Pezeshkian'dan 'Savaşı Hiç Hissetmedik' İddiası ve Hürmüz Boğazı'nda Güç Mücadelesi

Hürmüz Boğazı Müzakereleri: Anlaşma Yakın mı?

Pezeshkian sakin bir tablo çizerken, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik geçiş noktası Hürmüz Boğazı üzerindeki yüksek riskli müzakereler Umman arabuluculuğunda yoğunlaşıyor.

• 4 Ağustos 2026: Katar, arabulucuların ilerleme kaydettiğini ve potansiyel bir anlaşmanın taslaklarının 'dolaşıma sokulduğunu' belirtti . Ancak Tahran, ABD Başkanı Donald Trump'ın doğrudan görüşmelerin başladığı yönündeki iddiasını yalanladı . ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington'un sürece dahil olduğunu ve ilerleme kaydedildiğini söyledi .
• 5 Ağustos 2026: İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Umman ile bir nakliye rotası konusunda anlaşmaya varılmak üzere olduğunu duyurdu . İran ve Umman'ın, Tahran'a geçen gemiler üzerinde daha fazla kontrol sağlayacak bir anlaşmanın son taslak aşamasında olduğu bildirildi .
• 6 Ağustos 2026: İran, Umman anlaşmasının çerçevesinin kesinleştiğini ilan etti . Buna karşılık ABD'li bir yetkili, boğazı yeniden açma anlaşmasının 'geçiş ücreti veya harç' içermeyeceğini söyledi .

Tüm bu iyimser sinyallere rağmen, 4 Ağustos itibarıyla boğaz fiilen kapalıydı ve geçmeye çalışan bir gemi daha saldırıya uğradı .

İran Meclisi'nden Kontrolü Kalıcılaştırma Hamlesi: ABD Gemilerine Yasak

Müzakere masasında ilerleme kaydedilirken, İran'daki sertlik yanlısı parlamento boğaz üzerindeki uzun vadeli kontrolü garanti altına almak için harekete geçti. 6 Ağustos 2026'da bir meclis komisyonu, ABD, İsrail ve diğer 'düşman' ülkelerin gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini kalıcı olarak yasaklayacak ön bir yasa tasarısını incelemeye başladı .

Resmi adıyla 'Hürmüz Boğazı'nın Güvenliği ve Sürdürülebilir Yönetimi için Stratejik Eylem' olarak adlandırılan tasarının önemli maddeleri şunlar:

• Kural ihlali yapan gemilere, yük değerinin %20'sine varan para cezaları .
• Yasağın, İran'a savaş tazminatı ödenene kadar yürürlükte kalması .
• Düşman olmayan gemiler için bir izin sistemi ve olası geçiş ücretleri .

Sertlik yanlısı milletvekilleri, Temmuz 2026'da ilgili bir yönetim planını meclise sunmuştu . Diplomatik ilerlemenin olduğu bir dönemde böyle bir tasarının gündeme gelmesi, İran'ın boğaz üzerindeki egemenliğini kalıcı kılma konusundaki kararlılığını gösteriyor.

Çelişkili Anlatılar: İran ve ABD Kendi Hikayesini Anlatıyor

Tahran ve Washington'dan gelen açıklamalar o kadar farklı ki, hangi versiyonun doğru olduğunu tespit etmek güç.

İran'ın Anlatısı

• Tahran, ABD ile doğrudan görüşme yapıldığını reddediyor, tüm iletişimin Umman arabuluculuğu üzerinden yürüdüğünde ısrar ediyor .
• İran, Hürmüz ablukasını ABD-İsrail saldırganlığına ve sivil altyapıya verilen zarara karşı meşru bir yanıt olarak görüyor .
• İran'ın resmi tutumu, boğazın yeniden açılmasının geçiş ücretleri, izinler ve savaş tazminatı koşullarına bağlı olduğu; ABD ve İsrail gemilerinin ise kalıcı olarak dışlanması gerektiği yönünde .
• Pezeshkian, Amerikan halkına seslenerek, İran hakkındaki 'yanlış ve uydurma hikayeler' bulutunun ardını görmelerini istemişti .

ABD'nin Anlatısı

• Başkan Trump defalarca görüşmelerin sürdüğünü ve bir anlaşmanın 'büyük ölçüde müzakere edildiğini' iddia etti; İran bu iddiaları kategorik olarak reddediyor .
• Trump yönetimi boğazın yeniden açılması konusunda iyimser sinyaller verse de, İran'ın tutumuyla taban tabana zıt olarak 'geçiş ücreti veya harç olmayacağı' konusunda ısrarcı .
• ABD, İran'ın ablukasını yasa dışı bir baskı aracı olarak görürken, İran bunu bir meşru müdafaa eylemi olarak tanımlıyor .

7 Ağustos itibarıyla İran, 'ABD zaferinin gerçekleşeceğine dair hiçbir işaret olmadığını' ilan ederek, iki ülke arasındaki söylem farkının derinliğini bir kez daha ortaya koydu.

Ne Tehlikede?

Hürmüz müzakerelerinin sonucu, küresel enerji piyasaları için çok büyük önem taşıyor. Barış zamanında dünya petrol arzının beşte biri bu boğazdan geçiyordu . Devam eden abluka ve olası bir tırmanma riski, petrol fiyatlarındaki oynaklığı şimdiden artırmış durumda . İran'da birbirine paralel ilerleyen meclis ve diplomatik süreçler, geçici bir anlaşmaya varılsa bile, uzun vadeli kontrol için yasal altyapının eş zamanlı olarak inşa edildiğini gösteriyor.

Özetle: Pezeshkian'ın yurtiçinde 'normallik' mesajı vermesi, hızla gelişen bir krizin tam ortasında yaşanıyor. Boğazı yeniden açacak bir anlaşma yakın olabilir, ancak İran'daki sertlik yanlısı meclis aynı anda kalıcı bir çözümü çok daha zorlaştıracak bir yasayı hazırlıyor.