AB, teknoloji şirketlerini Avrupa’da tutmak için iki cephede harekete geçti

Planın temel unsurları şöyle:

• Finansman: AB bütçesi ve üye ülkelerin kamu kaynaklarından en fazla 10 milyar avro ayrılması planlanıyor. Komisyon, bu desteğin en az 20 milyar avro özel yatırımı harekete geçirmesini ve toplam yatırım hacminin yaklaşık 30 milyar avroya ulaşmasını bekliyor .
• Takvim: İhale çağrısı 12 Kasım 2026’da kapanacak. Kazanan tekliflerin 2027’nin başında açıklanması, inşaat sürecinin ise aynı yıl başlaması öngörülüyor .
• Faaliyete geçiş: Seçilen tesislerin, sözleşmelerin imzalanmasından sonra en geç 18 ay içinde çalışır duruma gelmesi gerekiyor .
• Stratejik hedef: Avrupa’ya ait yüksek kapasiteli bilgi işlem altyapısı kurarak yapay zekâ girişimlerinin ve araştırmacıların ileri modelleri kendi kıtalarında eğitebilmesini sağlamak. Böylece ABD ve Çin merkezli bulut altyapılarına olan bağımlılığın azaltılması hedefleniyor .

Proje, ihale aşamasına gelmeden önce de dikkat çekti. Bağlayıcı olmayan ilgi beyanı çağrısına 16 üye ülkedeki 60 farklı sahayı kapsayan 76 başvuru geldi . Bu ilgi, Avrupa’da büyük ölçekli yapay zekâ altyapısına yönelik talebin yalnızca kamu kurumlarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor.

Scaleup Europe Fund: Büyüme aşamasındaki şirketler için 5 milyar avro

İkinci girişim, Avrupa’daki “scaleup açığını” kapatmayı hedefliyor. Avrupa’da birçok girişim erken aşamalarda yatırım bulabilse de şirketin küresel ölçekte büyümek için ihtiyaç duyduğu yüz milyonlarca avroluk geç aşama finansmana erişim daha sınırlı kalıyor. Bu nedenle bazı şirketler, sonraki yatırım turlarına ulaşabilmek için ABD’ye taşınmayı veya orada şirket kurmayı tercih ediyor .

Scaleup Europe Fund’ın öne çıkan özellikleri:

• Durum: Avrupa Komisyonu gerekli hukuki adımları 4 Ağustos 2026’da tamamladı ve fon yatırımlara hazır hâle geldi .
• Büyüklük: Hedeflenen fon büyüklüğü 5 milyar avro; bu miktar yaklaşık 5,8 milyar dolara denk geliyor .
• Yönetici: Fonun yatırım yöneticisi olarak İsveçli özel sermaye şirketi EQT AB seçildi. EQT, aralarında Atomico ve Eurazeo’nun da bulunduğu rekabetçi bir sürecin ardından mayıs ayında tercih edildi .
• Yatırım aşaması: Fon, genellikle Seri B ve sonraki aşamalardaki geç dönem ve büyüme yatırımlarına odaklanacak. Tek şirket başına yatırımların çoğunlukla 100 milyon avro veya daha yüksek olması bekleniyor .
• Hedef sektörler: Yapay zekâ, kuantum teknolojileri, yarı iletkenler, robotik ve otonom sistemler, enerji teknolojileri, uzay, biyoteknoloji, medikal teknolojiler, ileri malzemeler ve tarım teknolojileri .
• İlk yatırım: Fonun ilk yatırımı 5 Ağustos 2026’da Finlandiyalı uydu girişimi ICEYE olarak duyuruldu .

Avrupa Komisyonu fona 1 milyar avro katkı taahhüdünde bulundu. Kalan kaynağın kurumsal yatırımcılar, Novo Holdings, Allianz ve Hollanda emeklilik fonu ABP gibi yatırımcıların katkılarıyla oluşturulması planlanıyor .

İki girişim neden birlikte tasarlandı?

Bu projeler aynı sorunun farklı taraflarına dokunuyor. AI Gigafactories, şirketlerin yapay zekâ modellerini nerede ve hangi altyapıyla geliştireceği sorununa; Scaleup Europe Fund ise bu şirketlerin büyümek için gerekli sermayeyi nereden bulacağı sorununa odaklanıyor.

• Altyapı ve sermaye: Gigafactory’ler Avrupa’daki girişimlerin ABD merkezli bulut sağlayıcılarına bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Scaleup Europe Fund ise büyük yatırım turları için Avrupa dışına çıkma baskısını hafifletmeyi hedefliyor.
• Ortak sektör odağı: Her iki girişim de yapay zekâ, kuantum ve diğer derin teknoloji alanlarında kesişiyor. Teorik olarak bir Avrupa girişimi, modelini Avrupa’daki egemen işlem gücü altyapısında eğitebilir ve büyüme aşamasında yine Avrupa kaynaklı büyük bir yatırım alabilir.
• Yatırım ölçeği: Gigafactory programında 10 milyar avroya kadar kamu finansmanının en az 20 milyar avro özel yatırımı harekete geçirmesi bekleniyor. Buna 5 milyar avroluk Scaleup Europe Fund hedefi eklendiğinde, iki girişimin toplam hedeflenen finansal ölçeği yaklaşık 35 milyar avroya ulaşıyor; ancak bu rakamın tamamı kamu yatırımı değil, önemli bir bölümü özel sermayeden oluşuyor .

Avrupa’nın teknoloji stratejisi için asıl sınav

Girişimlerin duyurulması, Avrupa’nın altyapı ve finansman sorunlarını tek başına çözeceği anlamına gelmiyor. Gigafactory’lerin zamanında kurulması, özel yatırımın gerçekten mobilize edilmesi ve Scaleup Europe Fund’ın şirketlere yeterli hızda ulaşması belirleyici olacak.

Yine de iki girişim, Avrupa’nın teknoloji politikasında önemli bir yön değişikliğine işaret ediyor: amaç artık yalnızca yeni girişimler kurmak değil, bu şirketlerin yapay zekâ ve derin teknoloji alanlarında küresel ölçekte büyüme aşamasına kadar Avrupa’da kalmasını sağlamak.