Savaşlar ve “süper” El Niño gıda fiyatlarını 2027’ye kadar nasıl etkileyebilir?

Eurasia Group’un tahmini: Gıda emtialarında yüzde 10-18 artış

31 Temmuz 2026’da aktarılan Eurasia Group analizine göre buğday, mısır ve pirinç gibi temel gıda emtialarının fiyatları 2027 yazına kadar yüzde 10 ila 18 yükselebilir .

Bu oran, her ürün için ayrı ayrı verilmiş kesin bir hedef değil; geniş bir gıda emtiaları sepeti için öngörülen aralığı ifade ediyor. Tahminin temelinde, savaşların neden olduğu enerji ve ticaret sorunlarıyla hava koşullarının üretim bölgelerinde yaratabileceği kayıpların aynı dönemde ortaya çıkması yatıyor.

JPMorgan: Enflasyona yaklaşık 0,3 puanlık ek baskı

JPMorgan ekonomistleri 24 Temmuz 2026’da, güçlü bir El Niño’nun Orta Doğu çatışmasından kaynaklanan yüksek enerji fiyatlarıyla birleşmesi halinde 2027’de küresel manşet enflasyona yaklaşık 0,3 puan ekleyebileceği uyarısında bulundu . Gelişmekte olan piyasaların bu etkiden daha sert etkilenmesi bekleniyor.

Analizin öne çıkan noktaları şöyle:

• El Niño’nun tek başına küresel enflasyona yaklaşık 0,2 puan ekleyebileceği tahmin ediliyor; kalan baskı enerji fiyatları kanalından gelebilir .
• Banka, olayın “süper” El Niño seviyesine ulaşması ihtimalini anlamlı buluyor; ancak kamuya açık kaynaklarda buğday, mısır veya pirinç için ayrı ayrı fiyat hedefi yayımlamadı .
• JPMorgan’ın katkısı, ürün bazlı fiyat tahmininden çok gıda ve enerji şoklarının genel enflasyon üzerindeki etkisine odaklanıyor.

Buğday, mısır ve pirinç için görünüm

Gıda enflasyonunda tahminler neden geniş bir aralıkta?

Kurumların genel gıda enflasyonu tahminleri, kullanılan varsayımlara göre önemli ölçüde değişiyor:

• IMF, gıda fiyatlarının 2026’da yüzde 6,0 artmasını bekliyor .
• Dünya Bankası’nın baz senaryosu, küresel gıda emtia fiyat endeksinde 2026 için yüzde 2,5 artış öngörüyor. Ancak banka, risklerin belirgin biçimde yukarı yönlü olduğunu belirtiyor .
• Daha sert El Niño senaryolarında, bölgeye ve ürünün hassasiyetine bağlı olarak temel gıdalarda yüzde 10 ila 50 arasında fiyat şokları hesaplanıyor .
• Allianz’a göre şok dünya genelinde eşit dağılmayacak. Asya’da kuraklık ve üretim kaybı riski daha yüksekken, Latin Amerika’nın bazı bölümlerinde daha elverişli hava koşulları arz fazlasına yol açabilir .

Goldman Sachs analistleri ise El Niño’nun gücüne bağlı olarak küresel gıda emtia fiyatlarında yüzde 15,8 artış yaşanabileceğini tahmin ediyor . Bu, farklı kurumların tahminleri arasındaki geniş farkın temel nedeninin El Niño’nun şiddeti, çatışmaların süresi ve ticaret yollarının ne kadar hızlı normale döneceği olduğunu gösteriyor.

Yüksek stoklar tampon görevi görebilir mi?

Piyasadaki en önemli dengeleyici unsur, pirinç, soya fasulyesi, mısır ve buğday stoklarının tüm zamanların en yüksek seviyelerine yaklaşması. Bu rezervler, üretimdeki ilk kayıpların tüketiciye ve ithalatçı ülkelere hemen yansımasını önleyebilir .

Ancak stokların varlığı tek başına yeterli olmayabilir. Gıda krizleri sırasında ülkelerin başvurduğu ihracat kısıtlamaları, küresel arz fiziksel olarak tükenmeden ithalatçı ülkelerde ciddi fiyat baskısı yaratabilir .

Buna ek olarak, çatışmalar nedeniyle gübre maliyetleri de yükseliyor. Üre fiyatı 2026’nın başlarında aylık bazda yüzde 46 arttı . Daha pahalı gübre, çiftçilerin 2026/27 sezonunda ekim alanlarını veya girdi kullanımını azaltmasına neden olursa, hava koşullarından bağımsız üçüncü bir arz baskısı ortaya çıkabilir.

Dünya Bankası’nın daha ılımlı baz senaryosu, Orta Doğu kaynaklı tedarik kesintilerinin 2026 ortasında hafifleyeceğini varsayıyor. Bu normalleşme gerçekleşmezse enerji, gübre ve nakliye maliyetleri daha uzun süre yüksek kalabilir; dolayısıyla gıda fiyatları için görünüm de belirgin biçimde kötüleşir .

Sonuç: Fiyat artışı kaçınılmaz mı?

Mevcut veriler, her üründe aynı yönde ve aynı büyüklükte bir artış yaşanacağını göstermiyor. Latin Amerika’daki elverişli hava koşulları bazı tahıl arzlarını artırabilirken, Asya’daki pirinç üretimi ve Avustralya’daki buğday hasadı daha büyük risk altında bulunuyor .

Bununla birlikte savaşlar, enerji ve gübre maliyetleri, nakliye sorunları ve güçlü bir El Niño aynı anda etkili olursa, yüksek stoklara rağmen piyasanın kırılganlığı artacak. En güçlü ortak sinyal, temel gıda fiyatlarında 2027’ye kadar yukarı yönlü riskin devam edeceği; asıl belirsizliğin ise bu etkinin ne kadar büyük ve ne kadar uzun süreceği.