Tengiz sahası bu düşüşte en büyük etkendi. Bir kaynak Reuters'a, Kazakistan'ın en büyük sahasının CPC kesintisi sırasında üretimini yarıdan fazla kıstığını söyledi . Yükleme işlemleri Temmuz sonunda yeniden başlayınca Tengiz hızla toparlandı ve 9 Ağustos'ta ülke çapındaki toparlanma tamamlandı .
Rakamlar bunun bir düzeltme olduğunu doğruluyor. 9 Ağustos'taki yaklaşık 2,08 milyon varil/gün seviyesi, kesintiden önceki rekor üretim seviyeleriyle uyumlu. Temmuz ayı CPC yüklemeleri ise saldırılar nedeniyle planın %20'den fazla altında kalmıştı .
Chevron (Tengizchevroil ortak girişimi aracılığıyla) tarafından işletilen Tengiz, Kazakistan'ın petrol sektörünün motoru. Haziran 2025'te günlük 1,88 milyon varillik rekor ham petrol üretimine ulaşılmasını sağlayan saha, Kazakistan'ın OPEC+ kotalarını sürekli aşmasının da ana kaynağı .
Tengiz'de yıllardır süren ve Chevron tarafından yürütülen çok milyarlık bir genişletme projesi (Tengizchevroil) bulunuyor. Bu yapısal büyüme, CPC hattı her açıldığında Tengiz'in hızla devreye girmesine olanak tanıyor .
CPC güzergâhı, Kazakistan'ın toplam ham petrol ihracatının yaklaşık %80'ini taşıyor . Benzer kapasitede bir boru hattı alternatifi bulunmadığından, tüm üretim sistemi Novorossiysk'teki terminalin güvenliğine bağımlı durumda.
Kazakistan, OPEC+ içinde kronik bir kota ihlalcisi. Haziran 2025'te ham petrol üretimi 1,88 milyon varil/güne ulaşarak o dönemki yaklaşık 1,5 milyon varil/günlük kotasının oldukça üzerine çıktı . Ülke, Tengiz genişletmesi nedeniyle hedeflerini sürekli aşıyor .
Yeni kotalar yükselse de aşırı üretim devam ediyor. Yedi OPEC+ üyesi, Ağustos 2026'da toplam üretim hedeflerini 188.000 varil/gün artırmayı kabul etti ve Kazakistan'ın ham petrol kotası Eylül 2026 için 1,628 milyon varil/güne yükseldi . Ancak Kazakistan'ın 9 Ağustos'taki üretimi (kondensat dahil yaklaşık 2,08 milyon varil/gün) bu yeni kotanın bile çok üzerinde.
Telafi planları mevcut ancak uygulanmıyor. Altı OPEC+ üreticisi (Kazakistan dahil), kümülatif olarak yaklaşık 434.000 varil/günlük fazla üretim için 2026 ortasına kadar düzeltme taahhüdü verdi . Ancak Kazakistan Enerji Bakan Yardımcısı Alibek Zhamauov, Mayıs 2025'te OPEC'e ülkenin üretim kesintisine gitmeyeceğini bildirdi . OPEC+'ın uyguladığı resmi bir yaptırım da bulunmuyor .
İHA saldırıları geçici olarak uyum sağlamıştı. Temmuz'daki CPC kesintileri, Kazakistan'ın üretimini istem dışı düşürerek kısa süreliğine kotasına yaklaştırdı. Ancak 9 Ağustos sıçraması, ihracat yolu açılır açılmaz Kazakistan'ın yeniden aşırı üretime döndüğünü gösteriyor .
Kazakistan, CPC'ye olan bağımlılığını azaltmak için aktif olarak çalışıyor. Temmuz 2026'daki İHA saldırılarının ardından Enerji Bakanlığı, Azerbaycan üzerinden alternatif güzergâhları değerlendirdiğini doğruladı. Bunlar:
Hacimler hâlâ küçük ama artıyor. Kazakistan'ın ulusal petrol şirketi KazMunayGas (KMG), 2025'te BTC üzerinden 1,3 milyon ton taşıdı ve bu miktarı 2026'da %31 artırarak 1,7 milyon tona çıkarmayı planlıyor . HazarÖtesi/BTC koridoru için 2,2 milyon tonluk ayrı bir hedef de rapor edildi . Ancak bu hacimler, CPC'den yılda akan yaklaşık 80 milyon tonun çok küçük bir kısmını oluşturuyor .
Hızlı bir çözüm görünmüyor. Analistler, genişleme sonrasında bile alternatif rotaların Kazakistan'ın ihracat hacminin yalnızca küçük bir kısmını absorbe edebileceğini belirtiyor. Ülkenin CPC'ye yapısal bağımlılığının yıllarca sürmesi muhtemel görünüyor .