Fraggle’ın Altı Günlük Yas Yolculuğu Yunusların Kayıpla Nasıl Baş Ettiğini Gösteriyor

Olayı daha da çarpıcı kılan ayrıntı ise Fraggle’ın yalnız olmamasıydı. 14 yunustan oluşan pod, altı gün boyunca ona yakın kaldı ve anneyle birlikte yüzdü. Araştırmacılar bu davranışı, yunuslar arasındaki güçlü sosyal bağların ve ölüme karşı grupça verilen bir tepkinin göstergesi olarak değerlendirdi .

Fraggle’ın kaybı neden dikkat çekiyor?

Bu, Fraggle’ın ölen beşinci yavrusuydu. Araştırmacılar, daha önceki dört yavrusunu da kaybettiğini ve son olayın yakın dönemde yaşadığı ikinci kayıp olduğunu doğruladı . Yavrunun ölümünden önce yüksek solunum hızına sahip olduğu gözlemlenmişti; bu belirti, hayatta kalma ihtimalinin düşük olduğuna işaret ediyordu .

Drone görüntülerinde Fraggle’ın yavrusunu sırtında taşıdığı, su yüzeyinde tutmaya çalıştığı ve zaman zaman onu yeniden kaldırdığı görülüyor. Bu tür davranışlar, bilimsel literatürde epimeletik davranış olarak adlandırılıyor. Terim, ölü ya da ölmekte olan aynı türden bir bireye yönelik bakım ve ilgi davranışlarını ifade ediyor .

Yunuslar gerçekten yas tutuyor mu?

Bilim insanları bu soruya kesin bir insan merkezli yanıt vermekten kaçınıyor. Bir yunusun ölü yavrusunu günlerce taşıması, duygusal bir yasın açık kanıtı olarak yorumlanabileceği gibi, annenin yavrusunu bırakmasını engelleyen içgüdüsel bir tepki de olabilir .

Bununla birlikte, davranışın uzun sürmesi, anne-yavru bağının niteliği ve diğer yunusların sürece eşlik etmesi, “yas benzeri” bir durum ihtimalini güçlendiriyor . Buradaki önemli nokta, yunusların insanların yaşadığı üzüntüyü birebir yaşadığını kanıtlamak değil; kayba karşı dikkat, fiziksel temas ve uzun süreli eşlik içeren karmaşık tepkiler verdiklerini göstermek.

Uzun süreli anne-yavru bağı

Deniz memelilerinde yavru bakımı uzun bir döneme yayılıyor. Bu nedenle ölü yavrulara yönelik davranışlar yalnızca taşımakla sınırlı kalmıyor; bedeni kaldırma, suya batmasını engelleme, ağzıyla tutma, onunla birlikte dalma ve bedenin çevresinde dönme gibi hareketleri de içeriyor . Bu davranış örüntüsü, deniz memelilerindeki uzun süreli anne-yavru yatırımının ölümden sonra da devam eden bir tepkiyle ilişkili olabileceğini düşündürüyor.

Yasın sosyal bir boyutu olabilir

Fraggle’ın podunun ona yakın durması, benzer gözlemlerle de örtüşüyor. Daha önceki vakalarda başka yunusların ölü yavruyu taşıyan anneye eşlik ettiği veya ölü bireyin yanında kaldığı kaydedilmişti . Bu durum, ölüm karşısındaki tepkinin yalnızca anneyle sınırlı kalmayabileceğini ve grubun diğer üyelerini de kapsayabileceğini gösteriyor.

Araştırmalar ne söylüyor?

2018’de yayımlanan kapsamlı bir analiz, 1970-2016 yılları arasında bildirilen 78 kaydı inceledi. Bu kayıtlar, günümüzde yaşayan 88 deniz memelisi türünün en az 20’sinde ölü ya da ölmekte olan bireylere yönelik dikkat ve bakım davranışları bulunduğunu gösterdi .

Davranış en sık anne-yavru çiftlerinde raporlandı; ancak yetişkin yunusların veya balinaların ölen yetişkin bireylerin başında beklediği vakalar da görüldü . İncelenen kayıtların yüzde 92,3’ü yunusgiller familyasına aitti; bu da yunusların ölü bireylere yönelik dikkat davranışlarının en sık gözlemlendiği deniz memelileri grubu olduğunu ortaya koydu .

Fraggle vakası, hem annenin yavrusunu taşımasını hem de tüm podun ona eşlik etmesini aynı gözlem içinde belgelediği için ayrı bir önem taşıyor. Bu yüksek kaliteli drone kaydı, deniz memelilerinin kayba karşı yalnızca bireysel değil, sosyal tepkiler de verebildiğine dair kanıtları güçlendiriyor.

Benzer vakaların en bilinenlerinden biri, 2018’de Britanya Kolumbiyası yakınlarında ölen yavrusunu iki haftadan uzun süre ve 1.000 milden fazla taşıyan Tahlequah adlı orkaydı . Fraggle’ın hikâyesi de yunusların ve balinaların ölüm karşısındaki davranışlarının, hayvan duyguları ve yas kavramı hakkındaki anlayışımızı hâlâ değiştirmeye devam ettiğini gösteriyor.