İran Meclisi Hürmüz Boğazı'nı Resmen Kontrol Altına Almak İçin Harekete Geçti: Yeni Yasa Tasarısı Ne Getiriyor?

İran Meclisi, Hürmüz Boğazı üzerindeki devlet kontrolünü resmileştirmek için yasama sürecini hızlandırmış durumda. Öte yandan, Devrim Muhafızları (IRGC) stratejik su yolu üzerindeki fiili askeri kontrolünü sürdürüyor. ABD, artan yaptırımlar, deniz ablukası ve yeni askeri saldırılarla karşılık verirken, tırmanan gerilim nakliye trafiğini felç etti ve petrol fiyatlarını yukarı çekti.

İran'ın Meclis Planı ve Getirdiği Kısıtlamalar

İran Meclisi, Temmuz 2026'da "Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nin Güvenliğini ve Sürdürülebilir Kalkınmasını Sağlamak için Stratejik Eylem" adlı yasa tasarısını sunmuştu . 9 Ağustos'ta, Meclis Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, hiçbir karşı oy olmadan tasarının genel hatlarını onaylayarak tam meclis oylamasına doğru ilerlemesini sağladı .

Önerilen yasa, ABD, İsrail ve Tahran'ın "düşman" olarak nitelendirdiği diğer ülkelere ait gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini yasaklayacak . Ayrıca, yasağı ihlal eden gemilere kargo değerinin %20'sine kadar para cezası kesilmesini ve boğazı yönetmek üzere bağımsız bir İran kurumu kurulmasını öngörüyor . Etkin bir şekilde, gemilerin geçiş için İran'dan izin alması gerekecek . Meclis, başlangıçta tamamı boğaz üzerinde stratejik yönetim sağlamayı amaçlayan 12 ayrı tasarıyı komisyona havale etmişti .

Devrim Muhafızları'nın Su Yolu Üzerindeki Mevcut Kontrolü

İran, Hürmüz Boğazı üzerinde "sıkı kontrolü" yeniden tesis etti ve IRGC'ye bağlı sürat tekneleri gemilere aktif olarak müdahale edip ateş açıyor . Üst düzey askeri yetkililer, boğazın her iki tarafının da İran'ın sıkı kontrolü altında olduğunu ve hiçbir geminin İran'ın izni olmadan geçemeyeceğini belirtiyor . 11 Ağustos itibarıyla, günlük gemi geçişi, 10 günlük ortalama olan yaklaşık 11 gemiden 6'ya düştü .

IRGC ve İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi, ABD askeri operasyonlarını ve ablukasını sona erdirip İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmadıkça, İran gemilerine yönelik saldırıları durdurmadıkça ve Lübnan ile Gazze'yi kapsayan bölgesel bir ateşkesi kabul etmedikçe boğazın kapalı kalacağını söylüyor . IRGC, boğazın yeniden açılmasının Umman ile yapılan müzakerelere bağlı olmadığını, ABD'nin İran'ın taleplerini kabul etmesine bağlı olduğunu belirtti .

ABD'nin Yanıtı: Yaptırımlar, Abluka ve Askeri Tırmanış

ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), 13 Ağustos'ta İran'ın "geçiş ücreti" taleplerini ödeyen herhangi bir kuruluşun yaptırım riskiyle karşı karşıya kalacağına dair bir uyarı yayınladı . ABD, 29 Temmuz'da İran'ın "Hürmüz Boğazı'nı nakde çevirme" çabalarına dahil olan sigorta brokerleri ve paravan şirketler de dahil olmak üzere 10 kuruluş ve 8 tankeri yaptırım listesine aldı . ABD ve Körfez müttefikleri, İran saldırıları ve geçiş ücreti taleplerini durdurmadığı takdirde daha fazla yaptırım tehdidinde bulunan bir BM Güvenlik Konseyi kararı da önerdi .

ABD, İran'ın ticari gemilere yönelik yenilenen saldırılarına yanıt olarak deniz ablukasını yeniden uygulamaya koydu . ABD ordusu, İran hedeflerine karşı birden fazla saldırı dalgası başlattı, İran petrol satışı lisanslarını iptal etti ve petrol ambargosunu yeniden yürürlüğe soktu . Başkan Trump, herhangi bir anlaşma için şart olarak İran'dan tazminat talep ederek müzakereleri daha da karmaşık hale getirdi .

Çatışma, İran'ın bölgedeki ABD askeri tesislerine misilleme saldırıları başlatmasıyla aktif bir çatışmaya dönüştü . Her iki taraf da diğerinin boğazı kontrol ettiği yönündeki iddialarını reddediyor ve diplomatik görüşmeler çıkmazda .

Nakliye ve Petrol Fiyatları İçin Daha Geniş Kapsamlı Etkiler

Boğaz geçiş trafiği keskin bir düşüş gösterdi. 11 Ağustos itibarıyla günlük gemi geçişi, 10 günlük ortalama olan yaklaşık 11 gemiden 6'ya geriledi . ABD ve İran normal trafik konusunda çelişkili iddialarda bulunsa da, bağımsız veriler ciddi bir aksama olduğunu doğruluyor .

Brent petrol, yeniden açılma anlaşması umutlarının azalmasıyla 9 Ağustos'ta yaklaşık %5 artışla varil başına 88 dolara yükseldi . ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), aksaklıkların Ağustos ayı boyunca sürmesinin beklendiğini belirterek 2026 Brent petrol fiyat tahminini (81,91 dolardan) 86,81 dolara yükseltti . ABD'de benzin fiyatları galon başına 4 dolara yaklaştı .

Analistler, çıkmazın Ağustos ortasının ötesine geçmesi halinde petrol fiyatlarındaki artışların daha keskin ve daha az "ılımlı" olabileceği konusunda uyarıyor . Bu kriz, petrol, petrol ürünleri ve doğal gaz için küresel enerji piyasalarını şimdiden bozmuş durumda .