Ceuta Krizi: Schengen’i Sarsan Göç Dalgası İtalya ve İspanya’yı Karşı Karşıya Getirdi

14 Ağustos 2026'da İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, hükümetinin 'olağanüstü tetikte olma' uyarısı yayınlayarak Ceuta'da yaşanan göç krizinin 'Avrupa'nın dış sınırlarını korumanın ne kadar gerekli olduğunu gösterdiğini' söyledi . Meloni, İtalya'nın AB'nin dış sınırının ihlal edilmesine seyirci kalmayacağını belirterek birleşik bir Avrupa yanıtı çağrısı yaptı . Bu açıklama, CEUTA KRİZİ'nin AB içinde benzeri görülmemiş bir gerilime yol açtığı bir dönemde geldi; öyle ki Schengen üyeleri İtalya ve İspanya, blok tarihinde ilk kez birbirlerine karşı misilleme amaçlı sınır kontrolleri uyguladı.

Ceuta krizi nasıl başladı?

30 Temmuz 2026'da, çoğunluğu genç erkeklerden oluşan tahmini 50 bin ila 80 bin kişi, Fas'tan İspanya'nın Kuzey Afrika kıyısındaki kenti Ceuta'ya sınırı ihlal ederek geçti . İspanya İçişleri Bakanlığı, 24 saatlik bir süre içinde 49 binden fazla kişinin sınırı geçtiğini bildirdi . 4 Ağustos'a kadar en az 111 göçmenin öldüğü doğrulandı . İspanyol ve Faslı yetkililer akını tersine çevirmek için işbirliği yaptı: 3 Ağustos'a kadar İspanyol yetkililer yaklaşık 70 bin kişinin gönüllü olarak Fas'a döndüğünü açıkladı .

İtalya'dan ilk hamle: Schengen'in askıya alınması (31 Temmuz)

31 Temmuz'da İtalya, İspanya ile Schengen sınır serbestisi anlaşmasını bir ay süreyle askıya aldığını duyurdu ve bunu ulusal güvenliği korumak için 'olağanüstü bir önlem' olarak nitelendirdi . Karar, Giorgia Meloni ve başbakan yardımcıları Matteo Salvini ile Antonio Tajani tarafından açıklandı . Askıya alma, hava veya deniz yoluyla İspanya'dan gelen AB vatandaşı olmayanları hedefliyordu; AB vatandaşları etkilenmedi .

Meloni hükümeti, İspanya'nın AB'nin dış sınırını kontrol edememesine yanıt verdiklerini savundu . Meloni, Ceuta'dan gelen görüntülerin 'kontrolsüz yasadışı göçün Avrupa sınırlarının güvenliği için gerçek bir tehdit oluşturduğunu' hatırlattığını söyledi .

İspanya'dan misilleme (7-8 Ağustos)

İspanya, İtalya'ya kontrolleri kaldırması için 9 Ağustos'a kadar süre vererek bu önlemleri 'haksız ve ayrımcı' olarak nitelendirdi . Roma talebi reddedince Madrid, 8 Ağustos gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere İtalya'dan gelen tüm hava ve deniz seyahatlerine karşı kendi sınır kontrollerini uygulamaya koydu . İspanyol polisi, havalimanları ve limanlarda İtalya'dan gelenlere belge kontrolü yapmaya başladı .

İtalya, İspanya'nın ültimatomunu reddetti. Meloni'nin ofisinden yapılan açıklamada, İtalya'nın 'Madrid'den gelen ültimatomları veya dayatmaları kabul etmeyeceği' ve askıya almanın en az 15 Ağustos'a kadar yürürlükte kalacağı belirtildi .

22 ülkenin ortak mektubu

1 Ağustos'ta İtalya ve Danimarka öncülüğünde, AB'nin 27 üyesinden 22'si tarafından imzalanan ortak bir mektup, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ve İrlanda dönem başkanlığına gönderildi . Mektupta şunlar talep edildi:

• Koordineli bir yanıt ve daha fazla kontrolsüz geçişi önlemek için acil AB toplantısı .
• Dış sınırlarda Frontex desteğinin güçlendirilmesi.
• Fas ile daha etkili bir AB işbirliği politikası.
• İmzacıların 'hibrit tehditler' ve düzensiz göçü teşvik eden 'çekici faktörler' olarak adlandırdığı unsurlarla mücadele önlemleri — İspanya'nın göçmen düzenleme programına doğrudan bir atıfla .

Mektubu imzalamayan dört AB üyesi ise eleştirilerin hedefi olan İspanya, dönem başkanı İrlanda, Fransa ve Portekiz oldu . Yanıt olarak 4 Ağustos'ta AB içişleri bakanlarının acil video konferansı düzenlendi .

Meloni'nin iç politikadaki zorlukları

Meloni birden fazla cepheden eleştiriyle karşı karşıya kaldı. Sağ kanadında, Şubat 2026'da AP üyesi Roberto Vannacci tarafından kurulan aşırı sağcı Futuro Nazionale (Ulusal Gelecek) partisi, onu göç konusunda yeterince sert olmamakla suçluyor ve bir sonraki genel seçim öncesinde seçmen tabanı için rekabet ediyordu . İtalyan muhalefet partileri, Schengen askıya almasını, ciddi bir güvenlik önleminden ziyade koalisyondaki sertlik yanlılarına yönelik popülist bir jest olarak nitelendirdi . Avrupa basınında, Meloni'nin saldırgan tutumunun gerçek sınır güvenliği endişelerinden çok seçim hesaplarıyla motive edildiği yaygın olarak tartışıldı .

Korkulan 15 Ağustos ikinci geçiş dalgası

İtalya'nın sınır askıya alması en az 15 Ağustos'a kadar sürecek şekilde belirlenmişti ve Meloni önlemleri bu tarihten önce kaldırmayacağını belirtti . İspanya'nın kendisi de bu tarih civarında yeni bir göç dalgası bekliyordu . Daha geniş bağlam şunları gösteriyor:

• İspanyol ve Fas güçleri ilk akını tersine çevirmişti ancak durum kırılgan olmaya devam ediyordu .
• Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen, tekrarını önlemek için Fas'ın sınır yönetimine ek AB desteği önerdi .
• İtalya, Ceuta'da ikinci bir dalga vurması halinde İtalya'ya yönelik ikincil hareketlere karşı önlem olarak kontrolleri 15 Ağustos'a kadar sürdürdü .

Kilit belirsizlik: Kaynaklar, 15 Ağustos'ta Ceuta'da ikinci bir kitlesel geçişin gerçekten yaşanıp yaşanmadığını doğrulamıyor. Mevcut kanıtlar, Meloni'nin kontrollerini bir önlem olarak yerinde tuttuğunu gösteriyor ancak o güne ilişkin sonuç raporlaması, mevcut kaynakların kapsadığı haber döngüsünde henüz yer almamıştı.

Schengen ve AB göç paktı için anlamı

İtalya-İspanya gerilimi, Avrupa'nın sınır mimarisi için geniş kapsamlı sonuçlar doğuruyor.

Schengen benzeri görülmemiş bir baskı altında. Bir üye devlet (İtalya), diğer bir üyeyle (İspanya) serbest dolaşımı kendi sınır güvenliği nedeniyle değil, farklı bir ülkenin dış sınırındaki algılanan başarısızlıklar nedeniyle tek taraflı olarak askıya aldı . Bu, Schengen sistemi için istikrarsızlaştırıcı bir emsal teşkil ediyor.

AB göç paktı ilk büyük stres testiyle karşı karşıya. AB'nin yeni Göç ve İltica Paktı, Ceuta krizinden sadece haftalar önce, 12 Haziran 2026'da tamamen uygulanabilir hale geldi . 22 devletin koordineli eylem talep eden ortak mektubu, İspanya'nın tek taraflı politikalarına karşı derin bir güvensizlik ve dış sınır yönetiminde AB'nin liderliği ele alması yönünde bir baskı olduğunu gösteriyor .

AB'de kuzey-güney uçurumu derinleşiyor. Güney cephe devletleri (İspanya, İtalya, Yunanistan) yaklaşım konusunda bölünmüş durumda. Danimarka ve büyük bir kuzey bloğu tarafından desteklenen İtalya, krizi sistematik AB düzeyinde caydırıcılık talep etmek için kullanırken, İspanya 'saldırılara' ve krizin siyasallaştırılmasına direniyor . Bu gerilim, yeni paktın dayanışma ile sınır kontrolü üzerindeki ulusal egemenlik arasındaki temel gerilimi çözmediğini ortaya koydu.