Pentagon, Ukrayna Yardım Komutanlığını NATO Müttefikine Devrediyor

ABD’li yetkililer bu adımı, ittifak içinde yük paylaşımının yeniden düzenlenmesi ve Amerikan kaynaklarının Ulusal Savunma Stratejisi’yle daha uyumlu kullanılmasının bir parçası olarak tanımlıyor . Devir, Washington’ın Avrupa’daki askeri rolünü daraltmasına yönelik daha geniş eğilimin son örneklerinden biri olarak görülüyor .

Kararın arkasında üç temel unsur bulunuyor:

• ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltması: ABD, 2026’da Romanya ve Polonya’daki bazı kara birliklerini geri çekti; bazı NATO komutanlıklarını da Birleşik Krallık, İtalya, Almanya ve Polonya’ya devretti .
• Trump yönetiminin politika değişikliği: Yönetim, Avrupa’daki asker rotasyonlarını ve üst düzey askeri yapılanmayı yeniden değerlendiriyor. Savunma harcamalarını artırmayan ülkelerin Amerikan desteğinden yararlanamayacağı yönünde uyarılar da yapıldı .
• SAG-U’nun geçici bir yapı olarak tasarlanması: Pentagon, grubun başından beri kalıcı bir ABD liderliğindeki misyon değil, geçiş dönemi için oluşturulmuş bir yapı olduğunu belirtiyor . SAG-U, Rusya’nın geniş çaplı işgalinin ardından uzun vadeli güvenlik yardımını koordine etmek amacıyla Kasım 2022’de kuruldu .

Devir süreci nasıl işleyecek?

Planlanan geçişin ayrıntıları henüz tamamen açıklanmış değil. Mevcut bilgilere göre:

• Geçiş bir yıla kadar sürecek: Yetkililer, komuta değişiminin Ukrayna ile yürütülen operasyonları ve silah akışını kesintiye uğratmayacağını söylüyor .
• Yeni komutan Avrupalı veya Kanadalı olacak: SAG-U’nun başına bir Avrupa ya da Kanada ülkesinden gelecek subay atanması bekleniyor. Komutanlığı üstlenecek ülkenin adı henüz kamuoyuna açıklanmadı .
• ABD tamamen dışarıda kalmayacak: ABD Avrupa Komutanlığı, SAG-U içinde bir Amerikan komutan yardımcısı bulundurmaya devam edecek. Bu düzenlemenin, bilgi akışını ve operasyonel sürekliliği koruması amaçlanıyor .
• ABD’li komutan değişiyor: Ağustos 2024’ten bu yana SAG-U’ya komuta eden Korgeneral Curtis Buzzard, 3 Temmuz 2026’da görevden ayrılacak. Korgeneral Guillaume Beaurpere ise görevi devralarak ABD’nin Wiesbaden’deki faaliyetlerini kademeli olarak azaltma sürecini yönetecek .

En büyük endişe: ABD’nin sağladığı benzersiz kapasite

Devir planı NATO içinde genel olarak olumlu karşılanıyor. Müttefikler, Avrupa ülkelerinin Ukrayna misyonunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini savunuyor . Bir NATO yetkilisi bu adımı, “müttefiklerin daha fazla sorumluluk üstlenmesine bir başka örnek” olarak nitelendirirken, Ukrayna’ya desteğin “en üst düzey öncelik” olmaya devam ettiğini söyledi .

Bununla birlikte, ABD’nin doğrudan liderlikten çekilmesinin operasyonel sonuçlarına ilişkin soru işaretleri de var:

Uydu istihbaratı ve hedef belirleme: Kaynaklara göre ABD, Ukrayna’ya kritik nitelikte gerçek zamanlı uydu görüntüleri sağlıyor ve hassas saldırılar için hedef belirleme süreçlerini koordine ediyor. ABD’nin bu alanlardaki özel varlık ve uzmanlığının azalması, istihbarat ve hedefleme faaliyetlerinde sorunlara yol açabilir . Bir NATO yetkilisi, geçişin “istihbarat alanında ve başka konularda sorunlara” neden olabileceğini kabul etti .

Ağır ekipman taşımacılığı: ABD ordusunun küresel hava ve deniz nakliye kapasitesi, ağır askeri ekipmanın NATO lojistik hatları üzerinden taşınmasında önemli rol oynuyor. Başka bir NATO üyesinin bu kapasiteyi aynı ölçekte ve hızda ikame etmesi zor olabilir .

Ukrayna ordusunun geleceğine ilişkin etki: ABD’nin liderlikten çekilmesi, Washington’ın Ukrayna’nın gelecekteki askeri yapılanmasını doğrudan şekillendirme rolünü de azaltacak . Bu, yalnızca mevcut silah sevkiyatlarının koordinasyonunu değil, uzun vadeli eğitim ve savunma planlamasını da etkileyebilecek bir değişim olarak değerlendiriliyor.

Washington’daki siyasi dalgalanma azalabilir mi?

Devir kararının savunulan yönlerinden biri, Ukrayna’ya verilen desteğin ABD iç siyasetindeki ani değişimlere daha az bağımlı hale gelebilecek olması. Bazı yetkililere göre Avrupa liderliğindeki bir komuta yapısı, Washington’daki iç siyasi dalgalanmalara ve politika değişikliklerine karşı daha az kırılgan olabilir .

Ancak bunun karşılığında ABD’nin gelişmiş istihbarat, hedefleme ve stratejik nakliye kapasitesine doğrudan erişim azalabilir. Bu nedenle geçiş, bir yandan NATO içinde daha dengeli bir sorumluluk paylaşımı sağlarken, diğer yandan operasyonel yeteneklerin korunması konusunda yeni bir sınav yaratıyor.

SAG-U nedir?

Security Assistance Group–Ukraine, kısaca SAG-U, ABD Savunma Bakanlığı tarafından Kasım 2022’de Almanya’daki Wiesbaden ABD Ordu Garnizonu’nda kurulan ortak kuvvet karargâhıdır . Görevi; Ukrayna’ya gönderilen silah ve diğer askeri malzemelerin koordinasyonunu sağlamak, Ukrayna askerlerinin eğitimini düzenlemek ve uzun vadeli güvenlik yardımını planlamaktı .

ABD Avrupa Komutanlığına bağlı olarak çalışan SAG-U’nun Nisan 2025 itibarıyla 329 personeli bulunuyordu . NATO’nun Ukrayna için Güvenlik Yardımı ve Eğitim faaliyeti (NSATU) ise Aralık 2024’te operasyonel hale gelerek SAG-U’nun bazı sorumluluklarını devraldı .

Wiesbaden’deki son liderlik değişimi, Ukrayna’ya yönelik askeri yardımın ABD merkezli bir yapıdan NATO ağırlıklı bir yapıya geçişini büyük ölçüde tamamlayacak.