Hürmüz Ateşkesi Çöktü: ABD-İran Gerilimi Zirvede

Nisan 2026'da Bahreyn ve ABD tarafından desteklenen ayrı bir Hürmüz taslak kararı, Rusya ve Çin tarafından veto edilmişti . İran'ın Körfez ülkelerine yönelik saldırılarını kınayan 2817 sayılı bir karar ise Temmuz ayında kabul edilmişti .

Askeri Tırmanışın Kronolojisi

Diplomatik çöküşe, İran, ABD ve Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (GCC) güçleri arasında yoğun bir çatışma dalgası eşlik etti.

• 11 Temmuz 2026 – İran, Hürmüz Boğazı'nı yetkisiz gemilere kapattığını ilan etti ve izin sistemini ihlal eden her gemiyi vuracağını duyurdu. ABD, İran'ın gemi saldırılarının ardından yüzlerce İran hedefini vurduğunu, İran'ın da misilleme olarak birden fazla Körfez ülkesini hedef aldığını açıkladı .
• 12 Temmuz 2026 – Umman Körfezi'nde bir ABD Donanma gemisi saldırıya uğradı. İran, sakinlik sağlandığında gemi geçiş izinlerini yeniden başlatacağını söyledi .
• 14 Temmuz 2026 – ABD, İran limanlarına gidip gelen gemilere karşı deniz ablukasını yeniden başlattı .
• 15 Temmuz 2026 – ABD ve İran altıncı gün üst üste ateş açtı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran komuta merkezlerini, hava savunma mevzilerini ile füze ve drone kapasitelerini vurduğunu açıkladı .
• Temmuz sonu 2026 – ABD, İran'a karşı üst üste 13. gece saldırısını düzenledi. Pentagon boğazın açık olduğunda ısrar etse de, trafik yavaşlamıştı ve petrol fiyatları yeniden 100 doların üzerine fırlamıştı .
• 4 Ağustos 2026 – İranlı bir general, Hürmüz'den alternatif bir nakliye koridoru kurmaya çalışan ABD savaş gemilerinin "hedef haline gelebileceği" uyarısında bulundu. İran ayrıca bir ABD kara saldırısı planını bozduğunu iddia etti .
• 8 Ağustos 2026 – İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi kapsamlı yeni talepler yayınladı. Konsey, ABD "davranışını düzeltinceye" kadar boğazın açılmayacağını belirterek, ABD'nin İran'ı bir daha asla tehdit etmemesi, tüm yaptırımları kaldırması gibi şartlar öne sürdü. İran ayrıca Suudi Arabistan'ı yeni bir üçlü Mekke savunma paktı konusunda uyardı .

60 Günlük Ateşkes: İmzadan Tıkanmaya

• 17 Haziran 2026 – Başkan Trump ve İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Fransa'nın Evian kentinde 14 maddelik bir mutabakat zaptı (MoU) imzaladı. Anlaşma ile ateşkes ilan edildi ve kalıcı bir barış için 60 günlük bir müzakere süresi belirlendi. Mutabakat, ABD deniz ablukasının kaldırılmasını ve İran'ın ticari gemilere 60 gün boyunca ücretsiz güvenli geçiş düzenlemeleri yapmasını öngörüyordu .
• 28 Mayıs 2026 (Evian imzasından önce) – ABD ve İranlı müzakereciler, mevcut ateşkesi 60 gün uzatmak ve nükleer görüşmelere başlamak için ön bir anlaşmaya varmıştı .
• Ateşkes haftalar içinde çatlamaya başladı ve taraflar birbirlerini anlaşmayı ihlal etmekle suçladı .
• Ağustos 2026 başı – Axios ve diğer kaynaklar, ABD, İran ve Umman'ın boğazı yeniden açmak ve ateşkesi canlandırmak için bir ara anlaşmaya çok yakın olduğunu ve duyurunun çok kısa süre içinde beklendiğini bildirdi . İran Dışişleri Bakanı Erakçi, Tahran'ın Umman ile "bir anlaşmaya çok yakın" olduğunu söyledi .
• 8 Ağustos 2026 – İran, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi aracılığıyla yeni bir dizi ağır şart yayınladı ve bu şartlar yerine getirilmedikçe boğazın açılmayacağında ısrar etti. İran ayrıca ABD'yi MoU'yu ihlal etmekle suçladı .
• 12 Ağustos 2026 – Arabulucular hala ABD-İran görüşmeleri için baskı yapıyordu ancak üst düzey bir İranlı kaynak hiçbir ilerleme kaydedilmediğini ve İran'ın uzatma haberlerini reddettiğini söyledi .
• Bugün (16 Ağustos 2026) – MoU kapsamındaki 60 günlük ateşkes Pazartesi günü sona eriyor. Onaylanmış bir uzatma veya kalıcı bir anlaşma yok. Raporlar, nihai bir anlaşmada kayda değer bir ilerleme olmadığını ve bunun tam ölçekli düşmanlıklara dönüş riskini artırdığını gösteriyor .

Sonra Ne Olacak?

Ateşkes penceresi kapanırken, en yakın risk Temmuz ayında görülen yoğun askeri çatışmalara geri dönülmesi. ABD, İran limanlarına yönelik deniz ablukasını sürdürüyor ve bölgede yüzlerce savaş gemisi ve uçağı bulunuyor. İran, başta savaşın kalıcı olarak sona ermesi, tüm yaptırımların kaldırılması ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi olmak üzere büyük tavizler verilmedikçe boğazı açmayacağını sinyallerini veriyor . Küresel petrol fiyatları şimdiden yükselişte ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapanması, enerji piyasaları ve tedarik zincirleri için anında sonuçlar doğuracaktır.

Umman üzerinden diplomatik kanallar açık kalmaya devam ediyor, ancak iki taraf arasındaki uçurum her zamanki kadar geniş görünüyor. Önümüzdeki günler, ateşkesin yeniden canlandırılıp canlandırılmayacağını veya çatışmanın daha tehlikeli yeni bir aşamaya girip girmeyeceğini belirleyecek.