Çin’de temkinli piyasa desteği: Xi Jinping teknoloji hisselerindeki tarihi düşüşün ardından güven mesajı verdi

Teknoloji hisselerinde rekor aylık kayıp

Pekin’in mesajının arka planında, Çin teknoloji sektöründe yaşanan sert satış dalgası bulunuyor. Şanghay’da işlem gören önde gelen teknoloji şirketlerini izleyen STAR 50 Endeksi, Temmuz 2026’da tarihindeki en kötü ayı geçirdi . Endeks yalnızca temmuz ayında yaklaşık yüzde 29 gerilerken, önceki üç ayda yaklaşık yüzde 75 yükselmişti .

Satışların en yoğun olduğu günlerden birinde Çinli çip hisseleri yüzde 6’dan fazla düştü. Yuanjie Semiconductor Technology ve Hua Hong Grace Semiconductor hisselerinin her biri en az yüzde 14 değer kaybetti . Küresel teknoloji satışları, Çin’in yapay zekâ ve yarı iletken alanındaki en çok ilgi gören şirketlerinin yıl başından bu yana elde ettiği kazanımları da sildi. Sektöre yoğun yatırım yapan yerli yatırım fonları bu düşüşten ciddi biçimde etkilendi .

Küresel yapay zekâ satışları Çin’e sıçradı

Çin’deki teknoloji satışları, yalnızca iç dinamiklerle açıklanamayacak ölçüde küresel bir dalganın parçasıydı. ABD’deki yarı iletken hisselerinde başlayan sert düşüş, yapay zekâ altyapısına yapılan harcamaların sürdürülebilirliği konusundaki endişeler ve Çin’in gelişmiş çip üretiminde ilerleme kaydettiğine ilişkin işaretlerle Asya’ya yayıldı .

Çin’in yerli derin ultraviyole (DUV) çip üretim ekipmanlarını seri üretmeye başladığına ilişkin haberler de küresel yatırımcıları tedirgin etti . Teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 düşerek düzeltme bölgesine yaklaşırken, Philadelphia Semiconductor Endeksi yılın en uzun kayıp serisine ulaşarak üst üste dört seans geriledi .

Satış dalgası Asya genelinde de hissedildi. Güney Kore’nin Kospi Endeksi tek bir günde yüzde 10’dan fazla düşerken, Japonya ve Tayvan’daki gösterge endeksler yaklaşık yüzde 4 geriledi . Çin hisseleri de bu küresel bulaşmadan kaçamadı .

“Ulusal ekip” müdahalesi kalıcı güven yaratamadı

Pekin, düşüşü durdurmak için toplantıdan önce daha doğrudan adımlar da atmıştı. Çin’de devlet destekli yatırımcıların oluşturduğu ve yaygın olarak “ulusal ekip” diye anılan kurumlar, temmuz ortasında ana kara borsalarında işlem gören hisseleri almak için yaklaşık 60 milyar yuan (8,86 milyar dolar) kullandı .

China Reform Holdings, ağırlıklı olarak kamu şirketlerine ve teknoloji firmalarına yönelerek 50 milyar yuanın üzerinde alım yaptığını açıkladı ve alımlara devam edeceğini bildirdi . Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu (CSRC) da yatırımcılarla acil bir toplantı düzenleyerek piyasa faaliyetlerini istikrarlı tutmak için “tüm çabanın” gösterileceğini söyledi .

Ancak müdahale kalıcı bir güven dönüşü sağlayamadı. Çin piyasalarının toplam değeri iki hafta içinde yaklaşık 10 trilyon yuan (1,48 trilyon dolar) azaldı; devlet alımları fiyatlarda yalnızca geçici ve sınırlı bir taban oluşturabildi . Analistlere göre devlet destekli alımlar zorunlu satışları yavaşlatabilir, ancak şirket kârlarını artıramaz, hanehalkı güvenini tek başına onaramaz veya yapay zekâ hisselerindeki küresel çözülmeyi tersine çeviremez .

Bu müdahalenin sınırlı etkisi, Politbüro’nun piyasalara yönelik daha doğrudan fakat yine de temkinli mesajının zeminini hazırladı.

Borsa krizinin arkasında daha geniş ekonomik zayıflık var

Hisse senetlerindeki çalkantı, ekonomideki genel yavaşlamanın üzerine geldi. Çin ekonomisi 2026’nın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,3 büyüdü. Bu, üç yılı aşkın sürenin en düşük büyüme hızıydı ve hükümetin yıl geneli için belirlediği yüzde 4,5 ila 5,0 arasındaki hedef aralığının alt sınırının da gerisinde kaldı .

Zayıf tüketici harcamaları ve yüksek seyreden genç işsizliği, ekonomi üzerindeki baskıyı artırdı . Politbüro da resmi açıklamasında ekonominin karşı karşıya olduğu “zorluklar ve güçlükleri” kabul etti .

Politbüro ne söyledi?

30 Temmuz toplantısının açıklaması, dikkatle ayarlanmış bir politika mesajı niteliğindeydi. Hükümetten daha “proaktif” vergi ve harcama politikaları izlemesi, ayrıca istihdam desteğini artırması istendi .

Sermaye piyasalarının dayanıklılığını ve yatırımcı güvenini güçlendirme, sermaye piyasası reformlarını derinleştirme yönündeki ifadeler özellikle dikkat çekti. Bunun nedeni, Politbüro açıklamalarında hisse piyasalarına doğrudan değinilmesinin alışılmadık olmasıydı .

Öte yandan toplantıda yeni ve büyük bir teşvik programı ya da yeni bir piyasa müdahalesi açıklanmadı. Vurgu, mevcut politikaların etkisini tam olarak kullanmaya ve “kademeli politikaları” hızla uygulamaya koymaya yapıldı .

Piyasaların ilk tepkisi olumlu, temel sorunlar çözülmüş değil

Özetle Pekin’in sözlü desteği, hem önceki devlet müdahalesinin güveni kalıcı biçimde yeniden sağlayamamasına hem de küresel teknoloji satışlarının Çin’e yayılmasına verilen bir yanıt oldu. Ancak yönetim kapsamlı bir kurtarma paketine yönelmedi; yatırımcıların odağı, açıklanan politikaların nasıl uygulanacağına çevrildi.

Toplantının ardından ilk tepki temkinli biçimde olumlu oldu. Çin’in gösterge endeksleri cuma günü yükselirken, yapay zekâ bağlantılı hisselerdeki toparlanmanın etkisiyle STAR 50 tek seansta yüzde 6 arttı . Buna rağmen başlıca endeksler temmuz ayını hâlâ sert kayıplarla tamamladı. Yapay zekâ yatırımlarının ne kadar sürdürülebilir olduğu ve Çin ekonomisinin gerçek gücü konusundaki temel sorular ise yanıtlanmış değil.