ABD-İran Geriliminde Son Durum: Trump Ekonomiye Yüklenecek, Hazine'den 'Eşi Görülmemiş' Yaptırımlar Geliyor

Hürmüz Boğazı'nda Çatışma Kızışıyor: Tankerler Vuruluyor, Trafik Durma Noktasında

• 15'ten Fazla ADNOC Tankeri Vuruldu: Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) bağlı Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC), çatışmaların başlangıcından bu yana 15 gemisinin füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) vurulduğunu doğruladı . Bu saldırılardan üçü, Ağustos ayının ilk haftasında gerçekleşti . 13-14 Ağustos'taki yeni saldırılarla birlikte vurulan tanker sayısının en az 16'ya yükseldiği bildiriliyor .
• Boğaz'da Gemi Geçişi Neredeyse Durdu: Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısı, çatışmalar öncesi günlük ortalama 17-20 iken, 14 Ağustos itibarıyla yalnızca 6-8'e kadar düştü . Bazı günlerde bu sayının 6'ya kadar gerilediği kaydedildi .
• BAE'den Sert Tepki: 'Korsanlık' Suçlaması: BAE, saldırıları defalarca İran'a yükleyerek 'korsanlık eylemi' olarak nitelendirdi . BAE Dışişleri Bakanlığı, 14 Ağustos'ta İran'ın Boğaz'da iki tankere İHA'lar ile saldırdığını duyururken , 8 Ağustos'taki saldırıyı da 'uluslararası hukukun açık ihlali' olarak kınadı .

Diplomasi Çıkmazı: Haziran Anlaşması Çöktü, Dolaylı Görüşmeler Sürüyor

• Haziran Anlaşması Tamamen Çöktü: 14 maddelik İslamabad Mutabakatı, düşmanlıkların sona erdirilmesini öngörüyordu ancak taraflar birbirlerini anlaşma şartlarını ihlal etmekle suçluyor . ABD, İran'ın Boğaz'ı açmadığını; İran ise ABD'nin abluka ve yaptırımları sürdürdüğünü iddia ediyor .
• Tahran Doğrudan Müzakereleri Reddediyor: İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 9 Ağustos'ta ABD ile doğrudan bir görüşme olmadığını ve Washington'un Haziran anlaşmasındaki ihlalleri gidermediği sürece bu tür görüşmelere geri dönmeyeceklerini söyledi . Üst düzey bir İranlı yetkili ise 12 Ağustos'ta anlaşmayı canlandırma çabalarında 'hiçbir ilerleme' kaydedilmediğini doğruladı .
• İran'ın Boğaz'ı Açma Şartları: Tahran yönetimi, Boğaz'ın açılması için ABD'nin deniz ablukasını kaldırması, tüm yaptırımları sona erdirmesi, bölgedeki askeri güçlerini çekmesi ve savaş tazminatı ödemesi dahil olmak üzere ağır şartlar öne sürüyor . İran, Umman ile alternatif nakliye hatları konusunda ayrı bir anlaşmaya yakın olduğunu ancak bunun tek başına Boğaz'ı açmak için yeterli olmayacağını belirtiyor .
• Trump'tan 'Tam Kontrol' İddiası, İran'dan Yalanlama: Trump, sosyal medyadan yaptığı paylaşımda ABD'nin Hürmüz Boğazı'nı 'tamamen kontrol ettiğini' iddia etti . İran ise bu iddiayı sert bir dille reddederek Boğaz'ın hala kapalı olduğunda ısrar etti .
• Devreye Arabulucular Girdi: Taraflar arasında Katar ve Umman gibi ülkeler üzerinden mesaj trafiği devam ediyor . Katar Dışişleri Bakanlığı, Ağustos başında potansiyel bir anlaşmanın taslaklarının 'dolaşıma sokulduğunu' ancak doğrudan bir görüşme olmadığını belirtti .

Senato'dan Geçen 'Lindsey Graham' Yasası ve Temsilciler Meclisi'ndeki Belirsizlik

ABD Senatosu, merhum Senatör Lindsey Graham'ın adını taşıyan Rusya ve İran yaptırım yasa tasarısını 7 Ağustos'ta 86-11 oyla kabul etti . Tasarı, İran'a yönelik genişletilmiş yaptırımların yanı sıra, Rus petrol ve gazını satın alan ülkelere yönelik cezaları da içeriyor . Tasarıyla ilgili Senato kararı 10 Ağustos'ta Temsilciler Meclisi'ne iletildi . Ancak tasarıda, Trump'a Rus petrolü satın alan ülkelere yüksek gümrük vergileri uygulama yetkisi veren tartışmalı bir madde, Demokratların, bazı Cumhuriyetçilerin ve endüstri gruplarının muhalefetiyle karşılaştı ve bu durum tasarının Meclis'te takılıp kalması riskini doğuruyor .

Belirsizlikler ve Açık Sorular

• Hazine Bakanlığı'nın gelecek hafta duyuracağı yaptırımların kapsamı ve tam zamanlaması mevcut kaynaklardan bağımsız olarak teyit edilememiştir.
• Katar ve Umman dışındaki Avrupalı arabulucuların rolü haberlerde geçmekle birlikte mevcut kaynaklarda detaylandırılmamıştır.