WAIC 2026: Çin, yapay zekâda küresel liderlik iddiasını güçlendiriyor

Xi Jinping’in mesajı: Yapay zekâ için çok taraflı kurallar

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, “Adil ve Makul Bir Küresel Yapay Zekâ Yönetişim Sistemi Kurmak İçin El Ele” başlıklı konuşmasında yapay zekâ politikası için dört temel yaklaşım ortaya koydu: açıklık ve karşılıklı kazanıma dayalı iş birliği, risk farkındalığı ve güvenlik, yapay zekânın iyilik için geliştirilmesi ve küresel yönetişim çerçevelerinin ortaklaşa oluşturulması .

Xi, “insan merkezli” bir yaklaşımı vurguladı ve Çin’i kapsayıcı, çok taraflı yapay zekâ yönetişiminin savunucusu olarak konumlandırdı. Gelişmekte olan ülkelerle teknoloji paylaşma sözü veren Xi, kuralların tek taraflı biçimde değil, ülkelerin ortak katılımıyla belirlenmesi çağrısında bulundu . Böylece yapay zekâyı yalnızca ulusal üstünlük aracı değil, “ortak refah ve ortak güvenlik” sağlayabilecek bir teknoloji olarak çerçeveledi .

Kimi K3: Açık ağırlıklı model yarışında yeni eşik

Çinli yapay zekâ girişimi Moonshot AI, 2,8 trilyon parametreli Kimi K3’ü tanıttı. Şirket, modeli o tarihte dünyanın en büyük açık ağırlıklı yapay zekâ modeli olarak sundu . “Açık ağırlıklı” ifadesi, modelin eğitilmiş ağırlıklarının paylaşılmasını; geliştiricilerin modeli kendi altyapılarında çalıştırabilmesini ifade ediyor.

Modelin öne çıkan özellikleri şöyle:

• Performans: Moonshot AI, Kimi K3’ün genel performansta Anthropic’in Claude Fable 5 ve OpenAI’ın GPT 5.6 Sol modellerinin gerisinde kaldığını kabul ediyor. Bununla birlikte şirket, özellikle uzun bağlamlı akıl yürütme ve kodlama gibi bazı testlerde bu modelleri geride bıraktığını belirtiyor . Bağımsız değerlendirmelerde de Kimi K3’ün Claude Opus 4.8 ve GPT 5.5 dahil olmak üzere test edilen diğer bazı modellere karşı istikrarlı biçimde daha iyi sonuç verdiği aktarıldı .
• Teknik yapı: Kimi K3, 1 milyon tokenlık bağlam penceresine ve yerleşik görsel işleme yeteneğine sahip. Model, Moonshot AI’ın Delta Attention mimarisi üzerine inşa edildi . Her token için 896 uzman modülün yalnızca 16’sını etkinleştiriyor .
• Erişim: Model 16 Temmuz’da açık ağırlıklı olarak yayımlandı; tam ağırlıkların 27 Temmuz’da paylaşılması planlandı . API fiyatı, 1 milyon girdi tokenı için 3 dolar, 1 milyon çıktı tokenı için 15 dolar olarak açıklandı .

Kimi K3’ün önemi yalnızca parametre sayısından kaynaklanmıyor. ABD’deki öncü modeller büyük ölçüde kapalı ve yalnızca hizmet üzerinden sunulurken, Çin’in açık ağırlıklı model hamlesi geliştiricilere daha fazla kontrol ve kendi altyapısında kullanım imkânı sağlamayı hedefliyor.

“İyilik için yapay zekâ”: Teknoloji söyleminde vurgu değişimi

Konferans boyunca tekrarlanan ana mesajlardan biri, yapay zekâ geliştirilirken toplumsal refahın ve insan yararının yalnızca ulusal güvenlik ya da şirket kârlılığı kadar değil, onlardan önce değerlendirilmesi gerektiğiydi . Konferansın başkanlık açıklamasında yapay zekânın yoksulluk, sağlık hizmetlerine erişim ve eğitim eşitsizliği gibi küresel sorunlarla mücadelede kullanılması gerektiği belirtildi .

“İyilik için yapay zekâ” yaklaşımı, aynı zamanda Çin’in uluslararası alanda sunduğu diplomatik değer önerisinin bir parçası oldu. Bu söylem, Pekin’in ABD’nin daha fazla güvenlik ve rekabet odaklı olduğunu düşündüğü yaklaşıma yönelik dolaylı bir karşılaştırma da içeriyor .

Huawei Atlas 950 SuperPoD: Nvidia’ya donanım üzerinden meydan okuma

Konferansın en dikkat çekici donanım gösterisi Huawei’nin Atlas 950 SuperPoD sistemi oldu. Şirket, sistemi ABD bileşenleri kullanılmadan geliştirilen ultra büyük ölçekli bir yapay zekâ süper düğümü olarak tanıttı . Süper düğüm, çok sayıda yapay zekâ işlemcisini yüksek hızlı bağlantılarla tek bir mantıksal sistem gibi çalıştıran altyapıyı ifade ediyor.

• Ölçek: Fuar alanında sergilenen gösterim birimi, 16 kabin içinde 1.024 Ascend NPU’yu birbirine bağladı. Tam yapılandırmanın 8.192 Ascend 950DT işlemciye ölçeklenmesi planlanıyor .
• Performans iddiası: Huawei, tam sistemin Nvidia’nın Rubin mimarisine dayalı NVL144 çözümüne kıyasla 6,7 kat daha yüksek işlem gücü ve 15 kat daha fazla bellek kapasitesi sunduğunu söylüyor . Sistem, işlemciler arası yüksek hızlı iletişim için Huawei’nin özel Lingqu protokolünü kullanıyor .
• Ticarileşme: Atlas 950 SuperPoD, daha önce yalnızca yol haritası sunumlarında görülürken ilk kez çalışan fiziksel bir birim olarak sergilendi. Ticari kullanıma 2026’nın dördüncü çeyreğinde sunulması planlanıyor .
• Stratejik anlamı: Sistem, Nvidia’nın raf ölçekli çözümlerine doğrudan rakip olacak şekilde tasarlanıyor. Aynı zamanda Çin’in ABD ihracat kısıtlamaları altında gelişmiş yapay zekâ altyapısı kurma kapasitesini göstermeyi amaçlıyor .

Huawei’nin performans rakamları şirketin beyanlarına dayanıyor; farklı sistem mimarileri ve ölçüm yöntemleri nedeniyle bu tür karşılaştırmaların bağımsız doğrulamayla değerlendirilmesi gerekiyor.

1.100’den fazla şirket aynı çatı altında

WAIC 2026 fuar alanında 1.100’den fazla şirket ürün ve uygulamalarını sergiledi . Öne çıkan başlıklar şunlardı:

• İnsansı robotlar: Çinli ve uluslararası çok sayıda şirket, el becerisi, hareket kabiliyeti ve insan-robot etkileşimindeki ilerlemelerini gösterdi.
• Otonom araçlar: Robotaksiler, teslimat robotları ve otonom servis araçları gerçek ortamda veya simülasyonlarda sergilendi.
• Yapay zekâ çipleri: Huawei’nin Ascend 950 serisi, Cambricon ve çok sayıda yerli girişim, yaptırımlar sonrasında şekillenen çip ekosistemindeki rekabeti ortaya koydu.
• Akıllı gözlükler: Birden fazla üreticinin ürünleri, giyilebilir yapay zekâ asistanlarının tüketici pazarındaki yükselişine işaret etti.
• Sağlık, üretim ve eğitim: Tıbbi yapay zekâ, akıllı üretim ve eğitim teknolojileri de “iyilik için yapay zekâ” temasını destekleyen başlıca sergi alanları arasındaydı .

Konferansa çok sayıda ülkeden üst düzey temsilciler ve çeşitli uluslararası kuruluşlar katıldı. Etkinlik, yapay zekâ güvenlik standartları ve teknolojiye adil erişim konusunda çok taraflı diyaloğun sürdürülmesi çağrısını içeren bir başkanlık açıklamasıyla sona erdi .