Günlük Yaklaşık 5 Milyon Varil Rafineri Kapasitesi Silindi. 28 Şubat 2026'da Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasına yol açan İran savaşı ve devam eden Rusya-Ukrayna çatışması, toplamda günlük 5 milyon varilin üzerinde küresel rafineri kapasitesini ortadan kaldırdı . Enerji ticaret şirketi Vitol, Orta Doğu Körfezi'ndeki yaklaşık 3 milyon varillik kapasitenin devre dışı kaldığını, bir diğer 2 milyon varilin ise Ukrayna'nın Rusya rafinerilerine yönelik saldırıları ve diğer kesintiler nedeniyle kaybedildiğini doğruladı . Mayıs 2026 itibarıyla, küresel rafineri kapasitesinin yaklaşık %9'u atıl durumdaydı . Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2026'nın ikinci çeyreğinde küresel rafineri üretiminin ortalama sadece 78 milyon varil/gün civarında olduğunu ve bunun normalin yaklaşık 5 milyon varil/gün altında olduğunu bildirdi .
Büyük Petrol Şirketleri İçin Rekor Kârlar. Arz kıtlığı olağanüstü kazançlar yarattı:
Chevron, ExxonMobil ve Shell, 2026'nın ikinci çeyreğinin son üç ayında her gün ortalama 404 milyon doların üzerinde kâr elde etti .
Kırılgan Görünüm: Kârlar Temellerden Değil, Savaştan Kaynaklanıyor. Reuters, analizine "İran savaşı, petrol rafinerisi için altın bir çağ başlattı. Ancak bu uzun sürmeyecek" başlığını attı . Rekor marjlar, doğrudan savaş kaynaklı arz yıkımının bir sonucudur: Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, Orta Doğu rafinerilerine yönelik doğrudan saldırılar ve Ukrayna'nın Rus işleme tesislerine düzenlediği insansız hava aracı saldırıları . ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), çatışma öncesi üretim ve ticaret modellerine dönüşün 2026'nın sonu veya 2027'nin başını bulacağını tahmin ediyor . IEA, yalnızca çatışma nedeniyle 2026'da küresel petrol üretiminin günlük 3.9 milyon varil azalacağı uyarısında bulundu . Analistler, bu kârların geçici olduğunu ve sektörün yapısal sağlığını yansıtmadığını vurguluyor.
Siyasi Tepki ve Çok Sayıda Soruşturma. Akaryakıt fiyatlarındaki ani yükseliş, agresif bir siyasi tepkiyi tetikledi:
Aramco'nun Yapısal Uyarısı. Suudi Aramco'nun piyasa analizi ve sürdürülebilirlik başkan yardımcısı Musaab El Mulla, Haziran 2026'da rafineri sektörünün yıllardır kronik olarak yetersiz yatırım aldığı ve mevcut çatışmalardan önce bile 2020-2023 yılları arasında yeni proje eksikliği nedeniyle yaklaşık 3 milyon varil/gün kapasitenin kaybedildiği uyarısında bulundu . Londra'daki S&P Global Energy Orta Doğu Petrol ve Gaz Konferansı'nda konuşan El Mulla, "Şimdi anlıyoruz ki bu rafinerilere sahip olmak, mevcut krizin etkilerini önemli ölçüde hafifletebilirdi" dedi . Bu yapısal açık, barış geri döndüğünde bile sistemin herhangi bir tamponunun olmayacağı anlamına geliyor.
Rafineri krizi, doğrudan pompadaki fiyatlara yansıyor. Asya'da dizel ve jet yakıtı üretiminin, arz kısıtlamaları nedeniyle rafinerilerin daha hafif ham petrol türlerini işlemek zorunda kalmasıyla birlikte, sadece Nisan 2026'da en az 1 milyon varil/gün düşmesi bekleniyordu . Büyük tüketici bölgelerinde benzin stokları çok yıllık düşük seviyelerine yakın seyrediyor . Geçici Körfez ihracat pencerelerinin ardından ham petrol üretimindeki kısmi toparlanma bile rafineri darboğazını hafifletmedi çünkü tesislerin kendisi hasar görmüş, devre dışı kalmış veya her zamanki ham petrol türlerine erişemiyor. EIA, normal ticaret modellerine dönüşün 2027'nin başlarını bulacağını ve bu nedenle yüksek akaryakıt fiyatlarının devam etme olasılığının yüksek olduğunu tahmin ediyor .