Güney Kore’nin çip hamlesi ile 52 saatlik çalışma sınırı neden karşı karşıya geliyor?

Honam bölgesindeki bu yeni merkez, yalnızca üretim kapasitesini artırma projesi olarak sunulmuyor. Seul çevresinde yoğunlaşan sanayi ve istihdamı ülkenin diğer bölgelerine yayma, aynı zamanda Güney Kore’nin yapay zekâ altyapısındaki rekabet gücünü koruma hedefi taşıyor .

Hwaseong’daki mühendis örneği tartışmayı neden büyüttü?

30 Temmuz’da yayımlanan bir South China Morning Post görüş yazısı, Hwaseong’da gece yarısını geçmiş bir saatte bilgisayar ekranında beliren hata örüntüsünü izleyen anonim bir mühendisi anlatıyor. Hatanın o anda yakalanması, bir haftalık wafer üretiminin kaybını önleyebilir. Mühendis tam da kritik bir buluşun eşiğindeyken işi bırakmak zorunda kalıyor: “Yasa böyle söylüyor” .

Bu örnek, sektörün itirazını özetliyor. Bir hata teşhisinin, verimlilik ayarının veya yapay zekâ modelinden çıkan bir sonucun milyonlarca dolarlık üretim ve pazara çıkış avantajı sağlayabildiği bir dönemde, mühendislik faaliyetinin her zaman 09.00-17.00 aralığına sığmayacağı savunuluyor .

Ancak aynı örnek, çalışma süresi sınırlarının neden getirildiğini de görünür kılıyor. Yoğun tempolu araştırma ve üretim ortamlarında çalışanların sağlığını ve dinlenme hakkını korumayı amaçlayan 52 saatlik sistem, şirketlerin rekabet baskısıyla çalışanları sürekli daha uzun süre çalışmaya zorlamasının önüne geçmeyi hedefliyor.

Hükümet ve siyaset cephesinde değişen tutum

Güney Kore hükümeti ve iktidardaki Demokrat Parti, daha önce çip araştırma-geliştirme çalışanları için kapsamlı istisnalara mesafeli dururken, şimdi Honam gibi “mega özel bölgelerde” çalışma kurallarını esnetmeyi değerlendiriyor .

Gündemdeki seçeneklerden biri, yüksek gelirli yöneticiler ve Ar-Ge personeli için “beyaz yakalı istisnası” getirilmesi. Tartışılan modelde, en üst gelir grubundaki bazı çalışanların yalnızca 52 saatlik sınırın değil; fazla mesai, gece ve tatil çalışmasına ilişkin ek ücret ve bazı dinlenme hükümlerinin de dışında bırakılması öngörülüyor. Bir öneride kapsam, gelir bakımından en üst yüzde 3’lük gruba bağlanıyor; bu grubun 2025 verileriyle yıllık en az 140 milyon won kazanan çalışanları içerebileceği belirtiliyor .

Muhalefetteki Halkın Gücü Partisi milletvekili Koh Dong-jin ise 31 Temmuz’da, yarı iletken Ar-Ge çalışanlarının ülke genelinde 52 saatlik sınırdan muaf tutulmasını öngören bir yasa teklif sundu. Eski Samsung Electronics üst yöneticisi olan Koh’un teklifi, tartışmanın yalnızca Honam bölgesiyle sınırlı kalmayabileceğini gösteriyor .

Değerlendirilen diğer başlıklar arasında geçici ve gönderilmiş işçi çalıştırma kurallarının gevşetilmesi ve daha esnek çalışma modellerinin mega bölgenin tamamında uygulanması bulunuyor .

Çip sektörünün rekabet argümanı

Sektör temsilcilerinin yaklaşımı iki temel iddiaya dayanıyor:

• Küresel rakiplerle asimetri: ABD, Çin, Tayvan ve Japonya’daki rakiplerin çip Ar-Ge’sinde Güney Kore’deki kadar katı bir çalışma süresi sınırıyla karşılaşmadığı savunuluyor. Buna göre, Hsinchu veya Austin’de gece saatlerinde çözülebilen bir sorun Hwaseong’daki ekip için yasal süre dolduğu için ertesi güne kalabiliyor .
• Yapay zekânın değeri kısa anlara sıkıştırması: Bir yapay zekâ modelinin eğitim süreci, üretim hattındaki hata örüntüsünün fark edilmesi veya verimliliği artıran küçük bir ayar, haftalarca süren çalışmadan daha yüksek bir değer yaratabiliyor. Bu nedenle şirketler, mühendislik performansının yalnızca toplam çalışma saatiyle ölçülemeyeceğini söylüyor .

Çip şirketleri geçmişte de geçici istisnaları yetersiz bulmuştu. Hükümetin yarı iletken Ar-Ge’si için altı aya kadar ek esneklik sağlama planının, sektörün sekiz ay ila bir yıl süren projeleri açısından yeterli olmadığı belirtilmişti .

Sendikaların itirazı: “İşçi hakları laboratuvarı”

Sendikalar ve sivil toplum kuruluşları ise mega bölge yaklaşımının sanayi rekabetini işçi haklarının önüne koyduğunu savunuyor. Çalışma süresi sınırlarının belirli bir sektör veya bölge için kaldırılmasının, Honam’ı bir “işçi hakları laboratuvarına” dönüştürebileceği uyarısı yapılıyor .

Eleştirilerin odağında yalnızca fazla çalıştırılma riski yok. Bölgesel istisnaların aynı işi yapan çalışanlar arasında farklı haklar yaratabileceği, yüksek gelir eşiğinin de çalışanların kendi rızaları varmış gibi görünse bile üzerlerindeki kurumsal baskıyı ortadan kaldırmayacağı belirtiliyor .

Asıl gerilim: Hız mı, sürdürülebilirlik mi?

Güney Kore’nin önündeki tercih basit bir “çalışma saatleri kaldırılsın mı, kaldırılmasın mı?” sorusundan daha karmaşık. Ülke, yapay zekâ çiplerinde üstünlük kurmak için devasa kapasite ve altyapı yatırımlarına yöneliyor. Fakat bu yatırımların başarısı yalnızca fabrika sayısına değil, kritik sorunları çözebilecek yetenekli mühendisleri uzun vadede sektörde tutabilmeye de bağlı.

Sektör, katı sınırların kritik anlarda üretkenliği ve küresel rekabeti zayıflattığını söylüyor. İşçi örgütleri ise kısa vadeli bir hız kazanımının tükenmişlik, sağlık sorunları ve çalışma koşullarının kalıcı biçimde kötüleşmesi pahasına elde edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Hwaseong’daki mühendis hikâyesi bu ikilemi tek bir sahnede topluyor: Ekranda beliren bir hata, milyarlarca won değerindeki üretim sürecini kurtarabilir; ancak onu fark eden kişinin gece boyunca çalışmaya devam etmesi de aynı sistemin insan maliyetini büyütebilir. Güney Kore’nin çip stratejisinin kaderi, yapay zekânın hız talebiyle çalışanların korunması arasında nasıl bir denge kurulacağına bağlı olacak.