İsrail, ateşkesten bu yana en büyük adımda 60 Filistinliyi Gazze’ye bıraktı

İsrailli yetkililer, grubun savaş sırasında gözaltına alınan Gazzelilerden oluştuğunu; kişilerin savaş öncesi suçlardan hüküm giymiş mahkûmlar olmadığını ve İsrail ordusu tarafından “terörist” olarak sınıflandırılmadığını belirtti . Ateşkes döneminde İsrail, savaş sırasında gözaltına alınan Gazzelileri genellikle birkaç haftada bir 10 ila 20 kişilik küçük gruplar halinde serbest bırakıyordu. 28 Temmuz’daki 60 kişilik grup, bu rutin nakillerden belirgin şekilde daha büyüktü .

Serbest bırakılanların sağlık durumu

Birden fazla kaynak, kişilerin Nasır Tıp Kompleksi’ne “zayıf düşmüş ve yaralı” halde ulaştığını bildirdi . Bazıları tekerlekli sandalyedeydi; sahadaki gazeteciler ise fiziksel yaralanma ve aşırı yorgunluk belirtilerine dikkat çekti .

Serbest bırakılan kişiler, İsrail’deki gözaltı süreçleri sırasında kötü muamele gördüklerini anlattı. İddialar arasında dayak, aç bırakma ve tecrit yer aldı . Bu anlatımlar, savaş ve ateşkes döneminde daha önce kamuoyuna yansıyan suçlamaların devamı niteliğinde:

• Nisan 2025’te serbest kalan Gazzeliler BBC’ye, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ve İsrail Cezaevi İdaresi tarafından işkence gördüklerini söyledi .
• Temmuz 2026’da eski Filistinli mahkûmlar Wall Street Journal’a dayak ve aç bırakma yaşadıklarını anlattı; bazıları diğer mahkûmların önünde cinsel saldırıya uğradığını öne sürdü .
• Associated Press ve BBC’nin 2023-2024 yıllarındaki haberlerinde dayak, aşırı kalabalık koğuşlar, gözaltındaki kişilerin üzerine ağızları kapatılmış köpeklerin salınması, yiyecek ve battaniye verilmemesi gibi iddialar yer aldı .
• Filistinli Tutuklu ve Eski Tutuklular İşleri Komisyonu, Temmuz 2026’da İsrail’in Naqab Cezaevi’ndeki yaşam ve sağlık koşullarının kötüleştiğini bildirdi. Komisyonun avukatları tıbbi ihmal, düşük kaliteli yemek, fiziksel ve sözlü şiddet iddialarını belgeledi .

Bununla birlikte, 28 Temmuz’da serbest bırakılan bu 60 kişiye ilişkin iddiaların tamamının bağımsız biçimde doğrulandığına dair bir bilgi bulunmuyor. Uluslararası Kızılhaç Komitesi, 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail’de tutulan Filistinlileri ziyaret edemedi. İsrail Yüksek Mahkemesi, rehinelerle ilgili güvenlik gerekçelerini öne sürerek ICRC’nin cezaevi ziyaretlerine yönelik yasağı sürdürdü .

İsrail’in yanıtı ne oldu?

Mevcut haberlerde, 28 Temmuz grubunun sağlık durumu veya bu gruba ilişkin kötü muamele iddialarına yönelik ayrıntılı bir İsrail hükümeti açıklamasına rastlanmadı. İsrail Cezaevi İdaresi ise daha önceki haberler üzerine sistematik kötü muamele suçlamalarını genel olarak reddetti ve iddiaları “yanlış, yeniden dolaşıma sokulmuş ve hiçbir gerçek temeli olmayan” suçlamalar olarak niteledi . İsrailli makamlar, gözaltındaki kişilere yasalara uygun muamele ettiklerini savunuyor.

2025 ateşkesinin arka planı

ABD’nin arabuluculuğunda yürütülen Ekim 2025 ateşkes anlaşması, İsrail ile Hamas arasındaki iki yıllık savaşı sona erdirmeyi amaçladı. Anlaşmanın ilk aşamasında Hamas, hayatta olan tüm İsrailli rehineleri serbest bırakırken İsrail de çok sayıda Filistinli mahkûm ve gözaltındaki kişiyi bıraktı .

İlk takas kapsamında İsrail’in yaklaşık 1.700 ila 2.000 Filistinliyi serbest bıraktığı bildirildi. Bunların büyük bölümü savaş sırasında gözaltına alınan Gazzelilerdi . Önceki takas ve serbest bırakma süreçlerinde de farklı büyüklüklerde gruplar tahliye edildi:

• Ocak 2025’te Ramallah’ta yaklaşık 60 kişi serbest bırakıldı .
• Şubat 2025’te, aralarında uzun süredir cezaevinde bulunan kişilerin de olduğu yaklaşık 600 kişi bırakıldı .
• Temmuz 2026’da 28 Temmuz’daki işlemden önce 16 ve 35 kişilik daha küçük gruplar serbest bırakıldı .

Filistinli Mahkûmlar Derneği’ne göre Temmuz 2026 itibarıyla 1.000’den fazla Filistinli, haklarında suçlama yöneltilmeden veya dava açılmadan uygulanan idari gözaltı kapsamında İsrail’de tutulmaya devam ediyor .

Hamas, ateşkesin sonraki aşamalarına ilişkin görüşmelerin ilerlemesini İsrail’in Filistinli mahkûmları serbest bırakma taahhütlerini yerine getirmesine bağlıyor ve İsrail’i tahliyeleri geciktirmekle suçluyor . Bu nedenle 60 kişinin serbest bırakılması, ateşkesten bu yana en büyük tek seferlik adım olsa da, anlaşmanın sonraki aşamalarına ilişkin müzakerelerin tıkandığı bir dönemde gerçekleşti .