Hürmüz Boğazı Krizi: Jet Yakıtı Fiyatları Uçtu, Havayolları Rotasını Kaybetti

Yakıt Arzı ve Fiyat Dalgalanmaları

Hürmüz Boğazı'nın kapanması, rafine ürünler de dahil olmak üzere dünya petrol ve LNG'sinin (sıvılaştırılmış doğal gaz) %20'sini bloke etti (günde yaklaşık 15 milyon varil) . Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre, Körfez ülkelerinin üretimi savaş öncesi seviyelerin 14,4 milyon varil/gün altına düştü .

Fiyatların seyri:

• Brent petrol, 31 Mart 2026'da 118,35 dolar/varil ile zirve yaptı .
• ABD jet yakıtı spot fiyatları Nisan sonunda yaklaşık 140 dolar/varile ulaştı, ardından Haziran ayında geçici bir barış anlaşmasıyla yaklaşık 107 dolara geriledi .
• 10 Ağustos 2026 itibarıyla Brent petrol yaklaşık 84 dolar/varil seviyesinde. Ancak İran'ın taviz talepleri piyasaları dalgalı tutuyor .

Avrupa en kırılgan bölge: Jet yakıtı ithalatının neredeyse yarısı Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Airports Council International (ACI Europe), Avrupa havalimanlarının boğaz kapalı kalırsa üç hafta içinde "sistemsel bir kıtlıkla" karşı karşıya kalacağı konusunda uyardı .

Havayolları Nasıl Tepki Verdi?

United Airlines: CEO Scott Kirby, 2026 planlanan kapasitesinde %5'lik bir kesinti yapılacağını duyurdu. Petrolün 175 dolara ulaşabileceği uyarısında bulundu ve United'ın yıllık yakıt maliyetinin 11 milyar dolar artabileceğini tahmin etti .

Southwest Airlines: Southwest, 2025'te yakıt hedging'ini sonlandırdığı için kendini tamamen spot fiyatlara açık hale getirdi. Krizin başlarında ABD'de 20.000'den fazla uçuş iptal edilmişti ve Southwest en sert darbe alan şirketlerden biriydi .

Ryanair: CEO Michael O'Leary, sonraki rezervasyonlarda önemli fiyat artışları olacağını söyledi . Ancak Ryanair, Avrupa operasyon üssü ve farklılaştırılmış yakıt tedariki sayesinde 2026 yazı için "sıfıra yakın" endişe duyduklarını belirtti. Yine de, yılın ilerleyen dönemlerinde rezervasyon yapacak tatilcilerin çok daha yüksek fiyatlarla karşılaşabileceğini ekledi .

Sektör genelinde etki:

• Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Haziran zirvesinde 2026 küresel havayolu kâr tahminini, jet yakıtı fiyatlarındaki artış ve Körfez taşıyıcılarındaki aksama nedeniyle düşürdü .
• Havayolları, bilet fiyatlarını artırdı ve dünya genelinde milyonlarca koltuğu kesti .

Emirates Gibi Körfez Taşıyıcıları Neden Boeing Siparişlerini Ertelemiyor?

Bu, yüzeysel bir beklentiye ters düşüyor ancak Körfez taşıyıcılarının sipariş defterlerini korumak için somut nedenleri var:

Uzun vadeli büyüme inancı: Emirates Başkanı Tim Clark, çatışmayı on yıllardır süren bir büyüme yolculuğunda geçici bir aksaklık olarak nitelendirerek siparişleri erteleme planlarının olmadığını belirtti . Boeing'in Orta Doğu Başkan Yardımcısı, Körfez taşıyıcılarının uzun vadeli görünümü sağlam olduğu için teslimatları ertelemek istemediklerini doğruladı .

Kendine zarar veren ertelemeler: IATA'nın bölge başkan yardımcısı, uçak siparişlerinin ertelenmesinin uzun vadede önemli maliyetler yaratacağı konusunda uyardı – teslimat aralıkları kısıtlıdır ve taşıyıcılar, üretim kuyruğundaki yerlerini kaybederek daha sonra daha az uygunluk için daha fazla ödemek zorunda kalabilir .

Devlet destekli mali güç: Emirates ve diğer Körfez taşıyıcıları devlete ait olup, nakit sıkıntısı çeken düşük maliyetli taşıyıcılara göre kısa vadeli yakıt maliyeti dalgalanmalarını daha iyi absorbe edebilirler. Tim Clark, daha zayıf havayollarının çökebileceğini ancak Emirates'in kapasitesini koruyarak yolcu teşvikleri bile sunmaya başladığını belirtti .

Stratejik zorunluluk: Orta Doğulu taşıyıcılar, "savaş onlara en zorlu operasyon ortamlarından birini yaşatırken bile genişlemeye devam ediyor" ve krizi, zayıflayan rakiplerinden pazar payı kapmak için bir fırsat olarak görüyor .

Önemli Bir Uyarı

Emirates'in savaş nedeniyle sipariş ertelediği söylenemez, ancak ilk 10-11 Boeing 777-9'un teslimatını reddediyor – bunun nedeni İran çatışması değil, Boeing'in yıllardır süren üretim gecikmeleridir . Bu, siparişleri yerinde tutma stratejik kararından ayrı bir konudur.