İran'ın 'Saldırı Doktrini' ve Hürmüz Boğazı Çıkmazı: ABD ile Dondurulan Görüşmelerde 5 Kritik Gelişme

İran, ABD ile yürütülen ve beş aydır açık çatışma halinde olunan görüşmelerin donma noktasına gelmesinin ardından son haftalarda koordineli bir askeri ve diplomatik hamle dizisine imza attı. Bu adımlar, kurumsal düzeyde 'saldırı doktrini'ne geçişten, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için öne sürülen azami ekonomik taleplere ve Umman Körfezi'ndeki sıcak deniz çatışmalarına kadar uzanıyor.

1. 'Saldırı Doktrini'ne Geçiş

Dini Lider Mojtaba Hamaney, İran ordusunun yurt dışındaki operasyonlarını daha saldırgan hale getirecek bir dizi üst düzey askeri atama yaparak, müzakereci bir çözüm yerine uzun süreli bir bölgesel çatışmaya hazırlık sinyali verdi . Devrim Muhafızları Ordusu'nda yeni komutana danışmanlık yapan General Muhammed Rıza Nakdi, devlet televizyonunda yayınlanan bir röportajda bu dönüşümü 'saldırı doktrini' olarak tanımladı ve 'Şartlar uygun olduğunda ve emir verildiğinde, operasyonu düşman topraklarına taşıyabilmeliyiz' ifadelerini kullandı .

2. Bölgesel Ekonomik Baskı Kampanyasının Genişletilmesi

İran, Washington'u yıpratma konusunda askeri güce değil, ekonomik acıya güveniyor. Tahran yönetimi, Orta Doğu'nun ticaret yollarını, nakliye hatlarını ve enerji altyapısını birer baskı noktasına dönüştürerek ABD ablukasının maliyetini artırmayı hedefliyor . Reuters'e konuşan Körfez ülkeleri yetkilileri ve analistlere göre bu stratejinin amacı, ABD ve müttefiklerine krizi kontrol altına almanın, İran'ın Hürmüz Boğazı taleplerini kabul etmekten daha pahalıya mal olacağını göstermek . Tahran ayrıca, varılacak olası bir anlaşmanın parçası olarak ABD Donanması savaş gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini yasaklayacağını ilan ederek, Amerikan askeri varlığını Körfez'den çıkarma hedefini de masaya koymuş durumda .

3. Hürmüz Boğazı'nda Sertleşen Talepler

İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi, Hürmüz Boğazı'nın ABD 'davranışlarını düzeltinceye' kadar açılmayacağını duyurdu . Konsey Sekreteri ve aynı zamanda Devrim Muhafızları komutanı Muhammed Bakır Zülkadr, devlet yayıncısı aracılığıyla yayınlanan açıklamasında talepleri sıraladı:

• ABD deniz ablukasının kaldırılması
• Tüm ABD askeri güçlerinin İran çevresinden çekilmesi
• Savaş hasarları için tazminat ödenmesi
• Ekonomik yaptırımların kaldırılması ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması

ABD ayrıca İran ve bölgedeki silahlı müttefikleriyle savaşı kalıcı olarak sona erdirmek zorunda . Önerilen bir İran-Umman anlaşması, Tahran'a su yoluna giren gemiler üzerinde kontrol yetkisi verecek; bu, ABD'li yetkililerin kabul etmeyeceklerini söyledikleri büyük bir taviz anlamına geliyor . Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Umman ile anlaşmanın 'çok yakın' olduğunu ancak boğazın tamamen yeniden açılmasının, ABD'nin Haziran ayında imzalanan ancak daha sonra ihlal edilen mutabakat zaptındaki taahhütlerine sadık kalmasına bağlı olduğu uyarısında bulundu .

4. Umman Körfezi'nde Artan Çatışmalar

Denizdeki çatışmalar son aylarda tırmandı:

• 5 Haziran: İran donanması, ABD Donanması'nı trafiği taciz etmek ve gemilere el koymakla suçlayarak Umman Körfezi'ndeki ABD savaş gemilerine uyarı amaçlı füze ve insansız hava aracı ateşledi .
• 26 Haziran: ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir kargo gemisine düzenlediği insansız hava aracı saldırısına misilleme olarak İran'ı vurdu. CENTCOM, savaş uçaklarının füze ve insansız hava aracı depolama alanlarını ve kıyı radar tesislerini vurduğunu açıkladı .
• 11 Ağustos: ABD Donanması'na ait bir MH-60 helikopteri, Umman Körfezi'nde Panama bandıralı Vela Nova adlı kargo gemisine iki Hellfire füzesi ateşledi. CENTCOM, geminin İran limanlarına yönelik ABD ablukasını kırmaya çalıştığını belirtti . Saldırı, geminin makine dairesini hedef aldı ve dümen sistemini devre dışı bıraktı .

Umman Körfezi ve Kızıldeniz'deki nakliye saldırıları, Kızıldeniz'in güney ucunda Husiler tarafından gerçekleştirildiğinden şüphelenilen bir saldırıda dört mürettebatın hayatını kaybetmesiyle tırmanışa geçti .

5. ABD'nin Ekonomik Yıpratma Stratejisine Kayışı

Başkan Donald Trump, Tahran'ın pozisyonunu sertleştirmesi ve müzakerelerin çıkmaza girmesiyle birlikte, yeni askeri saldırılar başlatmak yerine İran'daki ekonomik sıkıntının artmasına izin vermeye hazır olduğu sinyalini verdi . ABD, ablukayı uygulamak için bölgeye 20'den fazla savaş gemisi konuşlandırdı . 13 Temmuz'da CENTCOM, İran'a karşı deniz ablukasının yeniden başlatıldığını ve İran limanlarına giriş-çıkış yapan deniz trafiğine kısıtlamalar getirildiğini duyurdu . ABD'nin uygulama çerçevesi Umman Körfezi'ne kadar genişletilmiş durumda; bu, Hürmüz Boğazı dışında yapılan ilk müdahale anlamına geliyor .