Venezuela’nın Londra’daki altınları için hükümet ve muhalefetten ortak hamle

Venezuela’da siyasi olarak karşı karşıya gelen hükümet ve muhalefet, nadir görülen bir konuda uzlaştı: İngiltere Merkez Bankası’nın kasalarında tutulan yaklaşık 31 ton Venezuela Merkez Bankası altınının geri alınması için birlikte çalışacaklar. Altının güncel değerinin yaklaşık 4-4,4 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

ABD destekli yaklaşık iki haftalık görüşmelerin ardından duyurulan anlaşma, 24 Haziran 2026’daki depremlerin yol açtığı yıkımın giderilmesine kaynak sağlamayı amaçlıyor. Ancak kritik ayrım şu: Tarafların altını geri almak için ortak talepte bulunması, değerli madenin İngiltere tarafından serbest bırakıldığı anlamına gelmiyor. Altın hâlâ Birleşik Krallık’taki hukuki ve siyasi anlaşmazlığın merkezinde.

Anlaşma ne içeriyor?

Hükümet ve muhalefetin ortak tutumu, İngiltere Merkez Bankası’nda tutulan Venezuela’nın uluslararası rezerv varlıklarının geri alınması için girişimde bulunmak. Aynı görüşme turunda, Venezuela Yüksek Mahkemesi yargıçlarının yenilenmesi sürecinin yeniden başlatılması konusunda da anlaşmaya varıldığı bildirildi.

Geri alınması hâlinde altın veya altından elde edilecek gelirin öncelikle insani yardım ve yeniden yapılanma için kullanılması planlanıyor. Bildirilen öncelikler arasında evlerin ve altyapının yeniden inşası, sağlık kapasitesinin artırılması, deprem enkazının kaldırılması ve evleri yıkılan ya da yerinden edilen ailelere yardım bulunuyor.

Muhalefet temsilcisi Ramón López, geri kazanılan kaynakların ABD Hazine Bakanlığı üzerinden yönetilecek bir hesaba yatırılacağını ve nitelikli uluslararası denetim şirketlerince izleneceğini söyledi. Bununla birlikte mevcut haberlerde, altının fiziken ABD’ye mi gönderileceği, satılarak gelirinin mi aktarılacağı ya da farklı bir saklama modeli mi uygulanacağı netleşmiş değil. ABD Hazine hesabına ilişkin ayrıntı da Rodríguez yönetimi tarafından kamuoyuna açık biçimde doğrulanmış değil.

Altın neden hâlâ Londra’da tutuluyor?

İngiltere Merkez Bankası, Venezuela’ya ait yaklaşık 31 ton altını mevcut anlaşmazlık başlamadan önce de kasalarında tutuyordu. Sorun, Birleşik Krallık’ın 2018’de Nicolás Maduro hükümetini tanımayı bırakmasının ardından büyüdü. Böylece Venezuela Merkez Bankası adına kimin talimat vereceği ve yurt dışındaki rezervleri kimin kontrol edeceği konusunda rakip Venezuelalı otoriteler arasında bir mücadele başladı.

Dolayısıyla mesele, basitçe bir bankanın altını teslim etmeyi reddetmesinden ibaret değil. Birleşik Krallık’taki hukuki süreç, altının nasıl kullanılacağına dair geçerli talimatı hangi Venezuela otoritesinin verme yetkisine sahip olduğunu belirlemeye çalışıyor. İngiltere Merkez Bankası ve İngiliz Dışişleri Bakanlığı, altının serbest bırakılacağı yönünde kamuya açık bir taahhütte bulunmuş değil.

Venezuela makamları Covid-19 döneminde de rezervlere erişmeye çalışmıştı. O dönemde altının satışından elde edilecek gelirin sağlık hizmetleri için Birleşmiş Milletler kanalıyla aktarılması önerilmiş, ancak bu girişim Birleşik Krallık’taki mahkeme süreçlerinde sonuçsuz kalmıştı.

Depremler siyasi hesabı nasıl değiştirdi?

24 Haziran 2026’da meydana gelen iki büyük depremde, dönemin haberlerine göre 6 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Felaketin Venezuela ekonomisinde gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 6’sına denk gelen bir kayba yol açtığı tahmin ediliyor.

İnsani kriz, ülkenin zaten ağır ekonomik baskı altında olduğu bir dönemde yaşandı. Venezuela Merkez Bankası, temmuz ayında aylık enflasyonun yaklaşık yüzde 20’ye ulaştığını açıkladı. Yetkililer yeniden yapılanmayı ve Londra’daki altın rezervlerine erişimi acil öncelikler arasında gösterdi.

Bu tablo, uzun süredir siyasi yetki konusunda anlaşamayan hükümet ve muhalefet gruplarının neden bu dosyada ortak zemin bulduğunu açıklıyor. Her iki tarafın da depremzedeler için kullanılabilecek kaynakların önünü açılmasında çıkarı var. Fakat Venezuela içindeki siyasi uzlaşma, Birleşik Krallık’taki ayrı hukuki sorunu tek başına çözemiyor.

ABD Hazine hesabı ne anlama geliyor?

Altın veya altın gelirleri için ABD Hazine Bakanlığı üzerinden yönetilen bir hesap oluşturulması, kaynaklar üzerinde dış denetim ve gözetim mekanizması kurulması anlamına gelebilir. Anlaşmayı destekleyenler, uluslararası denetimlerin kaynakların amacı dışında kullanılmasını önleyeceğini ve Venezuelalı siyasi gruplarla yabancı hükümetlerin güvenini artıracağını savunuyor.

Öte yandan böyle bir model, Venezuela’nın devlet varlıklarının yönetiminde Washington’ın etkisini de artırabilir. Haberlerde ABD’nin, özellikle ham petrol satışlarından elde edilen Venezuela ihracat gelirlerinin ne zaman ve ne miktarda kullanılacağını kontrol ettiği belirtiliyor. Venezuela makamları ayrıca Uluslararası Para Fonu’ndaki yaklaşık 4,5 milyar dolarlık Özel Çekme Haklarına (SDR) ve ABD ile Avrupa’da dondurulan diğer devlet hesaplarına erişim talebinde bulundu.

Bu nedenle önerilen yapı siyasi açıdan hassas. Bir yandan hesap verebilirliği güçlendirebilir; diğer yandan Venezuela’nın varlıklarının yönetiminde ABD etkisini daha da derinleştirebilir.

Bundan sonra ne olacak?

İlk adım, altınların hemen transfer edilmesi değil. Venezuela hükümeti ve anlaşmaya katılan muhalefet grupları, rezervlerin geri alınması için ortak bir başvuru ve siyasi-hukuki girişim yürütmek zorunda. Ardından Birleşik Krallık’taki mahkeme sürecinin, varlıklar hakkında geçerli talimat verme yetkisinin hangi Venezuela otoritesinde olduğuna karar vermesi gerekiyor.

Buradaki en önemli fark, altını geri almak için anlaşmaya varılması ile mahkeme onaylı bir altın transferi arasındaki fark. İlk durum haberleştirildi; ikinci durum henüz gerçekleşmiş değil. İngiliz mahkemeleri ve saklama sürecine ilişkin sorular yanıtlanana kadar Londra’daki 31 ton altın, yeniden yapılanma için planlanan bir kaynak olmaya devam edecek; Venezuela’nın hemen kullanabileceği nakit hâline gelmeyecek.