Wildberries saldırıları: Ukrayna, Rusya'nın çevrim içi alışveriş devinin lojistik kapasitesinin yüzde 10'unu nasıl vurdu?

Rusya'da Amazon'un karşılığı olarak görülen Wildberries, günde 20 milyondan fazla siparişi işleyebilen dev bir dağıtım ağına sahipti . Saldırılar sonucunda şirketin toplam depo kapasitesinin yaklaşık yüzde 8-10'unun kaybedildiği, yedi önemli tesisteki toplam hasarın yaklaşık 552 bin metrekareye ulaştığı bildirildi .

Can kayıpları ve milyarlarca rublelik zarar

Saldırıların en ağır bilançosu Kotovsk'taki depoda ortaya çıktı. Rus yetkililere göre burada yedi kişi öldü, 49 kişi yaralandı. Elektrostal'daki saldırıda da bir kişi hayatını kaybetti; farklı günlerdeki saldırılarla birlikte toplam yaralı sayısına ilişkin haberlerde farklı rakamlar yer aldı .

Ekonomik kayıp tahminleri ise şöyle:

• Depo ve altyapı zararı: Forbes Russia, yeniden inşa maliyetini 24,5-33 milyar ruble, yani yaklaşık 313-421 milyon dolar olarak tahmin etti .
• Satıcıların ürün kaybı: Tahminler 100 milyar rubleden başlayıp 150-170 milyar rubleye kadar çıkıyor. Bu da yaklaşık 1,3-2,17 milyar dolarlık bir aralığa karşılık geliyor .
• Toplam kayıp: RBC-Ukraine analizinde şirket, satıcılar ve ilgili operasyonlar için toplam zarar yaklaşık 2 milyar dolar olarak hesaplandı .

Bu rakamlar henüz şirket tarafından açıklanmış kesin bir hasar bilançosu değil. Wildberries, zarar gören ürünlerin kapsamını değerlendirmek için en az 30 güne ihtiyaç duyacağını bildirdi .

Kiev neden Wildberries'i hedef aldı?

Ukrayna saldırıları iki gerekçeyle savundu. İlk olarak Kiev, operasyonu Rusya'nın Ukrayna'daki sivil altyapıya yönelik saldırılarına misilleme olarak çerçeveledi. Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, vurulan tesislerin Rusya'nın savaş çabalarını destekleyen drone tedarik merkezleri olduğunu söyledi .

İkinci gerekçe, Wildberries'in askeri malzeme tedarikindeki rolüydü. Platformda Rusya'nın savaşı tanımlamak için kullandığı “özel askeri operasyon” ifadesinin Rusça kısaltması olan “SVO” ile ilişkilendirilen bir arama kategorisinde 200 binden fazla ürün yer aldığı bildirildi. Listelerde kurşun geçirmez yelekler, taktik kasklar, telsizler, ilk yardım setleri ve fiber optik drone bileşenleri gibi ürünler bulunuyordu .

Saldırılardan sonra Wildberries, “SVO için her şey” etiketini arama sonuçlarından kaldırdı; ancak askeri amaçlı ürünlerin platformdan tamamen silinmediği bildirildi . Foreign Policy ve The Bulwark'taki analizlere göre şirket, resmi askeri tedarik sistemindeki kıtlık, gecikme ve yolsuzluk sorunlarını aşmak isteyen birlikler, gönüllü gruplar ve askerler için fiili bir tedarik kanalına dönüşmüştü .

Rusya'da devlet desteği gündemde

Saldırıların ardından Wildberries'in sahibi Tatyana Kim, şirketin durumunu “zor” olarak niteleyerek Rus hükümetinden mali destek istedi . Kremlin, yardım seçeneklerinin hükümet içinde görüşüldüğünü doğruladı ancak henüz kesinleşmiş bir karar bulunmadığını açıkladı .

Devlet kontrolündeki VTB bankasının olası bir kurtarma veya destek paketinde merkezi rol oynaması bekleniyor. Görüşülen seçenekler arasında devlet bankalarından kredi, satıcılara destek ve vergi kolaylıkları bulunuyor. Platformdaki satıcılar da kayıplar nedeniyle vergi indirimi talep ediyor .

Wildberries'in ayrıca Kazakistan'da yeni depo alanı aradığı bildirildi. Ancak Kazakistan Ticaret ve Entegrasyon Bakanlığı, 29 Temmuz itibarıyla şirketten bu konuda kendilerine ulaşmış resmi bir başvuru bulunmadığını açıkladı .

Saldırılar Rusya'daki savaşı ekonomiye taşıdı

Ukrayna'nın uzun menzilli saldırıları daha önce ağırlıklı olarak petrol rafinerileri, yakıt depoları ve enerji şebekeleri gibi hedeflere yöneliyordu. Wildberries operasyonu ise savaş ekonomisinin sivil ticaret altyapısına uzanan daha geniş bir hedefleme anlayışına işaret ediyor .

Analistlerin değerlendirmesine göre Wildberries, yalnızca tüketici ürünlerinin dağıtıldığı bir pazar yeri değil, aynı zamanda savaş alanındaki birliklerin ekipman sipariş ettiği fiili bir lojistik düğüm hâline gelmişti. Bu nedenle Ukrayna açısından birden fazla şehirdeki dağıtım ağını vurmak, tek bir fabrikayı hedef almaktan daha geniş bir etki yaratabilirdi .

Bunun bedeli ise yalnızca devlet kurumlarına çıkmadı. Depolarda ürünleri bulunan yüz binlerce küçük ve orta ölçekli satıcı, sigortasız ya da kısmen sigortalı stoklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldı. The Guardian ve NPR, saldırıların savaşın maliyetini cephe hattından uzakta yaşayan Rus girişimcilere ve tüketicilere de hissettirdiğini aktardı . Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov da saldırıların ardından “işletmelerin zarar gördüğünü” kabul etti .