Avrupa'nın Mazot Krizi: Rezervler 10 Yılın Dibinde, Hürmüz Boğazı Tehdidi İşleri Daha da Kötüleştirebilir

Goldman Sachs ise 30 Temmuz'da bu uyarıya katılarak mazotun, yakıt arzı sıkışıklığının "merkez üssünde" olduğunu ilan etti . Banka, küresel rafineri faaliyetlerinin pandemiden bu yana en düşük mevsimsel seviyesine gerilediğini ve işleme hacminin Temmuz 2025'e kıyasla yaklaşık günde 6,5 milyon varil azaldığını tahmin etti . Bu düşüşün temelinde, savaş nedeniyle Rusya ve Orta Doğu'daki rafinerilerin devre dışı kalması ve Çin'deki işleme faaliyetlerinin yavaşlaması yatıyor .

Her iki bankanın mesajı da aynı: Asıl tıkanma noktası rafineri sistemi. Morgan Stanley müşterilerine açıkça "petrol sistemindeki gerçek darboğazın ham petrolden ziyade rafineri olduğunu" söyledi .

Stoklar Ne Kadar Kritik?

Bağımsız veriler, bankaların endişelerini doğruluyor. IEA'nın Nisan 2026 Petrol Piyasası Raporu'na göre, küresel ham petrol işleme hacimleri, hammadde tedarikindeki aksamalar ve altyapı hasarları nedeniyle zorlanmaya devam ediyor. Orta Doğu ve Asya'daki rafineriler, işleme kapasitelerini günde yaklaşık 6 milyon varil azalttı . Reuters, ikinci çeyrekte toplam aksaklıkların, savaş öncesi küresel rafineri üretiminin kabaca %6'sına denk gelen günde 5 milyon varili ortadan kaldırdığını ve küresel rafineri işleme hacminin günde ortalama 78 milyon varil ile pandeminin en derin döneminden bu yana en düşük seviyede gerçekleştiğini aktardı .

Temmuz sonu itibarıyla, Avrupa mazot stokları Reuters'a göre 2022'den bu yana en düşük seviyedeydi . Bir başka takip servisi EuroOilWatch, 8 Ağustos'ta AB'de mazot ve jet yakıtı ortalamalarının zorunlu 90 günlük asgari eşiğin altına düştüğünü bildirdi: mazot 88,1 gün, jet yakıtı 87,0 gün .

Durum sadece Avrupa ile sınırlı değil. Insights Global verilerine göre, ABD'nin ana merkezlerinde (PADD 1 ve PADD 3), Amsterdam-Rotterdam-Anvers (ARA) bölgesinde, Fujairah ve Singapur'da mazot stokları beş yıllık mevsimsel aralığın oldukça altında .

Hürmüz Boğazı: Yeni Bir Yasama Tehdidi

Rafineri darboğazı yakıt arzını sıkıştırırken, İran parlamentosu dünyanın en kritik petrol geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'ndaki stratejik pozisyonunu sertleştiriyor.

6 Ağustos 2026'da bir İran parlamento komitesi, ABD, İsrail ve diğer "düşman" ülkelerin gemilerinin boğazdan geçişini yasaklayacak ve ihlal eden gemilere yük değerinin %20'sine varan para cezaları uygulayacak bir yasa tasarısını incelemeye başladı . "Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nin Güvenliği ve Sürdürülebilir Kalkınması için Stratejik Eylem" başlıklı yasa tasarısı henüz uzman incelemesinde olmakla birlikte, İran'ın pozisyonunda önemli bir sertleşmeye işaret ediyor .

Bu yasal hamle, aylardır süren bir tırmanışın parçası. İran parlamentosu daha önce 25 Temmuz'da Hürmüz'ün stratejik yönetimine ilişkin 12 ilgili yasa tasarısını Milli Güvenlik Komitesi'ne sevk etmişti . Daha erken bir tarihte, Nisan 2026'da aynı komite, İran'ın boğazın kontrolü için "yeni bir yasal rejim" kurmasına izin veren bir önergeyi onaylamıştı .

Goldman Sachs, Hürmüz trafiğinde uzun süreli bir aksamanın, 2026'nın dördüncü çeyreğinde ham petrol varil fiyatını 120 doların üzerine çıkarabileceği uyarısında bulundu . Böyle bir aksama, halihazırda çalışan rafinerilerin bağımlı olduğu ham petrol arzını tehdit ederek mevcut rafineri darboğazını doğrudan daha da kötüleştirecek.

Daha Geniş Enerji Bağlamı: İnce Tamponlarla Bir Kış

Mazot sıkışıklığı, tüm yakıtlarda eşzamanlı bir daralmanın yaşandığı bir dönemde ortaya çıkıyor. Reuters, Temmuz sonunda Avrupa'daki doğal gaz depolarının Kasım ayı hedefi olan %90'ın altında kaldığını, bu nedenle kıtanın hem mazot hem de doğal gazda kışa çok ince tamponlarla girdiğini bildirdi .

Rahatlamanın önündeki en büyük engellerden biri, dünyanın en büyük mazot ihracatçısı olan ABD'nin bile bu boşluğu dolduracak alanının sınırlı olması. ABD rafinerileri rekor seviyede çalışsa da, ülkedeki mazot stokları da önemli ölçüde azalmış durumda .

Olaylar zinciri kısaca şöyle özetlenebilir:

1. Rusya ve Orta Doğu'daki savaş kaynaklı rafineri kapanmaları, küresel işleme hacmini günde 5-6,5 milyon varil azalttı .
2. Bu darboğaz, mazot üretimini vurarak Avrupa stoklarını Kasım ayında 299 milyon varile doğru sürükledi .
3. İran, kalan rafineri kapasitesinin ihtiyaç duyduğu ham petrol arzını tehdit ederek Hürmüz Boğazı'ndan Batılı gemilerin geçişini kısıtlamak için resmen yasalaştırma sürecini başlattı .
4. ABD'de de mazot piyasalarında benzer bir sıkışıklık var, bu da dünyanın en büyük ihracatçısının boşluğu doldurma kabiliyetini sınırlıyor .
5. Avrupa'daki gaz depoları sürekli olarak %90 hedefinin altında kaldığı için hem mazot hem de doğal gazda kışa yönelik arz endişeleri artıyor .

Hem Goldman Sachs hem de Morgan Stanley'den çıkan ana mesaj, piyasanın basit bir ham petrol hikayesinin ötesine geçtiği yönünde. Pandemi dönemindeki talep çöküşünden bu yana ilk kez, sorun ekonominin gerçekten yaktığı yakıtlara dönüştürülecek makinelerin (rafinerilerin) eksikliği.