CSPC-AstraZeneca ortaklığı üretim aşamasına geçiyor: Çin’de küresel tedarik tesisi kurulacak

CSPC Pharmaceutical Group ile AstraZeneca arasındaki yeni anlaşma, iki şirketin ilişkisinde önemli bir eşik oluşturuyor. Daha önce araştırma, ilaç geliştirme ve lisanslama etrafında ilerleyen iş birliği, artık ortak sahip olunan bir üretim altyapısını da kapsıyor.

Anlaşmaya göre Çinli CSPC ortak girişimin yüzde 51’ine, AstraZeneca ise yüzde 49’una sahip olacak. Ortak girişim, CSPC’nin merkezinin bulunduğu Hebei eyaletindeki Şiciyacuang’da yeni nesil bir biyolojik ilaç üretim tesisi kurup işletmeyi planlıyor. Tesisin ilk hedefi, tarafların birlikte belirleyeceği biyolojik ilaç hammaddelerini küresel pazarlara tedarik etmek.

Anlaşma neleri kapsıyor?

Sözleşme, ortak girişimin tesisin inşasından ve günlük işletmesinden sorumlu olmasını öngörüyor. Sermaye katkıları da ortaklık oranına paralel olacak: CSPC yüzde 51, AstraZeneca yüzde 49 oranında katkı sağlayacak. İnşaat ve operasyonlar iki şirket tarafından ortaklaşa yönetilecek.

Burada önemli bir ayrım var: Tesisin ilk görevi, doğrudan kullanıma sunulan, formüle edilmiş ve ambalajlanmış bitmiş ilaçları üretmek değil; biyolojik ilaçların formülasyon ve ambalajlama öncesinde kullanılan ilaç hammaddesini (drug substance) üretmek olacak. Bu madde, biyolojik ilacın etkin farmasötik bileşenini ifade ediyor.

İlk üretilecek ürünlerin adları henüz açıklanmadı. Şirketler bunun yerine, başlangıçta karşılıklı olarak kararlaştırılacak biyolojik ilaç hammaddelerine odaklanacaklarını bildirdi. Üretim kapasitesi genişledikçe ve ticari talep geliştikçe ürün portföyünün artırılabileceği belirtiliyor.

Bu yapı, tek bir ürüne veya sınırlı bir üretim planına bağlı kalmaktan ziyade, zaman içinde ölçeklenebilecek bir biyolojik ilaç üretim platformu hedeflendiğine işaret ediyor. Ancak genişlemenin ne zaman başlayacağı ve ekonomik olarak ne ölçüde cazip olacağı açıklanmış değil.

Hangi ayrıntılar henüz açıklanmadı?

Kamuya açık duyurular ortaklığın sahiplik yapısını ve genel amacını ortaya koysa da yatırım ve ticari plan açısından kritik birçok nokta belirsizliğini koruyor. Açıklanmayan başlıca bilgiler şunlar:

• Tesisin toplam yatırım tutarı ve şirketlerin mutlak tutar olarak yapacağı katkılar.
• Yıllık üretim kapasitesi ve kullanılacak üretim teknolojisi.
• İnşaatın başlama tarihi, tesisin devreye alınma takvimi ve ticari üretimin ne zaman başlayacağı.
• Üretilecek biyolojik ilaç hammaddelerinin hangileri olduğu, başlangıçta kaç ürün planlandığı ve bu ürünlerin üretime ne zaman gireceği.
• Ortak girişimin ayrıntılı yönetim yapısı ile ürün tahsisi, fiyatlandırma, teknoloji transferi ve kâr paylaşımına ilişkin hükümler.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi, düzenleyici onaylar da dâhil olmak üzere olağan kapanış koşullarına bağlı. Mevcut kamuya açık bilgiler, bu işleme özgü onayların tam listesini veya bunların hangi takvimde alınacağını kesin biçimde ortaya koymuyor. Bu nedenle ortak girişimin düzenleyici süreci ve tesisin faaliyete geçiş tarihi şimdilik netleşmiş sayılmamalı.

Başka bir ifadeyle, imzalanmış bir ortak girişim sözleşmesi yatırım ve inşaat için hukuki bir çerçeve oluşturuyor; ancak tesisin nihai büyüklüğünü, hangi ürünlerden ne kadar gelir elde edeceğini veya ticari üretimin kesin başlangıç tarihini tek başına belirlemiyor.

CSPC için stratejik anlamı

CSPC, yüzde 51’lik çoğunluk payını korurken uluslararası tedarik amacı taşıyan bir tesiste kontrol sahibi olacak. Bu durum, ortaklığı yalnızca Çin içindeki bir üretim projesi olmaktan çıkarıyor; şirketin kendi merkezi olan Şiciyacuang’dan çok uluslu bir ilaç şirketinin biyolojik ürün ihtiyaçlarına hizmet edebileceği potansiyel bir platform yaratıyor.

Ortaklık, CSPC’nin küresel rolünü de genişletebilir. Şirket yalnızca kendi ilaçlarını ihraç eden veya lisans anlaşmaları yapan bir yapı olmak yerine, dünya pazarlarına dağıtılan biyolojik ilaçlar için üretim, kalite sistemleri ve tedarik zinciri yönetimi kabiliyetleri geliştirebilir. Bu, ortak girişimin küresel tedarik hedefinden çıkarılan stratejik bir değerlendirmedir; açıklanmış bir finansal tahmin değildir.

Ürün kapsamının ileride genişletilebilmesi de CSPC açısından önemli. Talep oluştuğu takdirde tesis, başlangıçta üzerinde uzlaşılan sınırlı sayıdaki ürüne hizmet veren bir merkezden daha geniş bir biyolojik ilaç üretim platformuna dönüşebilir. Bunun ne kadar hızlı gerçekleşeceği ve tesisin kapasitesinin ne ölçüde kullanılacağı ise henüz bilinmiyor.

AstraZeneca ne kazanıyor?

AstraZeneca açısından ortak girişim, Çin’de biyolojik ilaç hammaddesi üretim kapasitesi ve yerel üretim-tesis geliştirme deneyimine sahip bir ortak sağlıyor. Tesisin hedefi Çin pazarıyla sınırlı olmadığı için, Şiciyacuang’daki yapı şirketin küresel tedarik ağına da hizmet edebilir.

Anlaşma, AstraZeneca’nın 2030’a kadar Çin’e 15 milyar dolar yatırım yapma planıyla uyumlu. Şirket bu program kapsamında ilaç üretimi ile araştırma ve geliştirme kapasitesini genişletmeyi; Çin’in bilimsel birikimi ve ileri üretim kabiliyetlerinden yararlanmayı planlıyor. Programın hücre tedavileri ve radyokonjugatlar gibi alanları da güçlendirmesi bekleniyor.

AstraZeneca ayrıca Şanghay’da hücre tedavileri için üretim ve tedarik üssü ile bir inovasyon merkezi kurma planını duyurdu. Bu projeler şirketin Çin’deki daha geniş büyüme stratejisinin parçası olsa da mevcut kanıtlar, söz konusu girişimlerin CSPC ile Şiciyacuang’da kurulacak ortak girişimin bileşenleri olduğunu göstermiyor.

Guangcou’da radyokonjugat üretim ve tedarik üssü kurulmasına ilişkin ayrı bir plan da Guangzhou Ekonomik ve Teknolojik Kalkınma Bölgesi ile imzalanan mutabakat zaptı kapsamında gündeme geldi. Mevcut bilgiler bu projenin yatırım tutarını, inşaat durumunu veya Şiciyacuang ortaklığıyla bağlantısını kesinleştirmiyor.

Araştırma ortaklığından üretim altyapısına

Bu anlaşmanın en net sonucu, CSPC ile AstraZeneca arasındaki iş modelinin genişlemesi. Mart ayında imzalanan mutabakat zaptıyla temeli atılan iş birliği; araştırma, ilaç geliştirme ve lisanslamanın ötesine geçerek ortak sahipli bir üretim varlığı ve uluslararası tedarik işlevi kazanıyor.

Tarafların katkıları farklı güçlü yönleri bir araya getiriyor. CSPC çoğunluk payını, yerel üretim altyapısını ve tesis geliştirme kabiliyetlerini sunarken AstraZeneca, yüzde 49’luk payıyla neredeyse eşit bir ortak olarak projeye katılıyor ve potansiyel küresel talep desteği sağlıyor. Tesisin inşası ve işletmesi birlikte yürütüleceği için bu yapı, ne geleneksel bir tedarik sözleşmesi ne de AstraZeneca’nın tek başına sahip olduğu bir fabrika niteliğinde.

Ortaklığın uzun vadeli başarısı; tesisin tasarımına, seçilecek ürünlere, düzenleyici onayların ilerlemesine, inşaat takvimine ve gerçek talep seviyesine bağlı olacak. Şimdilik söylenebilecek en net şey şu: CSPC ve AstraZeneca, ilişkilerini ortak biyolojik ilaç üretimine taşıyor ve Şiciyacuang’ı küresel ilaç tedarik zincirinde potansiyel bir üretim merkezine dönüştürmeyi hedefliyor.