Baillie Gifford Yöneticisi Paulina McPadden: TSMC, SK Hynix ve ASML'in Çip Üretimindeki Tekeli Kırılamaz

Buna karşılık, Çin'in en büyük foundry'si SMIC, çoklu desenleme (multi-patterning) ile 7nm sınıfı üretimde takılıp kalmış durumda. Bu, en ileri teknolojinin birkaç nesil gerisinde ve uçurum her geçen gün büyüyor .

Kapatılamayacak Teknoloji Farkları

ASML'in konumu özellikle zorlu. Baillie Gifford'un analizine göre, ASML'in Batı'da rakibi olmamasıyla aynı nedenden ötürü, "yakın zamanda Çin'de de anlamlı rakiplerle karşılaşmayacak, çünkü bu bugün var olan en karmaşık araç" . Temmuz 2026'nın sonlarında Çin'in duyurduğu DUV atılımı ASML'in piyasa değerini iki günde 60 milyar Euro eritmiş olsa da, analistler Çin aracının ASML'in performans ve verimine ulaşmasının "daha çok yolu olduğunu" belirtiyor .

Trilyon Dolarlık Piyasa Değerleri ve Pazar Yoğunlaşması

Yapay zeka patlaması, piyasa değerinin olağanüstü bir coğrafi yoğunlaşmasını yarattı. TSMC (~1.85 trilyon dolar) Asya'nın en değerli şirketi ve tek başına Taiex endeksinin %40'ından fazlasını oluşturuyor . SK Hynix, Mayıs 2026'da trilyon dolar kulübüne katıldı; Samsung Electronics ile birlikte Güney Kore'nin Kospi endeksinin %42'sinden fazlasını temsil ediyor . Tayvan'ın hisse senedi piyasası, neredeyse tamamen TSMC sayesinde Hindistan'ı geçerek dünyanın beşinci büyük pazarı oldu . Bu yoğunlaşma, bu üç şirketin kaderinin iki ulusal borsanın performansını doğrudan belirlediği anlamına geliyor; bu hem yapısal bir jeopolitik kırılganlık hem de bir güç .

Jeopolitik Riskler ve Dayanıklılık

McPadden'ın tezi riskleri kabul ediyor ancak bu şirketlerin "hendeklerinin" (competitive moats) dayanıklı olduğunu savunuyor:

• İhracat kontrolleri: ABD'nin ASML'in EUV ve gelişmiş DUV makinelerinin Çin'e satışına getirdiği kısıtlamalar, teknoloji farkını doğrudan sürdürüyor. Çin, ciddi kısıtlamalar altında kendi araçlarını geliştirmek zorunda kalıyor .
• Tayvan riski: TSMC, Çin'in doğrudan askeri tehdidi altındaki bir adada faaliyet gösteriyor. Ancak McPadden'in iddiası, TSMC'nin üretim egemenliğinin —ekosisteminin "beyni"— o kadar yerleşik olduğu ki hızlıca başka bir yerde kopyalanamayacağı yönünde .
• Çeşitlendirme baskısı: TSMC, ABD (Arizona'ya ek 100 milyar dolar yatırım), Japonya ve Almanya'da fabrikalar kuruyor, ancak en ileri düğümleri (N2, A16, A14) Tayvan'da tutuyor ve adayı "seri üretimin ana merkezi ve öğrenim yeri" olarak konumlandırıyor .
• Kendini besleyen döngü: İhracat kontrolleri geçen her yıl farkı daha da açıyor. TSMC, SK Hynix ve ASML devasa serbest nakit akışlarını bir sonraki nesil Ar-Ge'ye yeniden yatırırken, Çinli firmalar en gelişmiş takım ve süreç bilgisine erişemedikleri için geride kalıyor .

Önemli Uyarılar

Çin kayda değer ilerlemeler kaydetti. SMIC 7nm sınıfı çipler üretiyor, CXMT Ağustos 2026'da Şanghay borsasında %466 değer kazanarak halka arz edildi ve yerli bir DUV aracı rapor edildi . Bununla birlikte, analistler bunların en ileri teknoloji sınırında hala geride olduğu konusunda hemfikir . McPadden'ın argümanı, bir uzun vadeli büyüme yöneticisinden gelen bir yatırım tezidir; bu nedenle, özü itibarıyla mevcut devlere yönelik olumludur ve tam ölçekli bir Tayvan ablukası veya beklenmedik bir Çin litografi atılımı gibi yıkıcı senaryoları hafife alabilir.

Özet

McPadden, TSMC, SK Hynix ve ASML'in kendini besleyen bir oligopolden faydalandığını savunuyor: muazzam sermaye harcamaları (TSMC'nin 100 milyar dolar, SK Hynix'in 36 milyar dolar taahhüdü), büyüyen bir teknoloji farkı (gelişmiş çiplerin %92'si, %100 EUV tekeli, onlarca yıllık süreç verisi), daha da fazla Ar-Ge'yi finanse eden trilyon dolarlık piyasa değerleri ve Çin'in temel araçlara erişimini engelleyen ihracat kontrolleri. Taipei Times'ın bir başyazısı, TSMC'nin üretim sistemini "tartışmasız dünyada kopyalanması en zor sistem" olarak tanımlayarak ve rakiplerin "farkı kapatmanın giderek zorlaştığını hissetmeye başlayabileceğini" belirterek bu tezi doğruluyor . Mevcut kanıtlar, bu pozisyonların jeopolitik şoklara karşı bağışık olmasa da yapısal olarak dayanıklı olduğunu gösteriyor.