Avrupa Komisyonu’nun İsrail’le Gizli Veri Paylaşımı Pazarlığı: Hangi Hassas Bilgiler Takas Edilecek?

STK Statewatch’ın EUobserver ve diğer kuruluşlarla ortaklaşa yürüttüğü bir araştırma, Avrupa Birliği’nin (AB) en üst yürütme organının İsrail’le oldukça tartışmalı bir polis işbirliği anlaşması için yıllardır gizlice pazarlık yaptığını ortaya koydu .

Müzakerenin İçeriği: Europol-İsrail Veri Köprüsü

AB Komisyonu, 2018 yılından bu yana Europol (AB Polis Teşkilatı) ile İsrail kolluk kuvvetleri arasında “ciddi suç ve terörle mücadele” amacıyla kişisel veri alışverişini sağlayacak bir anlaşma için zemin hazırlıyor . Aralık 2022’de müzakerelerin durdurulduğu açıklanmış olsa da, Statewatch’ın ulaştığı belgeler bunun tam tersini gösteriyor. Komisyon yetkilileri, 2023 ile Ocak 2026 arasında İsrailli diplomatlarla en az yedi toplantı gerçekleştirdi. Bu toplantılardan biri, Nisan 2023’te dönemin İsrail Dışişleri Bakanı Eli Cohen ile yapıldı .

Takas Edilecek Hassas Veriler Neler?

Taslak anlaşma, standart kolluk verilerinin çok ötesine geçen ve AB veri koruma yasalarında “özel kategori” olarak tanımlanan bilgilerin paylaşımına izin veriyor :

• İsimler, kimlik numaraları ve konum verileri
• Genetik ve biyometrik bilgiler (DNA, parmak izi vb.)
• Kişilerin siyasi görüşleri, dini inançları ve özel hayatına dair detaylar

Yok Sayılan Hukuki Uyarılar

Statewatch’ın elde ettiği Kasım 2022 tarihli AB Konseyi Hukuk Servisi’nin gizli görüşü , Komisyon’un hazırladığı taslağın hem AB hukukunu hem de uluslararası hukuku birden fazla açıdan ihlal ettiği sonucuna varıyor:

• Taslak, kişisel verilerin “İsrail Devleti’nin 1967’den sonra yönetimine giren coğrafi alanlarda” kullanılmasına izin veren bir yetki devri maddesi içeriyor. Bu madde, Doğu Kudüs dahil işgal altındaki Filistin topraklarını kapsıyor .
• Konsey’in hukukçuları, bunun “Birlik ile İsrail arasında yapılacak uluslararası bir anlaşmanın İsrail’in 1967’de işgal ettiği topraklarda uygulanmasını öngören ilk örnek” olacağı ve işgali fiilen meşrulaştıracağı uyarısında bulundu .
• Komisyon’un müzakere yetkisini aştığı, diğer AB kurumlarıyla iyi niyetli işbirliği yükümlülüğünü ihlal ettiği ve dört yıl boyunca (2018-2022) Konsey’in ilgili çalışma grubuna danışmadığı tespit edildi .

Bu ciddi tespitlere rağmen Komisyon taslağı revize etmedi ve görüşmelere devam etti .

Eleştirmenlere Göre Anlaşmanın Filistinliler İçin Riskleri

• Hedefli Öldürme ve Gözaltı: Uluslararası İnsancıl Hukuk Merkezi’nden kıdemli hukuk uzmanı Eitan Diamond, anlaşma yoluyla aktarılan verilerin “Filistinlileri hedef alma ve öldürme kararlarını desteklemek için istihbarat olarak kullanılabileceği” ve AB’nin “insanları keyfi olarak özgürlüklerinden mahrum bırakma ve cehennem gibi gözaltı koşullarında sistematik kötü muameleye maruz bırakma” riskine ortak olacağı uyarısında bulundu .
• Suçlulaştırma ve Hareket Kısıtlamaları: Araştırmacı Giacomo Zandonini, asıl tehdidin “suçlulaştırma, hareket kısıtlamaları ve İsrail istihbaratına bilgi besleme” olduğunu ancak Şin Bet’e (İsrail iç istihbarat servisi) aktarılan bilgilerin hedefli suikastlara da yol açabileceğini belirtti .
• Avrupa’daki Filistinliler ve Aktivistler İçin Risk: Anlaşmanın, Avrupa’da yaşayan Filistinlilere ait verilerin İsrail’le paylaşılmasına ve siyasi baskı amacıyla kullanılmasına kapı araladığı endişesi dile getiriliyor .
• İşgalin Meşrulaştırılması: Anlaşma, AB ile İsrail arasındaki işbirliğini resmen işgal topraklarına yayarak AB’nin uzun süredir devam eden hukuki tutumu ve 2024 tarihli Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) İsrail’in Filistin topraklarındaki yasa dışı varlığına son vermesi gerektiği yönündeki danışma görüşüyle çelişiyor .

Komisyon’un Savunması ve Sessizliği

Statewatch’a yanıt veren AB Komisyonu, “gizli yazışmalar, toplantılar veya uluslararası müzakerelere ilişkin pozisyonlar” hakkında yorum yapmayı reddetti . Taslağın revize edilip edilmediği veya bir takvim belirlenip belirlenmediği sorularına da aynı yanıtı verdi .

Novara Media’ya yapılan kısa bir açıklamada ise Komisyon, herhangi bir anlaşmanın “temel hakları koruyan güvenceler, özellikle de ölüm cezası bağlantılı veri kullanımına ilişkin kısıtlamalar gibi veri koruma önlemleri içereceğini” söyledi .

Komisyon ayrıca, 2024-2025 yıllarında İsrail’in GDPR yeterlilik statüsünü yeniden değerlendirdiğini ve bu süreçte “İsrail’de mahremiyet güvencelerini ve bireysel hakları önemli ölçüde güçlendirdiğini” iddia etti .

Temmuz 2026 sonunda 27 Avrupa Parlamentosu üyesi, Komisyon’a yazılı bir soru önergesi sunarak, İsrail’le devam eden toplantıların amacını, müzakerelerin güncel durumunu ve insan hakları risklerini açıklamasını talep etti . Ağustos 2026 ortası itibarıyla Komisyon henüz kapsamlı bir kamuoyu yanıtı vermedi.