Husilerin Aramco saldırıları bölgesel enerji savaşını nasıl büyüttü?

Saldırının rafinerinin elektrik, buhar ve hidrojen üretiminde kullanılan Entegre Gazlaştırma Kombine Çevrim (IGCC) kompleksine zarar verdiği bildirildi. Tank sahasının da etkilendiği aktarıldı . Günlük 400 bin varil petrol işleme kapasitesine sahip rafineri, 27 Temmuz’da tamamen devre dışı bırakıldı. Onarım ve yeniden başlatma sürecinin en az ağustos ortasına kadar sürmesi bekleniyordu .

Bazı enerji kaynakları yangının büyük ölçüde kontrol altına alındığını ve rafinerinin ana işleme ünitelerinde doğrudan hasar olduğuna dair bir bulgu bulunmadığını belirtti. Buna karşın tesisin güvenlik amacıyla kapatıldığı ve üretimin kesintiye uğradığı konusunda kaynaklar hemfikir .

Abkayk tesisindeki yangının boyutu net değil

27 Temmuz’da Saudi Aramco’nun Doğu Bölgesi’ndeki Abkayk petrol işleme ve stabilizasyon tesisinde de insansız hava aracı saldırısı sonrası yangın çıktı. Abkayk, dünyanın en büyük ham petrol stabilizasyon tesislerinden biri ve küresel ham petrolün yaklaşık yüzde 7’sinin işlenmesinde rol oynuyor .

NASA’nın FIRMS sistemi ile diğer uydu görüntülerinde tesiste yoğun yangın faaliyeti tespit edildi . Görüntüler, kompleksin bazı bölümlerinde ciddi hasar ihtimaline işaret etti; ancak hasarın işleme ünitelerine mi, depolama alanlarına mı yoksa yardımcı altyapıya mı yayıldığı konusunda ayrıntılı ve doğrulanmış bir resmî değerlendirme paylaşılmadı .

Suudi Arabistan, saldırıda kullanılan bazı dronların Irak’tan fırlatıldığını ve İran’la bağlantılı Iraklı silahlı grupların sorumlu olduğunu açıkladı. Bölgesel kaynaklar ise Husilerin Irak’taki gruplarla koordinasyon içinde hareket etmiş olabileceğini değerlendirdi . Husiler aynı saldırı dalgası sırasında Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’da bulunan Aramco tesislerini de hedef aldıklarını duyurdu .

ABD ve Suudi Arabistan Irak’ta ortak saldırı düzenledi

28-29 Temmuz’da ABD ve Suudi Arabistan, doğu Irak’taki İran destekli silahlı gruplara karşı ortak hassas hava saldırıları gerçekleştirdi . ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), hedeflerin İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tarafından ABD güçleri ile Suudi enerji altyapısına saldırmak üzere yönlendirildiğini söylediği “İran yanlısı terörist” gruplara ait lojistik ve silah noktaları olduğunu açıkladı .

Suudi Savunma Bakanlığı da operasyonun CENTCOM’la koordinasyon içinde yapıldığını ve son günlerde petrol tesislerini hedef alan dron saldırılarına yanıt niteliği taşıdığını bildirdi . ABD açıklamasına göre son 72 saat içinde İran Devrim Muhafızları tarafından yönlendirildiği belirtilen 30’dan fazla hava aracı saldırısı girişimi yaşanmıştı .

Irak’taki Halk Seferberlik Güçleri çatısı altındaki gruplar, saldırılarda en az 20 mensuplarının öldüğünü ve 32 kişinin yaralandığını açıkladı. Irak Başbakanı Ali el-Zeydi, operasyonların ardından Ulusal Güvenlik Konseyi’ni acil toplantıya çağırarak saldırıları “büyük bir yanlış hesap” olarak niteledi .

İran’dan Hürmüz ve bölgesel enerji tesisleri uyarısı

Ortak ABD-Suudi saldırılarının ardından İran’ın açıklamalarında enerji altyapısı giderek daha merkezi bir yer tuttu.

• Hürmüz Boğazı “kırmızı çizgi”: İran 16 Temmuz’da, küresel petrol ve gaz sevkiyatının önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nı ihlal edilemez bir “kırmızı çizgi” olarak tanımladı. Tahran, ABD’nin İran’daki altyapıyı hedef alması hâlinde Körfez bölgesindeki altyapıya saldırabileceği uyarısında bulundu .
• Diğer ihracat koridorları: 15 Temmuz’da İran, Hürmüz’ün yanı sıra “diğer tüm ihracat koridorlarını” kapatma tehdidinde bulundu. Bu açıklama, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulaması ve saldırılarını sürdürmesi sonrasında geldi .
• Ağustos başındaki tehditler: ABD’nin İran enerji tesislerine geniş kapsamlı bir saldırı planlayabileceğine ilişkin haberlerin ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve diğer yetkililer, yeni bir ABD saldırısının Orta Doğu’daki enerji tesislerine karşı misilleme getireceğini söyledi . İranlı komutanlar İsrail’in yanı sıra komşu Körfez ülkelerindeki enerji sahalarının da hedef olabileceği mesajını verdi .

Bu tehditler, çatışmanın yalnızca askerî üslerle sınırlı kalmayıp petrol sahaları, rafineriler, limanlar, boru hatları ve enerji ihracat terminallerine yayılabileceği endişesini artırdı.

Daha geniş jeopolitik tablo

Çatışma yeni aktörleri içine çekiyor

Gelişmeler, 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer ve askerî tesislerine yönelik saldırılarıyla başlayan daha geniş İran savaşının bir parçası olarak değerlendiriliyor . Süreçte Yemen’deki Husiler, Irak’taki İslami Direniş grupları ve İran güçleri farklı cephelerde çatışmaya dahil oldu .

Suudi Arabistan uzun süre doğrudan savaşa girmekten kaçınmaya çalışsa da kendi petrol tesislerine yönelik füze ve dron saldırıları ile Irak’tan düzenlendiği belirtilen operasyonlar Riyad üzerindeki baskıyı artırdı. CNN, krallığın kaçınmaya çalıştığı bir savaşın içine çekildiğini yazdı .

Petrol taşımacılığında yeni riskler

Kızıldeniz’deki deniz taşımacılığı zaten Husilerin saldırıları nedeniyle baskı altındaydı. Temmuz sonunda iki Suudi petrol tankerinin hedef alınması, krizin Babu’l Mendeb Boğazı çevresindeki önceki kesintilerin ardından ikinci önemli deniz geçişine yayılması anlamına geldi .

Suudi Arabistan ayrıca Irak’tan fırlatıldığı belirtilen ve Doğu Bölgesi ile Riyad çevresindeki petrol tesislerini hedef alan bazı dronları düşürdüğünü açıkladı . ABD’nin temmuz ortasında İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulaması da enerji akışlarına ilişkin belirsizliği artırdı .

Diplomasi için daralan alan

Umman, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimi azaltmayı amaçlayan yeni bir bölgesel anlaşma önerdi . Ancak Irak’taki ABD-Suudi saldırıları, İran’ın füze misillemesi ve karşılıklı enerji altyapısı tehditleri diplomatik girişimler üzerindeki baskıyı artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, Kızıldeniz’deki tanker saldırılarının ardından İran ve Husilere karşı “büyük askerî ceza” sözü verdi . ABD’nin İran’ın kıyı savunmaları ve füze noktalarına yönelik temmuz saldırılarının ardından enerji tesislerini de hedef alabileceğine dair haberler, Tahran’ın bölgesel altyapıya yönelik en sert uyarılarını beraberinde getirdi .

Sonuç olarak Cizan rafinerisinin kapanması ve Abkayk’taki hasar iddiaları, enerji altyapısının savaşın başlıca hedeflerinden biri hâline geldiğini gösterdi. Irak’taki ortak ABD-Suudi operasyonu ile İran’ın Hürmüz ve bölgesel enerji tesislerine ilişkin tehditleri ise tek bir saldırı dalgasının, küresel petrol arzı ve deniz taşımacılığı açısından çok daha geniş sonuçlar doğurabileceğine işaret ediyor.