Kış yaklaşırken dizel, jet yakıtı ve benzinde arz riski büyüyor

Rusya'nın rafineri işletme oranı 24 yılın en düşük seviyesine indi. Rusya'da ham petrol işleme hacmi Temmuz 2026'da günlük yaklaşık 3,6-3,8 milyon varile geriledi; bu, Mayıs 2000'den bu yana görülen en düşük seviye olarak kayda geçti . Kpler, Temmuz ayında Rusya'daki toplam rafineri duruşu ve saldırılardan etkilenen kapasiteyi yaklaşık 4,3 milyon varil/gün olarak hesaplıyor. Ağustos 2025'ten bu yana en az 25 rafinerinin drone saldırılarından etkilendiği belirtiliyor .

Rusya'da devre dışı kalan kapasite için sıkça kullanılan 2,5 milyon varil/gün tahmini de genel tabloyla uyumlu bir toplam büyüklük sunuyor. 2025'in ilk aylarında Rusya kapasitesinin yaklaşık yüzde 10'u etkilenmiş, Eylül 2025'teki tek bir saldırı dalgasında yaklaşık 1,1 milyon varil/gün işleme kapasitesine sahip tesisler kapanmıştı . 2026'nın ortasına gelindiğinde birikimli hasarın çok daha geniş olduğu görülüyor.

Dizel, jet yakıtı ve benzin piyasaları neden sıkışıyor?

Sıkışmanın merkezinde dizel var. Goldman Sachs'a göre küresel rafineri faaliyetleri, yılın bu dönemi için 2020'deki pandemi döneminden bu yana en düşük seviyeye geriledi. Orta distilat stokları da mevsimsel ortalamaların altında seyrediyor . Rusya ve Orta Doğu'daki savaş kaynaklı rafineri kesintileri küresel dizel arzını daraltırken, Amerika kıtaları ve Afrika'daki üretim artışı kaybın yalnızca yaklaşık üçte birini telafi edebildi .

Avrupa'da dizel ve jet yakıtı rafinaj marjları 2025'in sonlarında varil başına 40 doların üzerine çıktı ve iki yılı aşkın sürenin en geniş seviyelerine ulaştı. Dizel marjı, 18 Kasım 2025'te Kuzey Denizi Dated Brent göstergesine göre 43,64 dolar/varil ile Ocak 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Jet yakıtı primi ise 41,19 dolar/varile yükselerek Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı .

Benzin piyasası da baskı altında. Rusya'nın merkezindeki ve ülkenin benzin üretiminin yaklaşık yüzde 30'unu karşılayan rafineriler, Mayıs 2026'daki drone saldırılarının ardından üretimi durdurmak veya azaltmak zorunda kaldı . Rusya, yurt içindeki fiyatları ve arzı kontrol altında tutmak için benzin ihracat yasağını Temmuz 2026'ya kadar uzattı; dizel ihracatını yasaklamayı da değerlendiriyor .

Kış öncesinde izlenecek başlıca riskler

1. Onarımların uzaması

Haziran 2026'da drone saldırılarının hedefi olan Moskova rafinerisinin onarımı en az altı ay sürecek. Tesisin 2026 içinde yeniden üretime dönmesi beklenmiyor . Plansız kesintilerin önemli bir bölümünde ise henüz açıklanmış bir onarım takvimi bulunmuyor . Bu durum, piyasanın arzın ne zaman normale döneceğini öngörmesini zorlaştırıyor.

2. Yeni saldırı dalgaları

Ukrayna, Ocak-Mayıs 2026 döneminde Rusya'daki 16 rafineriyi hedef aldı; bu sayı 2025'in aynı dönemindeki sekiz rafinerinin iki katı oldu . Saldırılar bazı tesisleri birden fazla kez etkiledi. Uluslararası Enerji Ajansı, drone saldırılarının Rusya'nın rafineri işletme oranlarını en az 2026'nın ortasına kadar baskılayacağını öngörmüştü; saldırı kampanyası ise devam ediyor .

3. Kış ısınma talebi

Kuzey Yarım Küre'de dördüncü çeyrekte dizel ve kalorifer yakıtı talebi belirgin biçimde yükseliyor. ABD'de kalorifer yakıtı talebi, 14 Kasım 2025'e kadar olan haftada yüzde 40 arttı. Arktik soğuk hava dalgası, ısıtma derece günlerini 10 yıllık ortalamanın yüzde 22 üzerine çıkardı . Stokların zaten düşük olduğu ve küresel rafineri kapasitesinin önemli bir bölümünün devre dışı kaldığı bir ortamda, yeni bir kesinti piyasadaki sıkışmayı daha da derinleştirebilir .

4. Kalıcı kapasite kaybı

Sorun yalnızca savaş hasarından ibaret değil. Avrupa ve Çin'deki kalıcı tesis kapanışları nedeniyle küresel rafineri sektörü 2025'in ikinci çeyreğinde günlük 350 bin varil küçüldü. BloombergNEF, 2025 genelinde toplam nominal ham petrol damıtma kapasitesinin günlük 188 bin varil azalmasını bekliyor .

Rusya'da ham petrol ihracatı ve yakıt ithalatı

Rafineriler çalışmadığında ham petrol ihracatı bir çıkış vanası işlevi görüyor. İç piyasada işlenemeyen petrol, ihracat pazarlarına yönlendiriliyor. Rusya'nın batı limanlarından ham petrol sevkiyatı, rafineri duruşlarının etkisiyle Mayıs 2026'da aylık bazda yüzde 15 arttı ve sekiz ayın en yüksek seviyesine çıktı . Haziran ayında ise Baltık ve Karadeniz limanlarından yapılan sevkiyatlar günlük yaklaşık 3 milyon varille rekor seviyeye ulaştı .

Ancak bu ilişki sabit değil, saldırıların hedeflerine göre değişiyor. Ukrayna'nın Temmuz 2026'nın sonlarında odağını geçici olarak rafinerilerden uzaklaştırmasıyla Rusya'da daha fazla ham petrol işlenmek üzere içeride kaldı ve ham petrol ihracatı günlük 4 milyon varilin altına indi . Rafinerilere yönelik saldırıların yeniden yoğunlaşması halinde ihracatın tekrar artması beklenebilir .

Rusya bazı bölgelerde yakıt ithalatçısına dönüşme riskiyle de karşı karşıya. Ülke içinde benzin ve dizel arzı ciddi biçimde daralırken Moskova dizel ihracatını yasaklamayı ve yakıt ithalatını değerlendiriyor . Rusya'nın kontrolündeki Kırım'da Haziran 2026'da yakıt sıkıntısı nedeniyle olağanüstü hâl ilan edildi ve yakıt satışı yasaklandı. Temmuz ayına gelindiğinde Rusya'nın bölgelerinin çoğunda yakıt kısıtlamaları görülüyordu .

Kremlin'in önündeki temel tercih zor: Gelir akışını korumak için daha fazla ham petrol ihraç etmek ya da ülke içindeki siyasi açıdan hassas yakıt kıtlığını önlemek için yeterli rafineri kapasitesini çalışır durumda tutmak.

Sonuç

Küresel yakıt piyasası kışa, ham petrol piyasasının tek başına çözemeyeceği bir rafinaj darboğazıyla giriyor. Savaş kaynaklı hasar, kalıcı tesis kapanışları ve plansız arızalar dizel, jet yakıtı ve benzin arzını aynı anda baskılıyor. Onarım süreleri belirsizliğini korurken drone saldırıları hızlanıyor ve stoklar mevsim normallerinin altında seyrediyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde yakıt fiyatları açısından risk dengesi belirgin biçimde yukarı yönlü görünüyor.