Microsoft Neden Çin’den Çekiliyor Ama Tamamen Ayrılmıyor? Yapay Zeka Faktörü

Geri çekilmeyi tetikleyen faktörler

• Pekin'in yerli yazılım baskısı. 2017'den bu yana Çin, Windows ve Office'e yerli alternatifleri agresif bir şekilde teşvik ediyor; bunları daha güvenli ve kalite açısından giderek daha rekabetçi görüyor . Reuters'ın Aralık 2023 ile Mayıs 2026 arasında yayınlanan altı Çin hükümeti tedarik kılavuzunu incelemesi, beşinin Microsoft ürünlerini önermediğini ortaya koydu .
• ABD ihracat kısıtlamaları. Washington'un gelişmiş yarı iletkenler, yapay zeka teknolojisi ve yazılım lisanslamasına yönelik artan ihracat kontrolleri, Microsoft'un Çin'de yasal olarak satabileceği veya hizmet verebileceği ürünleri sınırladı .
• İkili güvenin erozyonu. Beş şirket kaynağı, Washington ile Pekin arasındaki güvenin istikrarlı bir şekilde kötüleştiğini ve bunun Çin'de faaliyet göstermeyi daha riskli ve öngörülemez hale getirdiğini belirtti .
• Ekonomik getiriyi aşan jeopolitik risk. 2023 itibarıyla bazı Microsoft yöneticileri, şirketin çok az finansal kazanç için çok fazla jeopolitik risk üstlendiğini savundu .

Küresel gelirin %1,5'ine rağmen neden kalındı?

Çin, 2024 itibarıyla Microsoft'un küresel gelirinin yalnızca %1,5'ini oluşturuyordu . Bu rakam tek başına neredeyse bir çıkışı haklı çıkarıyordu. Hesaplamayı değiştiren şey yapay zeka patlaması oldu.

• Microsoft'un Çin'deki Azure yapay zeka geliri, diğer tüm bölgelerden daha hızlı büyüyordu — bir önceki yılki %400'lük sıçramanın ardından Haziran 2025'te sona eren mali yılda yaklaşık üç katına çıktı .
• ByteDance (TikTok'un ana şirketi) gibi dev Çinli firmalar büyük Azure yapay zeka müşterileri haline geldi ve harcamalarının 1 milyar dolara yaklaştığı bildiriliyor .
• Microsoft, geniş iç pazara hizmet etmekten, bulut ve yapay zeka araçlarını kullanarak küresel çapta genişleyen büyük Çinli şirketleri desteklemeye yöneldi . Tam bir perakende ve hükümet odaklı operasyon sürdürmek yerine, yapay zeka hizmetleri aracılığıyla "bir pencereyi açık" tuttu.

Çin hükümet işleri nasıl kurudu?

• Mart 2024'te, Çin'in hükümet dairelerine resmi bilgisayarlarda Microsoft Windows ve Intel/AMD işlemcilerini kullanmayı bırakmalarını söylediğine dair haberler çıktı .
• 2025'te, Microsoft'un Huawei ile Windows lisans anlaşması sona erdi ve yenilenmedi . En az 2024'ten bu yana Windows dahil hiçbir yabancı işletim sistemi Çin hükümeti tedariki için onaylanmadı .
• Microsoft'un Çin'deki satış sonrası desteğini yürüten ortak girişim Wicresoft, Nisan 2025'te faaliyetlerini durdurdu ve yaklaşık 2.000 çalışanı işten çıkardı .
• Microsoft'un bir zamanlar varlığının temel taşı olan Çin hükümet işi, Pekin'in yerli yazılım yığınları zorunlu kılmasıyla fiilen ortadan kalktı .

Bu durum ABD teknoloji ayrışmasını nasıl yansıtıyor?

Microsoft'un durumu izole bir örnek değil. Daha geniş eğilim şunları içeriyor:

• Nvidia — Çin yapay zeka çip geliri, Pekin onaylanmış çipleri bile reddederken ve Washington yeni tarifeler eklerken, yaklaşık 17 milyar dolardan sıfıra doğru düşme yolunda .
• IBM — Ağustos 2024'te Çin'deki Ar-Ge operasyonlarını resmen kapattı ve 1.000-1.800 pozisyonu kesti .
• İhracat kontrolleri — ABD, 2026'da Çin'e gelişmiş yarı iletken, yapay zeka ve drone teknolojisi ihracatına yönelik kısıtlamaları sürdürüyor ve güçlendiriyor .
• Çin'in karşı önlemleri — Pekin artık en iyi yapay zeka girişimlerinin hükümet onayı olmadan ABD sermayesi kabul etmesini kısıtlıyor ve tüm yapay zeka modelleri için yerli bilgi işlem yerelleştirmesini zorunlu kılıyor .

Bununla birlikte, ayrışma tamamen değil. Birçok ABD'li şirket, Çin'i küresel rekabet güçleri için hâlâ önemli görüyor ve ayrışma, Çinli çokuluslu şirketlerden gelen talebin güçlü kaldığı kurumsal bulut ve yapay zeka hizmetlerinden ziyade donanım ve hükümet odaklı yazılımlarda daha belirgin . Microsoft'un stratejisi — fiziksel ayak izini küçültmek, yurtdışındaki Çinli şampiyonlara hizmet etmek, yapay zeka gelirinin peşinden koşmak — artık ABD-Çin teknoloji ilişkisini tanımlayan seçici, risk yönetimli ayrışmanın simgesi niteliğinde.