Dağınık Tüfeklerden Dünya Standartlarında Güce: PLA'nın 99 Yıllık Dönüşümü

31 Temmuz 2026'da South China Morning Post (SCMP), Liu Zhen'in kaleme aldığı 'PLA 99'da: Çin'in ordusu dağınık tüfeklerden dünya standartlarında güce nasıl dönüştü' başlıklı üç bölümlük serisinin ilk bölümünü yayımladı . Makale, Nisan 1932'de, dönemin 18 yaşındaki Xi Zhongxun'un (şu anki lider Xi Jinping'in babası) yeni kurulan Kızıl Ordu'nun Şaanksi-Gansu Gerilla Gücü Beşinci Müfrezesi'ni Şaanksi eyaletinin Yongshou ilçesindeki dağlarda nasıl yönettiğini anlatan canlı bir tarih sahnesiyle açılıyor . Asi bir savaş ağası taburundan yeniden yapılandırılan yaklaşık 200 askerden oluşan birlik, çoğunlukla eski sürgülü tüfekler ve birkaç makineli tüfekle donatılmıştı. Topları yoktu ve giyecek, yiyecek ile cephane sıkıntısı çekiyorlardı . Sonunda, bitkin düşen ve erzakları tükenen birlik, haydutlar tarafından bozguna uğratıldı ve dağılmak zorunda kaldı .

Dağınık bu başlangıç, PLA'nın 1 Ağustos 2026'daki 99. yıl dönümüne ve çok daha önemli olan 2027'deki yüzüncü yıl hedefine yaklaşırken ulaştığı güçle tam bir tezat oluşturuyor.

Gerilla Kökenlerinden Yolculuk

PLA'nın kökleri, 1 Ağustos 1927'de Zhou Enlai, He Long ve Ye Ting komutasındaki Komünist güçlerin Kuomintang'a karşı silahlı direniş başlattığı Nanchang Ayaklanması'na dayanıyor . Askeri olarak başarısız olsa da bu ayaklanma, daha sonra Halk Kurtuluş Ordusu olarak yeniden adlandırılacak olan Çin Kızıl Ordusu'nun doğuşuna işaret etti . Ordu, Mao Zedong ve Zhu De önderliğinde 1929'da yaklaşık 5.000 askerden 1933'te 200.000'e ulaştı, ancak bu gücün yalnızca bir kısmı Uzun Yürüyüş'ten sağ çıkabildi .

Dönüşümün kilit aşamaları şunları içeriyor:

• İç Savaş ve Kore Savaşı dönemi (1940'ların sonu–1953): Kızıl Ordu, 1947'de resmen Halk Kurtuluş Ordusu olarak yeniden adlandırıldı . 1949'da Milliyetçileri yendikten sonra PLA, Kore Savaşı'nda (1950–1953) Sovyet yapımı teçhizatla savaşarak saf bir gerilla gücünden daha geleneksel bir orduya geçiş yaptı .

• 1978 sonrası Deng Xiaoping reformları: Çin'in modern askeri modernizasyon hamlesi 1978'de başladı ve 1990'larda hızlandı . Deng, PLA'nın odağını devrimci siyasetten profesyonelleşmeye, teknolojik yükseltmeye ve kuvvet boyutunun küçültülmesine kaydırdı . Modern silahlar ve doktrinle donatılmış profesyonel bir askeri gücün kurulması, Dört Modernizasyon'un sonuncusuydu .

• 1990'lar–2000'lerde hızlanma: 1991 Körfez Savaşı'nın yüksek teknolojili savaşın gücünü göstermesinin ardından Çin, ileri düzey uçak, deniz gemisi ve hassas füze araştırma-geliştirme ve tedarikini yoğunlaştırdı . PLA, 'kitlesel köylü piyadesinden daha küçük, yüksek eğitimli ve iyi yetişmiş, yüksek teknolojiyi vurgulayan entegre bir orduya' büyük bir dönüşüm geçirdi .

• 2017'de Xi Jinping'in üç aşamalı hedefleri: Xi bir yol haritası belirledi: (1) 2020'ye kadar mekanizasyon ve başlangıç 'ağ bağlantılı' yetenek; (2) 2035'e kadar 'temel olarak tamamlanmış' modernizasyon; (3) 2049'da, Çin Halk Cumhuriyeti'nin yüzüncü yılında 'dünya standartlarında bir askeri güç' haline gelmek .

2027 Yüzüncü Yıl Hedefi

2021'de Çin Komünist Partisi, 1 Ağustos 2027'de PLA'nın kuruluşunun 100. yıl dönümünde ulaşılması gereken bir dizi hedef olan 'Halk Kurtuluş Ordusu'nun 2027 yüzüncü yıl hedefi'ni belirledi . 2027 hedefi ilk olarak 14. Beş Yıllık Plan'da (2021–2025), askeri gelişimi hızlandırma, kuvvet hazırlığını iyileştirme ve caydırıcılık kabiliyetlerini artırma çabası olarak çerçevelendi . Stratejik kabiliyetlerin iyileştirilmesine odaklanıyor ve 2035 ile 2049 hedeflerinden önceki 'kritik yıl' kilometre taşı olarak tanımlanıyor .

2027 kriteri, Xi'in PLA'yı dönüştürmeye yönelik askeri reform yaklaşımını sürdüren yeni bir üç aşamalı geliştirme stratejisinin başlangıcını temsil ediyor . Orijinal üç aşamalı strateji, 2020'ye kadar mekanizasyonu başarmayı, 'bilgilendirme'de (bilgi ve iletişim teknolojisinin entegrasyonu) büyük ilerleme kaydetmeyi ve ardından tamamen modernize edilmiş bir güç inşa etmeyi hedefliyordu . 2027 hedefi, özellikle mekanize, bilgilendirilmiş ve 'akıllandırılmış' bir ordunun entegre gelişimini hızlandırmayı çağırıyor .

PLA 2026'da Nerede Duruyor?

1 Ağustos 2026 itibarıyla PLA, devlet medyasının yüzüncü yıl hedeflerine ulaşma yolunda 'kritik yıl' olarak adlandırdığı dönemde 99. yıl dönümünü kutluyor . Cumhurbaşkanı Xi Jinping, yüzüncü yıl hedeflerini gerçekleştirme ve ulusal savunma ile silahlı kuvvetlerin modernizasyonunu temel olarak gerçekleştirmede 'kesin ilerleme' kaydetme çabalarını sürdürmeye çağırdı .

Temmuz 2026'nın sonlarında Xi, PLA'ya yapay zeka ve insansız sistem kullanımını güçlendirmesini ve 2027 hedeflerinin bir parçası olarak 'akıllı bir askeri sistem' için baskı yapmasını söyledi . Analistler, PLA'nın son yıllarda büyük teçhizat sıçramaları ve muharebe hazırlığı iyileştirmeleri yaptığını, ancak tüm yüzüncü yıl hedeflerini ne kadar tam olarak karşılayacağı konusunda tartışmaların devam ettiğini belirtiyor .

Üç aşamalı plan, nihai olarak PLA'yı modern, bilgilendirilmiş savaşları yapabilecek ve kazanabilecek bir güce dönüştürmeyi amaçlıyor . Bununla birlikte, 2027 hedefi, tam modernizasyonun hızlandırılmış bir tamamlanması olarak değil, bir yüzüncü yıl kilometre taşı olarak anlaşılmalıdır; 2035 hedefi olan 'temel olarak tamamlanmış' modernizasyon ayrı bir hedef olarak kalmaya devam ediyor .

Şaanksi dağlarında 200 asker ve sürgülü tüfeklerden dünyanın en büyük savunma bütçelerinden birine ve giderek artan ileri düzey uçak, deniz gemisi ve hassas füze envanterine uzanan PLA'nın 99 yıllık dönüşümü, modern tarihin en çarpıcı askeri modernizasyonlarından biridir. Önümüzdeki yıl ise, Xi'in 100. yıl dönümü için belirlediği iddialı hedeflere ulaşılıp ulaşılamayacağını gösterecek.