Ukrayna istihbaratı HUR, Wildberries’e yönelik siber saldırı düzenlendiğini öne sürdü

Bu anlatım, iddia edilen saldırının yalnızca şirketin arka plandaki kurumsal sistemlerini değil, müşterilerin ve satıcıların günlük olarak kullandığı hizmetleri de hedef aldığını gösteriyor. Buna karşın kamuya açık bağımsız bir inceleme; hangi sistemlerin ele geçirildiğini, veri çalınıp çalınmadığını veya yok edilip edilmediğini, sorunların ne kadar sürdüğünü ve kaç kişinin etkilendiğini ortaya koymuş değil.

Siber operasyon, depo saldırılarıyla nasıl bağlantılı?

Siber saldırı iddiası, Rusya genelinde Wildberries’e ait tesislere yönelik bir dizi İHA saldırısının ardından geldi. Haberlerde farklı depolarda yangın çıktığı, çalışanların öldüğü ve yaralandığı, bazı tesislerde operasyonların kesintiye uğradığı aktarıldı. HUR ve Ukraynalı yetkililer, fiziksel saldırıların şirketin lojistik ağı üzerinde baskı oluşturmasının ardından siber operasyonun duyurulduğunu söyledi.

Ukrayna ve uluslararası basında, 23 Wildberries deposunun vurulduğu, dokuz çalışanın hayatını kaybettiği ve yaklaşık 5,9 milyar dolar değerindeki ürünün yok olduğu yönünde rakamlar yer aldı. Ukrayna ayrıca şirketin en büyük 10 lojistik merkezinden yedisine operasyon yapılamadığını açıkladı. Bu rakamlar bağımsız biçimde denetlenmiş kesin zarar bilançoları değil, savaş koşullarında aktarılan toplamlar veya tahminler olarak değerlendirilmelidir.

Rusya’nın büyük bir Ukrayna İHA saldırısı olarak tanımladığı daha sonraki operasyonda, Moskova yakınlarındaki Podolsk kentinin Koledino bölgesinde bulunan Wildberries tesisinde yangın çıktığı bildirildi. Rus yetkililer, gece boyunca yüzlerce Ukrayna İHA’sının etkisiz hâle getirildiğini söyledi. Ancak deponun stok kaybı, yapısal hasarı ve operasyonlarının ne ölçüde etkilendiği bağımsız olarak netleştirilmiş değil.

Ukrayna neden bir alışveriş platformunu savaş hedefi olarak görüyor?

Wildberries ağırlıklı olarak tüketici ürünleri satan bir çevrim içi pazar yeri. Ancak Ukrayna, şirketin kapsamlı dağıtım ve lojistik ağının Rusya’nın savaş çabaları açısından daha geniş bir rol oynadığını savunuyor. HUR, Wildberries’i Rusya’daki lojistiğin önemli unsurlarından ve savaşın finansmanına katkı sağlayan şirketlerden biri olarak nitelendirdi.

Ukraynalı yetkililer, Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski de dâhil olmak üzere, şirketin lojistik merkezlerinin Rus ordusuna insansız hava araçlarında kullanılan parçalar, navigasyon ekipmanları ve diğer askerî amaçlı ürünlerin ulaştırılmasına yardımcı olduğunu söyledi.

Bu değerlendirme tartışmalı. Haberlerde Wildberries’in pazar yerinde insansız hava aracı parçaları ve çelik yelek gibi askerî amaçlarla bağlantılı ürünlerin bulunduğu aktarıldı. Öte yandan bazı analizlerde, şirketin Rusya Savunma Bakanlığı altyapısına sistematik biçimde entegre olduğunu gösteren kamuya açık bir kanıt bulunmadığı belirtildi. Temel anlaşmazlık, bazı ürünlerin savaş çabalarına katkı sağlayabileceği gerekçesiyle geniş bir ticari lojistik ağının askerî tedarik kanalı sayılıp sayılamayacağı noktasında yoğunlaşıyor.

Tatyana Kim ve Wildberries neden öne çıkıyor?

Şirketin büyüklüğü, neden kampanyanın başlıca sembollerinden biri hâline geldiğini açıklıyor. Wildberries, Moskova yakınlarında bir apartman dairesinden yürütülen aile işletmesinden Rusya’nın en büyük çevrim içi perakendecisine ve önemli bir ekonomik-lojistik aktöre dönüştü. Şirketin kurucusu ve üst yöneticisi Tatyana Kim ise haberlerde Rusya’nın en zengin kadını olarak tanımlanıyor.

Bu büyüme hikâyesi saldırılara daha geniş bir anlam yüklüyor. Ukrayna açısından Wildberries’e yönelik saldırılar, savaş ekonomisini desteklediği öne sürülen ticari bir ağı hedef alıyor. Rus yetkililer ve şirket yönetimi açısından ise saldırılar; çalışanları, satıcıları ve milyonlarca müşteriyi etkileyen sivil ticarete yönelik eylemler. Kim, depo saldırılarını sivilleri ve milyonlarca kullanıcıyı etkileyen “terör eylemleri” olarak nitelendirdi.

Kiev ve Moskova olayları farklı tanımlıyor

Tarafların tesislere ilişkin anlatımları birbirinden keskin biçimde ayrılıyor:

• Ukrayna’nın görüşü: Wildberries depoları ve lojistik merkezleri, askerî amaçlı ürünlerin tedarikiyle bağlantılı ve Rusya’nın savaşını finanse eden bir ağın parçası. Bu nedenle Kiev, ağı stratejik bir hedef olarak görüyor.
• Rusya’nın ve Wildberries’in görüşü: Tesisler sivil ticari merkezler. Bu noktalara yönelik saldırılar çalışanları tehlikeye atıyor, satıcıların faaliyetlerini aksatıyor ve milyonlarca kişinin kullandığı hizmetleri bozuyor. Kim, saldırıları açıkça terör eylemleri olarak kınadı.

Rus makamları belirli depo saldırılarında ölümleri, yaralanmaları, yangınları ve maddi hasarı doğruladı; ancak Wildberries’in askerî lojistik tesisi olduğu yönündeki Kiev anlatımını reddetti. Mevcut kanıtlar, şirketin ağı üzerinden hangi ürünlerin nasıl taşındığı veya belirli depoların Rus güçlerine doğrudan tedarik sağlayıp sağlamadığı konusundaki tüm soruları yanıtlamıyor.

Hangi ayrıntılar hâlâ doğrulanmadı?

Saldırıya ilişkin en kapsamlı anlatım, büyük ölçüde Ukrayna istihbaratının ve yetkililerinin açıklamalarına; fiziksel hasar konusunda ise Rus makamları ve medya kuruluşlarının haberlerine dayanıyor. Yanıt bekleyen başlıca sorular şunlar:

• Dijital kesintiden gerçekten HUR ve Cyber Corps’un sorumlu olup olmadığı;
• Wildberries’in hangi sistemlerinin ele geçirildiği;
• Müşteri hizmetleri ve ödeme sorunlarının ne kadar sürdüğü;
• Kaç kullanıcının ödeme yapamadığı veya siparişini tamamlayamadığı;
• Şirketin en büyük 10 merkezinden yedisinin tamamen mi, yoksa kısmen mi devre dışı kaldığı;
• 23 depo rakamının doğrudan vurulan tesisleri mi, ikincil hasarı mı, yoksa geçici kesintileri mi kapsadığı;
• 5,9 milyar dolarlık ürün kaybı tahmininin yok olan stokları mı, daha geniş ticari kayıpları mı, yoksa erken dönem bir savaş tahminini mi ifade ettiği.

Wildberries veya bağımsız bir siber güvenlik ve hasar değerlendirmesi daha fazla ayrıntı sunana kadar olay, HUR tarafından öne sürülen bir siber saldırı olarak tanımlanmalı; bağımsız biçimde kesinleşmiş bir saldırı gibi aktarılmamalı. Bununla birlikte olayın stratejik anlamı daha açık: Ukrayna, büyük bir e-ticaret ve lojistik ağını Rusya’nın ekonomik ve potansiyel askerî altyapısının parçası olarak görüyor. Moskova ve Wildberries ise hedef alınan tesislerin sivil ticaret merkezleri olduğunu ve saldırıların çalışanlarla tüketicilere zarar verdiğini savunuyor.