Rusya Karadeniz Ateşkesini Reddetti: Moskova Neden Hayır Dedi?

Moskova'nın Reddinin Nedenleri

Rusya'nın reddi dört ana argümana dayanıyor:

• Askeri gerekçe: Rusya, herhangi bir ateşkesi gerçek bir barış adımı olarak değil, Ukrayna'nın güçlerini yeniden toparlaması ve silahlandırması için tek taraflı bir duraklama olarak görüyor . Zakharova, sınırlı bir ateşkesin Kiev'e sadece 'nefes alma alanı' vereceğini açıkça ifade etti .
• Eski anlaşma modelinin reddi: Moskova, 2022-2023 Karadeniz Tahıl Girişimi modeline dönmenin anlamsız olduğunu belirtiyor. Zira bu modeli, Rusya'nın tahıl ve gübre ihracatı için vaat edilen tavizleri yerine getirmediği gerekçesiyle uzun süredir eleştiriyor . Zakharova, bu düzenlemeyi 'tek taraflı bir plan' olarak nitelendirdi ve canlandırmanın 'bir anlam ifade etmediğini' söyledi .
• Suçu başkasına atma (Blame-shifting): Rusya, tırmanışın Ukrayna'nın Rus gemilerine ve limanlarına yönelik 'terörist' saldırılarından kaynaklandığını ve bu nedenle karşılıklı bir durdurmanın kendi açısından kabul edilemez olduğunu savunuyor . Zakharova, Ukrayna'yı 'sivil deniz taşımacılığını istikrarsızlaştırmayı amaçlayan kasıtlı bir politika' izlemekle suçladı .
• Resmi teklif alınmamış olması: Kamuoyuna yansıyan açıklamadan önce, Dışişleri Bakan Yardımcısı Alexander Grushko, Moskova'nın Ukrayna'dan resmi bir ateşkes teklifi almadığını iddia etmişti . Zakharova da benzer şekilde, 'resmi kanallardan resmileştirilmiş bir Türk çağrısı' almadıklarını belirtti .

Karşılıklı Saldırılar Küresel Gıda Arzını Nasıl Tehdit Ediyor?

Her iki taraf da artık eş zamanlı olarak birbirlerinin tahıl ihraç altyapısını vuruyor. Uzmanlar, bu ikili kesintinin küresel gıda fiyatlarında ani bir sıçramayı tetikleyebileceği konusunda uyarıyor.

Rusya'nın Ukrayna'ya Saldırıları

Rusya'nın füze ve insansız hava aracı (İHA) kampanyası, Odesa çevresindeki yük gemilerini ve liman altyapısını hedef alarak Ukrayna'nın ana liman merkezine yapılan neredeyse tüm deniz taşımacılığını durma noktasına getirdi . Temmuz ayının son iki haftasında Odesa bölgesi limanlarına hiçbir gemi giriş yapmadı . Ukrayna'nın 2026/27 sezonu için tahıl ihracat tahmini, %12'ye varan oranda düşürülerek 38-40 milyon tona indirildi . Ülkenin aylık tahıl nakliye kapasitesi yaklaşık üçte bir oranında azaldı .

Ukrayna'nın Rusya'ya Saldırıları

12-13 Ağustos'taki Ukrayna İHA saldırıları, Novorossiysk'teki Rusya'nın en büyük iki tahıl terminaline ciddi hasar vererek, Rusya'nın Karadeniz'deki kilit ihracat limanından tahıl sevkiyatını geçici olarak imkansız hale getirdi . Rusya dünyanın en büyük buğday ihracatçısıdır ve bu ihracatın büyük kısmı Novorossiysk üzerinden yapılmaktadır . Reuters'a konuşan sektör kaynakları, bir terminaldeki yükleme galerisinin çöktüğünü ve birkaç silonun hasar gördüğünü bildirdi .

Birleşik Etki

Rusya ve Ukrayna birlikte, küresel buğday ihracatının kabaca %30'unu gerçekleştiriyor . Her iki ülkenin ihracat kapasitesinin aynı anda düşmesiyle birlikte, küresel tahıl fiyatları zaten keskin bir şekilde yükseldi . Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP), devam eden kesintilerin, Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya'daki ithalata bağımlı ülkeleri en sert şekilde vuracak olan gıda maliyetlerinde ani bir sıçramayı tetikleyebileceği konusunda uyardı .

Ukrayna Altyapı Bakanlığı'na göre, Temmuz ayında limandaki gemilere 35, denizdeki gemilere 22 ve liman tesislerine 67 saldırı kaydedildi . Analistler artık Karadeniz'i, hem tahıl hem de petrol tedarik zincirlerini tehdit eden 'yeni bir stratejik ticaret darboğazı' olarak tanımlıyor .

Sırada Ne Var?

Ateşkes teklifinin reddedilmesi ve her iki tarafın da birbirlerinin ekonomik altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırmasıyla birlikte, Karadeniz'den tahıl ihracatının yakın vadeli görünümü belirsizliğini koruyor. Ukrayna Tarım Bakanı, alternatif ihraç yollarının Karadeniz limanlarının normalde işlediği hacimlerin ancak yaklaşık %50'sini karşılayabileceğini ve en az Ağustos sonuna kadar gerekli kapasiteye ulaşamayacaklarını söyledi . Bu arada Rusya'nın ana tahıl lobi grubu, Ukrayna'nın İHA saldırılarının devam etmesi halinde Karadeniz'den tahıl ihracatının yakın gelecekte tamamen durabileceği ve bunun fiyatları yükselterek 'Afrika ve Orta Doğu'da açlığa neden olacağı' uyarısında bulundu .