Fransa'da 15 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı Anayasaya Aykırı Bulundu

14 Ağustos 2026‘da Fransa Anayasa Konseyi (Conseil Constitutionnel), 15 yaş altındaki çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklamayı öngören yasayı, ifade özgürlüğüne ve mahremiyete orantısız bir müdahale olduğu gerekçesiyle tümden iptal etti . Bu karar, yasayı son döneminin amiral gemisi reformu olarak gören Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron için büyük bir darbe oldu .

İşte mahkemenin kararının ayrıntıları, yasanın neden düştüğü, Macron'un tepkisi ve bu gelişmenin küresel bağlamdaki yeri.

Anayasa Konseyi Ne Karar Verdi?

Anayasa Konseyi, yasayı tümden bloke etti. Mahkeme, toptan bir yasağın anayasal hakları ihlal etmeden uygulanamayacağına hükmetti . Kararda, söz konusu yasa tasarısının her bir küçüğün bireysel durumunu veya her bir platformun spesifik risklerini dikkate alamayacak kadar geniş olduğu belirtildi . Yasa, 21 Temmuz 2026’da Fransız parlamentosunda kabul edilmişti. Ulusal Meclis‘te 279’a karşı 81, Senato‘da ise 243’e karşı 2 oyla geçmişti .

Yasanın Düşmesine Yol Açan 3 Temel Hukuki Gerekçe

1. İfade Özgürlüğünün İhlali

Mahkeme, 15 yaş altındakilerin belirli çevrimiçi hizmetlere erişiminin yasaklanmasının, onların anayasal olarak korunan ifade özgürlüğü hakkını özünde kısıtladığına hükmetti . Konsey kararında, yasağın "ifade ve iletişim özgürlüğünü ihlal etmeden reşit olmayanları sosyal medyadan toptan men edemeyeceğini" vurguladı .

2. Evrensel Yaş Doğrulaması Yeterli Güvencelerden Yoksundu

Yasa, yalnızca çocukların değil, sosyal medyaya erişmek isteyen herkesin, yetişkinler de dahil, yaşını kanıtlamasını zorunlu kılıyordu . Konsey, bunun tüm kullanıcılar için orantısız ve haksız bir mahremiyet ve ifade özgürlüğü ihlali olduğuna karar verdi . Kararda şu ifadelere yer verildi: "On beş yaşın altındaki reşit olmayanların belirli çevrimiçi hizmetlere erişmesini yasaklayarak, yasa doğası gereği her kişinin, hatta bir yetişkinin bile, bu hizmetlere erişmeden önce yaşını kanıtlamasını gerektirmektedir" . Konsey, yasa koyucunun "bu kanıtın hangi koşullar ve sınırlar altında sağlanması gerektiğini belirtmediğini" ve mahremiyet gerekliliklerine uyumu sağlamak için gerekli yasal güvenceleri oluşturmadığını ekledi .

3. Yasak Çok Geniş ve Esneklikten Uzaktı

Konsey, yasa tasarısını her bir küçüğün bireysel durumunu veya her bir platformun spesifik risklerini dikkate alamayacak kadar "geniş" buldu . CNN’in haberine göre mahkeme, yasağın "çok geniş olduğu ve insanların mahremiyetini ihlal etmeden uygulanamayacağı" sonucuna vardı .

Cumhurbaşkanı Macron’un Tepkisi

Cumhurbaşkanı Macron derhal hükümetine yasayı yeniden yazma talimatı verdi. İtalyan basınında Macron’un ofisine dayandırılan haberlere göre, anayasaya uygun yeni bir çözümün 2027 ilkbaharına kadar hazır olması istendi . Macron, Başbakan Sebastien Lecornu’yu yasayı revize etmekle görevlendirdi ve hedefin 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden önce yürürlüğe girmesi olduğunu belirtti . Macron daha önce yasanın parlamentodan geçişini "büyük bir adım" olarak nitelendirmiş ve "Fransa, çocuklarımızı ve gençlerimizi koruma konusunda Avrupa'ya öncülük ediyor" demişti .

Daha Geniş Küresel Bağlam

Fransa’daki bu gerileme, dünya genelinde gençlere yönelik sosyal medya kısıtlamalarının arttığı bir dönemde yaşanıyor:

• Avustralya – Dünyada bir ilke imza atarak 10 Aralık 2025’te yürürlüğe giren Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Act 2024 ile 16 yaş altına TikTok, Instagram, Facebook, YouTube, Snapchat, Reddit ve X gibi platformlara toptan yasak getirdi .

• Birleşik Krallık (İngiltere) – Haziran 2026'da İngiltere hükümeti, Avustralya modelini örnek alarak 16 yaş altına sosyal medya yasağı getireceğini duyurdu .

• Avrupa manzarası – Fransa’nın yasası, bir AB üyesi ülke tarafından kabul edilen ilk toptan yasaktı. Şimdi bu karar, ifade özgürlüğü korumalarının güçlü olduğu Avrupa’da bu tür yasaların anayasal denetimden geçmek için nasıl hazırlanması gerektiğine dair bir referans noktası haline geldi .

• Temel gerilim – Tüm bu çabalarda görülen temel hukuki zorluk, çocuk koruma hedefleri ile temel haklar arasında denge kurmaktır. Avustralya’daki yasak da benzer eleştirilere maruz kalmış ancak henüz Fransa’daki gibi bir anayasal denetimden geçirilmemiştir. Fransız kararı, evrensel yaş doğrulaması ile birleşen toptan yasakların Avrupa insan hakları çerçevesinde dik bir hukuki yokuşla karşı karşıya olduğunu göstermektedir .