Zelenskiy’nin Belgrad Ziyareti Ters Tepki Yarattı: Kosova, Ukrayna Dayanışma Afişini Kaldırdı

Kosova’nın Tepkisi: Pankart İndirildi ve ‘Sırt Çevirme’ Suçlaması

Belgrad’daki ortak basın toplantısında Zelenskiy, Ukrayna’nın Kosova konusundaki tutumunun değişmediğini, Sırbistan’ın toprak bütünlüğüne ve uluslararası hukuka saygı duyduklarını söyledi . Priştine’den yanıt gecikmedi.

• Priştine Belediye Başkanı Përparim Rama, 9 Ağustos’ta bir sosyal medya paylaşımıyla, 2022’de Rusya’nın tam ölçekli işgalinin başlamasından bu yana merkezi bir hükümet binasında asılı duran büyük ‘Özgür Ukrayna’ pankartının indirildiği anları gösterdi. Rama, “saygının karşılıklı olması gerektiğini” ve “hiçbir politikanın Kosova’nın devlet statüsünü ve halkının fedakarlıklarını göz ardı ederek inşa edilemeyeceğini” söyledi .
• Kosova Dışişleri Bakanı Behgjet Pacolli, Zelenskiy’nin açıklamasını “Kosova halkının özlemlerine sırt çevirmek” olarak nitelendirdi ve bunun Ukraynalıların daha önce Kosova’dan gördüğü dayanışmayla çeliştiğini belirtti .
• Arnavutluk yönetimi de tepki gösterdi; Tiran, Kosova’nın egemenliğinin “Rusya’nın Ukrayna’ya karşı saldırganlığıyla aynı kefeye konulamayacağında” ısrar etti .

Olay, acı bir asimetriyi gün yüzüne çıkardı: Kosova, Rusya’ya yönelik Batı yaptırımlarına katılmış ve Ukrayna’nın savaş çabalarını açıkça desteklemişken; yaptırımları reddeden Sırbistan , üst düzey bir devlet ziyareti ve kendi toprak iddialarının teyidiyle ‘ödüllendirilmiş’ oldu .

Ziyaretin Olumlu Kazanımları: Ticaret, Tarım ve Enerji

Tüm tartışmalara rağmen, ziyaret iki tarafın da ‘atılım’ olarak nitelediği somut iş birliği vaatleri üretti.

• Serbest ticaret anlaşması: Her iki lider de 20 yılı aşkın süredir masada bekleyen serbest ticaret anlaşmasını 2026 sonuna kadar sonuçlandırma sözü verdi .
• Tarım mutabakatı: Sırbistan Tarım Bakanlığı ile Ukrayna arasında tarım, hayvan sağlığı ve gıda güvenliği alanlarında iş birliği mutabakatı imzalandı .
• Diğer iş birliği alanları: Görüşmelerde altyapı, enerji dayanıklılığı, gıda güvenliği ve ortak AB üyelik süreci ele alındı. Sırbistan, Ukrayna’nın 2014’ten bu yana Rusya’nın elindeki toprakları da kapsayan toprak bütünlüğüne desteğini yineledi .
• Vučić’in denge oyunu: Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, Zelenskiy’i tam bir törenle karşılayarak kademeli bir dış politika değişiminin sinyalini verdi. Ancak AB baskısına rağmen Rusya’ya yaptırım uygulamayı reddettiğini yineledi .

Ziyaret öncesi AFP’ye konuşan üst düzey bir Ukraynalı yetkili, Kiev’in hedefinin açıkça “Sırpları Rusya’nın yanından çekmek” olduğunu söylemişti . Bu açıdan bakıldığında, ziyaret mütevazı ama somut bir ilerleme kaydetti.

Ukrayna’nın Stratejik İkilemi: İlke mi, Angajman mı?

Zelenskiy’nin Sırbistan ziyareti, Ukrayna dış politikasının kolayca çözümü olmayan temel bir gerilimini açıkça gözler önüne serdi.

• İlke ve angajman çatışması: Ukrayna’nın Rus saldırganlığına karşı mücadelesi, toprak bütünlüğünün ve uluslararası hukukun dokunulmazlığı ilkesine dayanıyor. Kosova’nın tek taraflı bağımsızlık ilanını tanımak (Ukrayna da tıpkı Rusya gibi bunu yapmamıştır) bu temel ilkeyi zayıflatacaktı. Ancak tanımamak, Ukrayna’nın savaş çabalarının en sesli destekçileri olan ve Rusya’ya yaptırım uygulayan Kosova ve Arnavutluk’la ilişkileri zedeledi .
• Moskova’nın tepkisi: Ziyaret, Rusya’nın tepkisini çekti. Kiev Bağımsız (Kyiv Post) analistleri, Zelenskiy’nin seyahatinin Kiev’i “Moskova’nın Güneydoğu Avrupa’daki en önemli siyasi kalelerinden birinin içine” soktuğunu belirtti . Belgrad’da bazı protestocular Rus bayrakları ve Vladimir Putin posterleri taşıyarak ziyareti “gerçek bir rezalet” olarak nitelendirdi .
• Nihai değerlendirme: Ukrayna, AB adayı ve Balkanlar’da jeopolitik bir kilit taşı olan Sırbistan’la bağları güçlendirmenin, Priştine ve Tiran’la yaşanacak diplomatik maliyete değeceğini hesapladı. Ziyaret, Sırbistan’ı Rusya’nın yörüngesinden bir nebze uzaklaştırmayı başardı, ancak bunun bedeli Kosova ve Arnavutluk’la dayanışmanın zedelenmesi ve Priştine sokaklarındaki ‘Özgür Ukrayna’ pankartının bir köşeye atılması oldu .