelmesi için gerekli altyapıyı sağlayabilir.

Şimdilik en temkinli sonuç şu: CPC, SPM-2’yi yeniden devreye almaya çalışıyor olabilir. Ancak tanker saldırıları ve Novorossiysk çevresindeki drone tehdidi devam ederken, terminalin güvenli ve tam kapasitede istikrarlı biçimde çalışacağı henüz kesinleşmiş değil.