Mekke Paktı: Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan ‘Birimize Saldırı Hepimize Saldırıdır’ Vurgusu

7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması ve etrafında gelişen olaylar, Ortadoğu güvenlik mimarisinde köklü bir değişimi gözler önüne seriyor. Bu değişimin temelinde, ABD'nin güvenlik garantörü olarak azalan güvenilirliği ve bölgesel Sünni güçlerin İran'a karşı bağımsız bir askeri blok inşa etme çabası yatıyor.

Paktın Ortaya Koydukları:

• ABD Liderliğine Duyulan Güvensizliğin Bir Sonucu: Üç imzacı ülke de resmi olarak ABD müttefiki olmasına rağmen, bölgesel kargaşadan endişe duydukları ve Trump yönetiminin İran çatışmasındaki ‘dengesiz ve sıçrayan diplomasisinden’ bıktıkları belirtiliyor . Anlaşma, ‘çıkmaza giren bir savaşın’ ve ağır ABD bombalamalarına karşı oluşan ‘canlı bir tepkinin’ ürünü olarak görülüyor . Bu, bu ülkelerin artık Washington'a güvenmekten vazgeçtiği anlamına geliyor.

• İran'a Karşı NATO Benzeri Caydırıcılık: Paktın temel maddesi—bir üyeye yapılan silahlı saldırının tüm üyelere yapılmış sayılması—İran saldırganlığına karşı birleşik bir Sünni caydırıcılığı yaratmayı amaçlıyor . Türk yetkililer anlaşmanın ‘hiçbir ülkeyi hedef almadığını’ söylese de, stratejik bağlam hedefin İran ve vekilleri olduğunu açıkça gösteriyor .

• Genişletilebilir Bir Çerçeve: Anlaşma statik bir üçlü anlaşma değil, büyümeye açık bir yapı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mısır'ın katılımının mümkün olduğunu belirterek paktın ‘çekirdek ülkelerle’ sınırlı kalmayacağını ifade etti . Dışişleri Bakanı Fidan da Mısır’ı ‘doğal ortak’ olarak nitelendirdi . Bu, paktın daha geniş bir Sünni liderliğindeki güvenlik bloğunun çekirdeği olarak tasarlandığını gösteriyor.

• Çok Katmanlı Suudi Stratejisi: Mekke paktından sadece günler önce Suudi Arabistan, Husilerin saldırılarına karşı Kızıldeniz'de 14 ülkenin katıldığı ayrı bir deniz koalisyonu başlattı . Bu koalisyonda Mısır, Pakistan, Türkiye ve diğer kıyı devletleri yer alıyor . Bu iki girişim, Riyad’ın topyekün bir savunma mimarisi kurduğunu gösteriyor: Kara ve hava savunması Mekke paktı ile, deniz güvenliği ise Kızıldeniz koalisyonu ile yönetiliyor.

• Bölgesel Güç Dengesinde İran Aleyhine Değişim: Analistlere göre, önemli savunma sanayilerine (Türkiye), mali kaynaklara (Suudi Arabistan) ve nükleer güce sahip askeri kapasiteye (Pakistan) sahip üç Sünni gücü bir araya getiren bu pakt, bölgedeki caydırıcılık dengesini maddi olarak değiştiriyor .

• Trump'ın Onayı ABD'nin Rızasını Gösteriyor: ABD'nin müttefikleri arasındaki bu paktı engellemek yerine desteklemesi, Washington'un ya bu paktı bölgedeki ABD yükünü hafifleten bir adım olarak gördüğünü ya da kendi İran karşıtı politikalarıyla uyumlu bulduğunu gösteriyor .

Önemli Belirsizlikler: Anlaşmanın tam metni kamuoyuna açıklanmadığı için karşılıklı savunma yükümlülüklerinin kesin kapsamı net değil . Mısır, başlangıçta ‘Suudi liderliğindeki bir blok’ parçası olma endişesiyle katılmaktan kaçındı, ancak daha sonra üyeliği değerlendirdiğini açıkladı .