DRC'de Ebola 2026: Kayıtlardaki En Hızlı Salgın, Müdahale Kapasitesini Aştı

Temmuz ortası ile sonu arasında sadece 10 günde yaklaşık 1.000 yeni vaka rapor edildi . En son tam raporlama haftasında (epidemiyolojik hafta 30) bugüne kadarki en yüksek haftalık vaka sayısı (567) ve ölüm sayısı (296) kaydedildi .

Tarihi Bir Hız: 14 Haftada Rekor Salgın

Salgın, 15 Mayıs 2026'da Ituri eyaletinde, Kinşasa'daki Ulusal Biyomedikal Araştırma Enstitüsü'nde yapılan laboratuvar testlerinin Bundibugyo türünü doğrulamasının ardından resmen ilan edildi . Yaklaşık 14 hafta gibi kısa bir sürede tarihin ikinci büyük Ebola salgını haline gelmesi, halk sağlığı uzmanları tarafından daha önce görülmemiş bir hız olarak tanımlanıyor .

Bu hız, özellikle endişe verici çünkü Bundibugyo virüsü için onaylanmış bir aşı veya tedavi bulunmuyor . Önceki büyük Ebola salgınlarına (2014-2016 Batı Afrika salgını gibi) etkili aşıların (Ervebo gibi) ve tedavilerin geliştirildiği Zaire ebolavirus'u neden olmuştu. Bundibugyo türü için ise henüz ruhsatlı bir karşı önlem bulunmuyor.

Sessiz Yayılım: Yeni Vakaların Yüzde 80'inin Kaynağı Bilinmiyor

Salgının kontrol altına alma çabalarını ne kadar aştığını gösteren en rahatsız edici gösterge, temaslı takibindeki çöküştür. DSÖ yetkilileri, doğu DRC'deki yeni Ebola vakalarının yüzde 80'inin bilinen hastalarla bağlantısı olmayan bilinmeyen bulaşma zincirlerinden geldiğini belirtti .

Temmuz ortasında, DSÖ Sağlık Acil Durumları İcra Direktörü Dr. Chikwe Ihekweazu, salgının gerçek boyutunun resmî verilerin iki ila dört katı olabileceği uyarısında bulundu . Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC) Genel Direktörü Jean Kaseya, Ağustos başında yeni enfeksiyonların yaklaşık yüzde 70'inin bilinen temas listelerinin dışından geldiğini söyledi. Bu durum, standart kontrol önlemlerinin tespit etmekte başarısız olduğu yaygın bir toplumsal bulaşmanın işareti .

Kaseya, "Salgın, müdahaleden daha hızlı ilerliyor" diyerek, tedavi merkezlerinin Temmuz başında zaten doyma noktasına geldiğini belirtti .

DSÖ Müdahalenin Bunaldığını Kabul Etti

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, 16 Temmuz 2026'da yaptığı açıklamada, salgının "büyük çabalara rağmen genişlemeye devam ettiğini" ve Ituri eyaletindeki yoğun bulaşmanın müdahale kapasitesini aştığını kabul etti . Müdahalenin bizzat "bunaldığını" ve virüsün "müdahale çabalarını geride bırakmaya devam ettiğini" sözlerine ekledi .

Önemli bir ölçek büyütmeye rağmen (800'ü aşan tedavi kapasitesi, 1'den 16'ya çıkarılan laboratuvar sayısı, 21.000'den fazla sağlık çalışanının eğitimi), müdahale ile ihtiyaç arasındaki uçurum çok büyük . DSÖ Afrika Acil Müdahale Lideri Dr. Rose Belizaire, Haziran sonunda yaptığı değerlendirmede müdahalenin on üzerinden "üç veya dört" seviyesinde olduğunu söyledi .

Kırmızı Bölge: Ituri Eyaletindeki Kriz

Salgın, tüm vakaların neredeyse yüzde 90'ını oluşturan kuzeydoğu DRC'deki Ituri Eyaleti'nde yoğunlaşmış durumda . Bu bölge, salgını daha da karmaşık hale getiren olağanüstü zorluklar barındırıyor:

• Silahlı çatışmalar ve erişilemeyen arazi: Bölgedeki aktif silahlı çatışmalar, etkilenen bölgelere erişimi ciddi şekilde engelliyor. Sağlık çalışanları, şüpheci toplulukların ölümcül saldırılarına ve kronik malzeme sıkıntısına maruz kalıyor .
• 100'den fazla sağlık çalışanı enfekte oldu: Salgın, onu durdurmakla görevli kişilere ağır bir darbe vurdu. 100'den fazla sağlık çalışanı enfekte oldu .
• Ödenmeyen maaşlar ve grevler: Salgının merkez üssündeki sağlık çalışanlarına, salgının ilan edildiği 15 Mayıs'tan bu yana maaşları ödenmedi . Bunia Genel Hastanesi ve diğer tesislerdeki doktorlar, ödenmeyen maaşlar ve yetersiz çalışma koşulları nedeniyle greve giderek tedavi merkezlerine erişimi engelledi . AFP'ye konuşan bir doktor, "15 Mayıs'tan beri maaş almadan Ebola hastalarını tedavi ediyoruz. Yeminimiz olduğu için bunu yapmaya devam ediyoruz, ancak çok zor koşullarda çalışıyoruz" dedi .

Ölümlerin üçte ikisi, hiçbir sağlık kuruluşunda bakım görmemiş kişiler arasında, toplum içinde gerçekleşiyor . Bu, virüsün, Ebola hastalarının cesetlerinin oldukça bulaşıcı olması nedeniyle güvenli olmayan defin uygulamaları yoluyla yayıldığı anlamına geliyor.

Ne Yapılıyor? Müdahale Kapasitesi vs. İhtiyaç

Uluslararası müdahale önemli ancak yetersiz. Temel kapasite göstergeleri şunları içeriyor:

• Laboratuvar kapasitesi: 1 laboratuvardan 16 laboratuvara çıkarıldı; günde yaklaşık 1.000 numuneyi işleme kapasitesine sahip .
• Tedavi yatakları: 800'den fazla yatak mevcut, ancak merkezler Temmuz ayı başında zaten doyma noktasına ulaşmıştı . Temmuz sonu itibarıyla 807 hasta izolasyon veya hastanede kalmaya devam ediyor .
• Temaslı takibi: Bir CNN haberine göre, tahmini 135.000 potansiyel temastan sadece yaklaşık sekizde biri (18.000'den az kişi) temas listesi için belirlenebildi .

Afrika CDC, DSÖ ile ortak bir müdahale koordinasyonu başlattı, ancak bu salgının doğası (tıbbi karşı önlemlerin olmadığı bir çatışma bölgesinde toplumsal bulaşma tarafından yönlendiriliyor) geleneksel kontrol stratejilerinin başarısız olmasına neden oluyor.

ABD ve Diğer Ülkeler İçin Risk

CDC'ye göre, genel Amerikan halkı için ithal edilme riski şu anda düşük olarak değerlendiriliyor . Modelleme, Ebola'nın ABD'ye ithal edilme olasılığının şu an için düşük olduğunu ve bir vaka ithal edilse bile ABD halk sağlığı sisteminin gücü göz önüne alındığında Amerika Birleşik Devletleri'nde sürekli ikincil bulaşma riskinin de düşük olduğunu gösteriyor . Bununla birlikte CDC, klinisyenleri ve halk sağlığı çalışanlarını uyarmak için bir Sağlık Uyarı Ağı (HAN) Sağlık Danışmanlığı yayınladı .

Mayıs ayında, DRC'de hastaları tedavi eden bir ABD vatandaşında salgınla bağlantılı bir vaka rapor edilmişti . O tarihten bu yana ABD'de başka bir vaka bildirilmedi .

Sonuç

2026 DRC Ebola salgını, tıbbi karşı önlemlerin bulunmadığı bir virüs türü tarafından yönlendirilen, sağlık çalışanlarının maaşlarının ödenmediği ve müdahalenin bunaldığı bir çatışma bölgesinde, tarihte görülmemiş bir hızla ilerliyor. Resmî vaka sayısı olan 3.605, DSÖ modellemesine göre gerçek salgının yalnızca bir kısmını temsil ediyor olabilir. Aşı, özel bir tedavi ve halihazırda doymuş bir müdahale olmaksızın, salgını kontrol altına alma penceresi kapanıyor.