İlk neden: Rallinin ardından kâr satışı

Pazartesi günkü hareketin en yakın nedeni, yatırımcıların cuma günü elde ettiği hızlı kazançları realize etmesiydi. Samsung hisseleri cuma günü yüzde 27-28 yükselmiş, SK Hynix ise günlük yüzde 30’luk üst limite ulaşmıştı . Böylesine sert bir yükselişin hemen ardından gelen satışlar, piyasa analistleri tarafından yeni bir temel şoktan çok “aşırı ısınmış bir toparlanmanın düzeltmesi” olarak yorumlandı .

Ancak tablo yalnızca kâr satışından ibaret değil. Bellek ve yapay zekâ odaklı çip hisseleri, haftalardır sektörün geleceğine ilişkin daha geniş kaygıların etkisi altında.

Çip sektörünü baskılayan daha geniş faktörler

• AI harcamalarının sürdürülebilirliği: Yatırımcılar, yapay zekâ altyapısına ayrılan devasa sermaye harcamalarının şirketlere aynı ölçüde gelir ve kâr sağlayıp sağlayamayacağını sorguluyor. Bloomberg, yarı iletken hisselerindeki “tek yönlü işlemin” çözülmeye başladığını ve yapay zekâ harcamalarındaki hızlı artışın sonsuza kadar sürmeyebileceği endişesinin büyüdüğünü bildirdi .
• Çin’den gelen rekabet baskısı: Çin devlet destekli bir şirketin daldırmalı derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini seri üretmeye başladığına ilişkin haberler, Pekin’in ileri çip üretimindeki ilerlemesine dair endişeleri artırdı . Litografi makineleri, çip üretiminde devre desenlerini silikon üzerine aktarmak için kullanılan kritik ekipmanlar.
• Teminat tamamlama çağrıları: Goldman Sachs verilerine göre, hisse almak için borçlanan 1,2 milyondan fazla Güney Koreli bireysel yatırımcı teminat tamamlama çağrısı aldı. Bu yatırımcıların pozisyonlarını koruyabilmek için ek para yatırmak veya hisselerini satmak zorunda kalması, düşüşü hızlandıran zorunlu satışlar yarattı .
• Bellek fiyatlarındaki ivmenin yavaşlaması: Kiwoom Securities, ikinci yarıda bellek fiyatlarındaki artışın yavaşlayabileceği gerekçesiyle Samsung için hedef fiyatını düşürdü . Philadelphia Yarı İletken Endeksi (SOX) iki haftada yüzde 11’den fazla gerilerken, belleğe odaklanan DRAM gibi borsa yatırım fonları haziran zirvelerinden yaklaşık yüzde 25 düştü .
• Satışların Batı piyasalarına yayılması: Dalga Güney Kore’yle sınırlı kalmadı. SOX, temmuz ayındaki tek bir seansta yüzde 6’ya varan kayıp yaşadı; Nasdaq-100 rekor seviyesinden yüzde 9,7 geriledi. ABD’de Micron, Seagate, SanDisk ve Western Digital gibi bellek şirketleri de sert satış gördü .

Analistler neden anlaşamıyor?

Temkinli görüş: Düşüş derinleşebilir

Bazı analistler satış dalgasının henüz sona ermediğini düşünüyor. 17 Temmuz tarihli bir değerlendirmede, yarı iletken sektöründe hâlâ “çok fazla boğa” yatırımcı bulunduğu ve satışların sürmesi hâlinde bu yatırımcıların pozisyonlarını zorunlu olarak kapatmasının kayıpları artırabileceği belirtildi .

Bu görüşe göre AI hisselerinden çıkış geçici bir kâr realizasyonu değil, daha kalıcı bir portföy değişiminin işareti olabilir. Sermayenin, AI altyapısına ekipman sağlayan “kürek satıcılarından” — yani çip üreticilerinden — AI uygulamalarını geliştiren “madencilere” kaydığı savunuluyor .

İyimser görüş: Bu yalnızca bir yaz düzeltmesi

Bank of America analistleri ise geri çekilmeyi “temel bir dönüş değil, yaz düzeltmesi” olarak nitelendiriyor. Bu görüşe göre yarı iletken sektörü tarihsel olarak üçüncü çeyrekte daha zayıf performans gösteriyor; buna karşın yapay zekâdaki uzun vadeli büyüme döngüsü hâlâ ayakta .

Reuters’ın 3 Ağustos tarihli haberine göre küresel yatırımcılar, KOSPI’nin ağır topları olan çip şirketlerine güvenini tamamen kaybetmiş değil. Bazı yatırımcılar yaşanan sarsıntıyı temel göstergelerdeki bozulmadan ziyade teknik bir düzeltme olarak görüyor . Güney Kore hisselerindeki açığa satış pozisyonları bir miktar azalırken, cuma günü yabancı yatırımcı alımları rekor kırdı. Bu durum, büyük kurumsal yatırımcıların düşüşü alım fırsatı olarak değerlendirebileceğine işaret ediyor .

Asıl soru: AI yatırım döngüsü sona mı erdi, yön mü değiştiriyor?

Piyasadaki temel görüş ayrılığı burada düğümleniyor. Kötümser senaryoya göre şirketlerin AI altyapısına yaptığı harcamalar zirveye ulaştı ve çip üreticilerinin gelir beklentileri bundan sonra baskı altında kalabilir. İyimser senaryoya göre ise döngü sona ermedi; sermaye, altyapı sağlayıcılarından bulut ve uygulama şirketlerine doğru yeni bir aşamaya geçiyor.

KOSPI, son düzeltmeye rağmen yıl başından bu yana hâlâ güçlü bir yükseliş kaydetmiş durumda. Bu nedenle pazartesi günkü sert satış, tek başına kalıcı bir ayı piyasasının kanıtı sayılmıyor; ancak yüksek değerlemeler, borçla yapılan işlemler ve AI harcamalarına ilişkin belirsizlikler devam ettiği için piyasanın oynak kalması bekleniyor .

İlk neden: Rallinin ardından kâr satışı

Pazartesi günkü hareketin en yakın nedeni, yatırımcıların cuma günü elde ettiği hızlı kazançları realize etmesiydi. Samsung hisseleri cuma günü yüzde 27-28 yükselmiş, SK Hynix ise günlük yüzde 30’luk üst limite ulaşmıştı . Böylesine sert bir yükselişin hemen ardından gelen satışlar, piyasa analistleri tarafından yeni bir temel şoktan çok “aşırı ısınmış bir toparlanmanın düzeltmesi” olarak yorumlandı .

Ancak tablo yalnızca kâr satışından ibaret değil. Bellek ve yapay zekâ odaklı çip hisseleri, haftalardır sektörün geleceğine ilişkin daha geniş kaygıların etkisi altında.

Çip sektörünü baskılayan daha geniş faktörler

• AI harcamalarının sürdürülebilirliği: Yatırımcılar, yapay zekâ altyapısına ayrılan devasa sermaye harcamalarının şirketlere aynı ölçüde gelir ve kâr sağlayıp sağlayamayacağını sorguluyor. Bloomberg, yarı iletken hisselerindeki “tek yönlü işlemin” çözülmeye başladığını ve yapay zekâ harcamalarındaki hızlı artışın sonsuza kadar sürmeyebileceği endişesinin büyüdüğünü bildirdi .
• Çin’den gelen rekabet baskısı: Çin devlet destekli bir şirketin daldırmalı derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini seri üretmeye başladığına ilişkin haberler, Pekin’in ileri çip üretimindeki ilerlemesine dair endişeleri artırdı . Litografi makineleri, çip üretiminde devre desenlerini silikon üzerine aktarmak için kullanılan kritik ekipmanlar.
• Teminat tamamlama çağrıları: Goldman Sachs verilerine göre, hisse almak için borçlanan 1,2 milyondan fazla Güney Koreli bireysel yatırımcı teminat tamamlama çağrısı aldı. Bu yatırımcıların pozisyonlarını koruyabilmek için ek para yatırmak veya hisselerini satmak zorunda kalması, düşüşü hızlandıran zorunlu satışlar yarattı .
• Bellek fiyatlarındaki ivmenin yavaşlaması: Kiwoom Securities, ikinci yarıda bellek fiyatlarındaki artışın yavaşlayabileceği gerekçesiyle Samsung için hedef fiyatını düşürdü . Philadelphia Yarı İletken Endeksi (SOX) iki haftada yüzde 11’den fazla gerilerken, belleğe odaklanan DRAM gibi borsa yatırım fonları haziran zirvelerinden yaklaşık yüzde 25 düştü .
• Satışların Batı piyasalarına yayılması: Dalga Güney Kore’yle sınırlı kalmadı. SOX, temmuz ayındaki tek bir seansta yüzde 6’ya varan kayıp yaşadı; Nasdaq-100 rekor seviyesinden yüzde 9,7 geriledi. ABD’de Micron, Seagate, SanDisk ve Western Digital gibi bellek şirketleri de sert satış gördü .

Analistler neden anlaşamıyor?

Temkinli görüş: Düşüş derinleşebilir

Bazı analistler satış dalgasının henüz sona ermediğini düşünüyor. 17 Temmuz tarihli bir değerlendirmede, yarı iletken sektöründe hâlâ “çok fazla boğa” yatırımcı bulunduğu ve satışların sürmesi hâlinde bu yatırımcıların pozisyonlarını zorunlu olarak kapatmasının kayıpları artırabileceği belirtildi .

Bu görüşe göre AI hisselerinden çıkış geçici bir kâr realizasyonu değil, daha kalıcı bir portföy değişiminin işareti olabilir. Sermayenin, AI altyapısına ekipman sağlayan “kürek satıcılarından” — yani çip üreticilerinden — AI uygulamalarını geliştiren “madencilere” kaydığı savunuluyor .

İyimser görüş: Bu yalnızca bir yaz düzeltmesi

Bank of America analistleri ise geri çekilmeyi “temel bir dönüş değil, yaz düzeltmesi” olarak nitelendiriyor. Bu görüşe göre yarı iletken sektörü tarihsel olarak üçüncü çeyrekte daha zayıf performans gösteriyor; buna karşın yapay zekâdaki uzun vadeli büyüme döngüsü hâlâ ayakta .

Reuters’ın 3 Ağustos tarihli haberine göre küresel yatırımcılar, KOSPI’nin ağır topları olan çip şirketlerine güvenini tamamen kaybetmiş değil. Bazı yatırımcılar yaşanan sarsıntıyı temel göstergelerdeki bozulmadan ziyade teknik bir düzeltme olarak görüyor . Güney Kore hisselerindeki açığa satış pozisyonları bir miktar azalırken, cuma günü yabancı yatırımcı alımları rekor kırdı. Bu durum, büyük kurumsal yatırımcıların düşüşü alım fırsatı olarak değerlendirebileceğine işaret ediyor .

Asıl soru: AI yatırım döngüsü sona mı erdi, yön mü değiştiriyor?

Piyasadaki temel görüş ayrılığı burada düğümleniyor. Kötümser senaryoya göre şirketlerin AI altyapısına yaptığı harcamalar zirveye ulaştı ve çip üreticilerinin gelir beklentileri bundan sonra baskı altında kalabilir. İyimser senaryoya göre ise döngü sona ermedi; sermaye, altyapı sağlayıcılarından bulut ve uygulama şirketlerine doğru yeni bir aşamaya geçiyor.

KOSPI, son düzeltmeye rağmen yıl başından bu yana hâlâ güçlü bir yükseliş kaydetmiş durumda. Bu nedenle pazartesi günkü sert satış, tek başına kalıcı bir ayı piyasasının kanıtı sayılmıyor; ancak yüksek değerlemeler, borçla yapılan işlemler ve AI harcamalarına ilişkin belirsizlikler devam ettiği için piyasanın oynak kalması bekleniyor .