Greenpeace'in Rus Gölge Filo Tankeri 'Kairos'a Karşı Eylemleri ve Bulgaristan'daki Petrol Kirliliği Krizi

Petrol Kirliliğine Dair Kanıtlar

Greenpeace, iki katmanlı bir kanıt sunuyor:

• Uydu Görüntüsü Analizi: Greenpeace Bulgaristan, Kairos yakınlarında Nisan sonu ile Temmuz 2026 sonu arasında kaydedilen düzinelerce petrol lekesini tespit etti ve bunların hasarlı tankerle bağlantılı, tekrarlayan bir kirlilik modeli oluşturduğunu öne sürdü .
• Su Üzerinde Sızıntı Belgeleme: Arctic Sunrise ekibi, gövdeyi boyama eyleminden sadece günler önce tankerden görünür bir sızıntıyı belgeledi .

Bağımsız raporlar ayrıca, Haziran 2026'da Rezovo, Sinemorets, Lozenets, Arkutino ve Kamchia arasındaki Bulgar Karadeniz sahillerinde akaryakıt kirliliği görüldüğünü bildirdi. Ancak yetkililer bunun, Kairos'tan değil, fırtınalı denizlerin rahatsız ettiği eski tortulardan kaynaklandığını belirtti .

Bulgar Yetkililerin Tepkisi

Bulgar yetkililerin tepkisi karışık ve kısmen tartışmalı oldu:

• Başlangıçta İnkar (27 Temmuz 2026): Yetkililer, Greenpeace'in uydu bulgularına karşı çıkarak Kairos'tan sürekli bir petrol sızıntısı geldiğini reddetti .
• İnceleme Emri (Temmuz 2026 sonu): Pomorie ve Burgaz yakınlarında olası deniz kirliliğiyle ilgili vatandaş şikayetleri üzerine Bulgaristan Denizcilik İdaresi, Kairos çevresindeki suların incelenmesi için emir verdi ve devriye botları gönderdi .
• Resmi Soruşturma: Ulaştırma Bakanlığı, yaptırımlı tankerden olası bir sızıntıyı araştırmak üzere ekipler görevlendirdi .
• Geri Ödeme Talebi (Ocak 2026): Bulgaristan Denizcilik İdaresi, Aralık 2025'te Ahtopol yakınlarında karaya oturmasının ardından gerçekleştirilen kurtarma operasyonunun masraflarının karşılanması için Kairos'un Çin bağlantılı sahiplerine bir fatura sundu .

Kairos'un Geçmişi

Yaptırım Durumu

Kairos, G7 tavan fiyatını ve AB/İngiltere'nin Rus ham petrolü ambargosunu aşmak için kullanılan Rusya'nın "gölge filosunun" bir parçası olarak tanımlanan, Gambiya bayraklı bir petrol tankeriydi . AB ve İngiltere tarafından yaptırım uygulanan tanker, AB limanlarına girişi yasaklanmış ve çok çeşitli denizcilik hizmetlerinden mahrum bırakılmıştı . OpenSanctions kayıtları, tankerin Kasım 2023'ten bu yana ambargoyu ihlal ederek Rus petrolünü üçüncü ülkelere ihraç ettiğini gösteriyor .

Kasım 2025 Ukrayna İHA Saldırısı

28 Kasım 2025'te Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), Karadeniz'de, Türkiye kıyılarının yaklaşık 28 deniz mili açığında, Sea Baby deniz insansız hava araçlarını kullanarak iki Rus gölge filosu tankerini (Kairos ve Virat) vurdu . Kairos, saldırı anında boştu (balast halinde) ancak önemli hasar aldı. Ukrayna, operasyonu Rusya'nın petrol gelirlerini baltalama kampanyasının bir parçası olarak tanımladı .

Karaya Oturma ve Taşınma

• 5 Aralık 2025: İHA saldırısının ardından, hasarlı Kairos'u çeken bir Türk römorkörünün halatı kötü hava koşullarında koptu. Tanker, Bulgaristan'ın Ahtopol kasabası yakınlarında karaya sürüklendi .
• 6-8 Aralık 2025: Bulgar denizcilik makamları, sınır polisi ve donanması bir kurtarma operasyonu başlattı. Mürettebat helikopterle tahliye edildi .
• Aralık 2025 ortası: Bulgaristan, Kairos'u kıyı şeridinden başarıyla çekti ve altı aydan fazla bir süredir (esasen terk edilmiş olarak) demirli kaldığı Burgaz Körfezi'ne taşıdı .

Sahiplik

Kairos'un Çin'e ait olduğu, ancak Rusya'nın gölge filosunun bir parçası olarak işletildiği bildirildi . Bulgaristan, kurtarma masrafları için sahiplerinden geri ödeme talep etti.

Daha Geniş Bağlam

Karadeniz'de Deniz Güvenliği Tehditleri

Kairos olayı çok daha büyük bir modelin parçası:

• Ukrayna İHA Kampanyası: Ukrayna, sistematik olarak Rus gölge filosu gemilerini hedef alıyor. Kasım 2025'te Sea Baby İHA'larla Kairos ve Virat'ı vurmanın yanı sıra Novorossiysk'teki Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu terminalini de hedef aldı .
• MoLoChKa Operasyonu (6 Temmuz 2026'da başlatıldı): Ukrayna, Azak Denizi ve Karadeniz'deki Rus gölge filosu tankerlerine karşı deniz ve hava insansız hava araçlarını kullanarak özel bir askeri kampanya başlattı ve Temmuz 2026 ortası itibarıyla 218 geminin vurulduğunu iddia etti .
• Batı Müdahalesi: İngiltere, Ağustos 2026'da Manş Denizi'nde gölge filosu tankeri Smyrtos'a el koydu ve bu durum Putin'in Batı ticari gemilerine misilleme tehdidinde bulunmasına yol açtı . ABD, 7 Ocak 2026'da Rus bağlantılı gölge filo gemilerine el koyma kampanyası başlattı .

Rusya'nın Arktik Petrol Konvoy Operasyonları

Buna paralel olarak Rusya, Batı müdahalesini atlatmak için Kuzey Deniz Rotası'nı (NSR) kullanımını önemli ölçüde genişletti:

• Ağustos 2026'da Rusya, Kuzey Deniz Rotası'ndan geçmek üzere sekiz adet yaptırımlı gölge filosu tankerinden oluşan benzeri görülmemiş bir konvoy oluşturdu - kayıtlara geçmiş bir emsali yok .
• Yaklaşık bir düzine ila on beş tankerden oluşan bir filo, Arktik üzerinden Asya pazarlarına yaklaşık 8 milyon varil ham petrol taşıyor; bu, tüm yaz-sonbahar navigasyon sezonu boyunca NSR üzerinden teslim edilen tüm petrolün yaklaşık %60'ını temsil ediyor .
• Bu Arktik rota, Rusya'nın müdahale ve yaptırım uygulamalarının yoğunlaştığı Manş Denizi, Akdeniz kilit noktaları ve Karadeniz'den kaçınmasını sağlıyor.

Yaptırımların Boyutu

Temmuz 2026 itibarıyla AB, 671 gölge filo gemisine yaptırım uygulamıştı (Temmuz 2024'te sadece 25 iken). İngiltere ve ABD de benzer sayılar uygulayarak toplu halde yüzlerce tankeri kara listeye aldı . Ancak uygulama dengesizliğini koruyor; yaptırım uygulanan 135 tankerin, listeye alındıktan sonra bile Rus limanlarında yükleme yaptığı gözlemlendi .