Kolombiya’yı Sarsan 7.4’lük Deprem: Yeni Devlet Başkanının İlk Sınavı ve Tartışmalı Yardım Kararı

Can Kaybı, Yaralılar ve Kayıplar

Depremin insani bilançosu oldukça ağır oldu ve arama kurtarma ekiplerinin uzak bölgelere ulaşmasıyla hızla arttı. Konsolide edilen verilere göre durum şöyle:

• En az 287 kişi hayatını kaybetti .
• 3.900’den fazla kişi yaralandı .
• 379 ila 4.178 arasında kişinin kayıp olduğu bildirildi; daha yüksek rakam eyalet raporlarında yer aldı .

Depremin ilk gününde açıklanan rakamlar (111–132 ölü) çok daha düşüktü, ancak enkaz altından daha fazla ceset çıkarıldıkça sayılar hızla yükseldi . 11-12 Ağustos’a gelindiğinde Reuters ve CNBC, ölü sayısının 250’yi aştığını ve o aşamada yaklaşık 500 kişiden haber alınamadığını bildirdi .

Büyük Şehirlerdeki Yıkım

Batı Kolombiya’daki şehirler büyük hasar gördü:

• Cali: Sadece ilk günde en az 85 kişi öldü. Kentte çok sayıda bina çöktü. Belediye Başkanı Alejandro Eder, en az 19 binanın enkazında mahsur kalanlar olduğunu bildirdi .
• Pereira: Çok sayıda ölümle birlikte ağır hasar oluştu. Cali ile birlikte en çok etkilenen iki kent merkezinden biri oldu . Yerel medya havalimanının bir kısmının hasar gördüğünü gösterdi .
• Quibdó ve Manizales: Bu şehirler de ağır hasar gördü ve can kaybı yaşandı .

Yüzlerce bina yıkıldı veya ağır hasar gördü; bunların arasında hastaneler, okullar ve evler de vardı. Cali’deki bir hastanenin çocuk ve yeni doğan bölümleri çöktü . Deprem, Kolombiya’nın kahve üretim merkezini yerle bir etti ve arama kurtarma ekiplerinin elleriyle ve iş makineleriyle kazmak zorunda kaldığı enkaz yığınları oluştu .

Enkazdan Dört Gün Sonra Kurtarılan Adam

14 Ağustos Cuma günü – depremden neredeyse dört gün sonra – kurtarma ekipleri, çöken bir otelde mahsur kalan dört kişiyi kurtarmak için yarışıyordu. Bu, yıkımın ortasında "nadir bir umut ışığı" olarak tanımlandı . Haberlerde, enkazdan sağ kurtulan bir adamın çıkarıldığı belirtiliyor ancak dört kişilik kurtarma operasyonunun tam sonucu henüz netleşmedi .

Devlet Başkanı Abelardo de la Espriella’nın Tepkisi

Deprem, aşırı sağcı lider Abelardo de la Espriella’nın göreve başlamasından henüz 72 saat sonra meydana geldi ve yönetiminin ilk büyük sınavı oldu . Espriella’nın acil tepkileri şöyleydi:

• Ulusal olağanüstü hal ilan etti ve tüm devlet imkanlarının seferber edilmesini emretti .
• Üç günlük ulusal yas ilan etti .
• Seyahat planlarını iptal ederek, başkent Bogota’ya dönüp afet yönetimini bizzat yöneteceğini duyurdu ve Ulusal Risk ve Afet Yönetimi Birimi’ne (UNGRD) gitti .
• 12 Ağustos’ta, yıkılan hastaneleri, okulları, evleri ve altyapıyı yeniden inşa etmek için acil bir yeniden yapılanma fonu kuracağını açıkladı .

Tüm bu adımlara rağmen, hükümet müdahalenin hızı ve koordinasyonu konusunda eleştirildi. Ayrıca, yabancı arama kurtarma ekiplerinin yalnızca siyasi olarak uyumlu görülen ülkelerden kabul edilmesi tepki çekti .

Yardım Krizi: Meksika’nın ‘Los Topos’ Ekibinin Geri Çevrilmesi

Afet müdahalesinin en tartışmalı yönü, Kolombiya’nın dünyaca ünlü kentsel arama kurtarma ekibi Meksikalı "Los Topos"u geri çevirmesi oldu .

Hükümet, resmi olarak yalnızca dört ülkenin (Ekvador, El Salvador, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail) arama kurtarma ekiplerini kabul etti . Diğer birçok ülke gibi Meksika’nın yardım teklifi de reddedildi. Kolombiya risk yönetimi koordinatörü, yalnızca "belirli uluslararası sertifikalara" sahip ekiplerin kabul edileceğini belirtti .

Meksikalı kurtarma grupları ve uluslararası gözlemciler de dahil olmak üzere eleştirmenler, yeni aşırı sağcı hükümeti yardımı ideolojik nedenlerle engellemekle suçladı. Özellikle sol eğilimli hükümetlerden gelen yardım tekliflerinin reddedildiği belirtildi . Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, Kolombiya’nın ülkesinin askeri kurtarma ekibini geri çevirdiğini doğruladı ve ekibin sertifikalı olmasına rağmen Kolombiya’nın "şimdi başka bir sertifika istediğini" söyledi .

Espriella yönetimi ise ideolojik gerekçeleri reddetti ve kararın profesyonel standartlar ve koordinasyon kapasitesi meselesi olduğunda ısrar etti . Dışişleri Bakanı Laura Sarabia, "Hiçbir ülkeyi dışlamadık" dedi ve Meksika’dan malzeme şeklindeki yardımın kabul edildiğini belirtti .

Etkilenen Bölgelerdeki Mevcut Kırılganlıklar

En ağır hasarın oluştuğu Chocó, Risaralda ve Valle del Cauca bölgeleri, depremden önce de ciddi yoksulluk, zayıf altyapı, sınırlı sağlık hizmeti ve tarihsel ihmal sorunlarıyla boğuşuyordu. Chocó, Kolombiya’nın en yoksul bölgelerinden biridir. Deprem, bu kırılganlıkları daha da artırdı, zaten yetersiz olan yerel hizmetleri felç etti ve yardım ulaştırılmasını zorlaştırdı .

Artçı Sarsıntılar ve Yerinden Edilmeler

• Depremi takip eden günlerde çok sayıda artçı sarsıntı meydana geldi. Bunlardan biri o kadar şiddetliydi ki yeni tahliyelere neden oldu .
• Binlerce depremzede yerinden edildi. Hasar gören evlerine dönmekten korkan insanlar barınaklarda, çadırlarda veya açık alanlarda yaşamaya başladı .
• Devam eden sismik aktivite, arama kurtarma çalışmalarını sekteye uğrattı ve binaların daha fazla çökmesi endişesine yol açtı .