Fitch'ten Sert Uyarı: Yapay Zeka Piyasası Düzeltmesi Artık Küresel Bir Kredi Riski

28 Temmuz 2026'da kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, üçüncü çeyrek Küresel Risk Görünümü raporunu yayımladı ve şimdiye kadarki en sert uyarısını yaptı: Bir yapay zeka piyasa düzeltmesi, ABD-İran çatışması ve Hürmüz Boğazı'nın olası blokajıyla birlikte küresel kredi koşullarını tehdit eden en büyük iki kısa vadeli riskten biri haline geldi .

Endişenin merkezinde, 2026'da 700-800 milyar dolara, 2027'de ise 1 trilyon dolara yaklaşması beklenen, borçla finanse edilen benzeri görülmemiş yapay zeka sermaye harcamaları yatıyor . Fitch'e göre bu harcamalar, reel ekonomi ve ABD sermaye piyasalarıyla o kadar iç içe geçmiş durumda ki, yapay zeka varlıklarında yaşanacak bir satış dalgası sadece hisse senetleriyle sınırlı kalmayacak; kredi piyasalarına ve genel ekonomik büyümeye de sıçrayacak.

Uyarı, zaten gergin olan bir piyasada yankı buldu. Temmuz ayı sonunda, hisse senedi piyasasındaki tartışmalardan gelen endişe, kredi piyasasına sert sinyaller vermeye başladı: Güney Kore'nin gösterge endeksi çöktü, büyük teknoloji şirketlerinin kredi temerrüt takası (CDS) spread'leri rekor kırdı ve 'döngüsel finansman' (circular financing) terimi analistlerin sözlüğüne girdi.

Güney Kore'nin KOSPI'si: Üç Günde %34'lük Salınım

En dramatik piyasa tepkisi Seul'de yaşandı. 28-29 Temmuz'da Güney Kore'nin KOSPI endeksi iki işlem gününde %16 düştü ve her iki günde de devre kesiciler devreye girdi . Satış dalgası, yatırımcıların yapay zeka altyapı harcamalarının getirisine ve Samsung Electronics ile SK Hynix gibi Güney Kore devlerinin hakim olduğu bellek yongası sektöründe artan rekabete dair şüpheleriyle tetiklendi . SK Hynix'in açıkladığı 60.54 trilyon wonluk (41.25 milyar dolar) rekor işletme karı (geçen yıla göre %557 artış) analist beklentisinin yaklaşık 3.5 trilyon won altında kalarak tedirginliği artırdı .

Ardından tarihin en keskin toparlanması yaşandı. 31 Temmuz'da KOSPI tek bir seansta %18 yükseldi. Bunun sebebi, Güney Kore hükümetinin stratejik yapay zeka yatırımları, veri merkezleri ve altyapı için 20 trilyon wonluk (13.9 milyar dolar) bir varlık fonu enjeksiyonu yapacağını açıklamasıydı . The New York Times, bu yükselişten önce piyasanın, küresel yapay zeka yatırımının 'aşırı' olduğu korkusuyla düşüşte olduğunu belirtti .

Karmaşık sinyaller Ağustos'a kadar sürdü. 1 Ağustos'ta Güney Kore, Temmuz ayı ihracatının beklentileri aştığını ve yarı iletken ihracatının küresel yapay zeka çip talebiyle geçen yıla göre %179 arttığını bildirdi . Ancak bu güçlü veri, mevcut yapay zeka talebinin taahhüt edilen sermaye miktarını haklı çıkarıp çıkarmadığına karar veremeyen bir piyasanın yansımasıydı.

Rekor CDS Spread'leri: Kredi Piyasası Öne Geçiyor

Hisse senetleri manşetleri süslerken, kredi piyasaları çok daha endişe verici bir sinyal gönderiyordu. Alphabet, Amazon, Meta ve Nvidia'nın kredi temerrüt takası (CDS) spread'leri, yatırımcıların veri merkezleri, çipler ve gelişmiş modeller için alınan borçlardan endişe duymasıyla Temmuz sonunda rekor seviyelere ulaştı . CDS fiyatları temerrüde karşı bir sigorta işlevi görür; yükselen spread'ler, bir şirketin borcunu yönetme becerisine dair artan endişeyi işaret eder.

Kredi piyasası, hisse senedi değerlemelerinin önüne geçerek stresin öncü göstergesi haline geldi; CDS, 'hisse başına karın (EPS) önüne geçti' . Temmuz sonunda Oracle'ın 5 yıllık CDS'i 215 baz puandan işlem görüyordu. Bu, yatırımcıların 10 milyon dolarlık borcu temerrüde karşı sigortalamak için yılda 215 bin dolar ödemesi gerektiği anlamına geliyor . Büyük Teknoloji'nin kredi sigorta maliyetleri 2025 başından bu yana iki katından fazla arttı .

CNBC'nin 24 ve 26 Temmuz tarihli haberlerine göre, yapay zeka inşasını yürüten teknoloji şirketlerinin kredi spread'leri hızla genişliyordu ve sabit getirili yatırımcılar, ihtiyaç duyulan devasa sermaye miktarından giderek daha rahatsız oluyordu . Rakamlar çarpıcı: 'Hiper ölçekli' (hyperscaler) şirketlerin tahvil ihracı 2026'nın ilk yarısında 182 milyar dolara ulaştı ve bu, yıllık bazda %1.300'lük bir artış anlamına geliyor .

'Döngüsel Finansman' Sorunu

Analistler, rahatsız edici bir 'döngüsel finansman' dinamiğine dikkat çekti . Bu yapı şöyle işliyor: Büyük Teknoloji şirketleri, yapay zeka hizmetlerini güçlendirecek Nvidia çipleri satın almak ve veri merkezleri inşa etmek için büyük miktarlarda borçlanıyor. Ancak bu yapay zeka hizmetlerine yönelik nihai kullanıcı talebinin ne kadar olduğu henüz kanıtlanmış değil. Bu getirilere olan güven azalırsa, Nvidia'dan tüm hiper ölçekli bulut sektörüne kadar tüm döngü çözülebilir .

Temel endişe, yapay zeka harcamalarının spekülatif bir hisse senedi bahsinden sistemik bir kredi riskine dönüşmüş olmasıdır. Fitch, bir düzeltmeyi tetikleyebilecek dört olası neden sıraladı: yapay zekanın ticari getirilerinin beklentileri karşılamaması, daha sıkı düzenlemeler, yoğunlaşan rekabet ve işgücü piyasasındaki aksaklıklar .

Daha Geniş Küresel Kredi Koşulları

Fitch'in görünümü, yapay zeka düzeltmesi riskini, ABD-İran askeri tırmanışı ve olası Hürmüz ablukası ile birlikte küresel kredi için en büyük iki kısa vadeli tehdit arasına yerleştirdi . Şiddetli bir El Nino'nun, 'önemsiz' (junk) kredi notuna sahip ülkeler üzerinde ek baskı oluşturduğu belirtildi .

Uyarılar yalnızca Fitch'ten gelmedi. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), Haziran 2026 yıllık raporunda yapay zeka ile ilgili yatırımların sürdürülebilirliğini küresel finansal koşullarda kilit bir baskı noktası olarak işaretledi . Man Group' un H2 2026 Kredi Görünümü (9 Temmuz) raporu, kredi piyasalarının hiper ölçekli tahvil arzının 'ağırlığını şimdiden hissettiğini' belirtti . Allianz Araştırma (8 Temmuz) ise yapay zekanın küresel büyümeyi desteklediğini ancak artan tahvil ihracı ve bozulan faiz karşılama oranlarının spread'lerde 'ılımlı bir genişlemeye' ve 2026'da küresel iflaslarda %4'lük bir artışa yol açmasının beklendiğini kaydetti .

Sonuç

Fitch'in 'yapay zeka harcamalarının belirsiz gelecekteki getirilerin önünde koştuğu' ifadesiyle özetlenen temel endişe, bir hisse senedi piyasası tartışması olmaktan çıkıp kredi piyasası gerçeğine dönüştü. Temmuz 2026'nın son birkaç gününde yatırımcılar, Güney Kore'nin gösterge endeksinin üçte birden fazla dalgalandığına, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin CDS spread'lerinin rekor kırdığına ve küresel tahvil piyasasının yapay zeka borç riskini ciddi şekilde yeniden fiyatlamaya başladığına tanık oldu.

Trilyon dolarlık soru – yapay zeka altyapı harcamalarının maliyetini haklı çıkaracak getiriler sağlayıp sağlamayacağı – hala cevaplanmış değil. Temmuz 2026'da değişen şey, piyasanın bir cevap talep etmeye başlamış olması.