İklim Davalarında Sınırları Zorlayan İki Kritik Duruşma: TotalEnergies Temyizi ve Torres Boğazı Adalıları’nın Çağrısı

27 Temmuz 2026 tarihli temyiz: TotalEnergies’in Yönetim Kurulu, kararı temyiz etme kararı aldı . Şirketin temel hukuki argümanları şöyle:

• Gözetim Yükümlülüğü Yasası, bir şirketin kendi faaliyetlerinden, bağlı ortaklıklarından ve tedarikçilerinden kaynaklanan riskleri kapsar; ancak müşterilerinin faaliyetlerini kapsamaz. TotalEnergies, bir sürücünün benzinli araç mı yoksa elektrikli araç mı tercih edeceğini kontrol edemeyeceğini savunuyor .
• Avrupa Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi (CSDDD) de müşteri faaliyetlerini kapsamına almamaktadır; TotalEnergies bu durumun kendi yorumunu desteklediğini belirtiyor .
• Şirket, yasanın Scope 3 (Kategori 11) emisyonlarına ulaşmak için hiçbir zaman tasarlanmadığını ve bunu yapmanın hukuki kesinlik ve iş yapma özgürlüğünü ihlal edeceğini düşünüyor .

Finansal bağlam: Scope 3 emisyonları, TotalEnergies’in karbon ayak izinin büyük çoğunluğunu oluşturuyor. Şirket, kararın belirli operasyonel değişikliklere yol açacağını kamuoyuna açıklamadı ve ilk mahkemenin herhangi bir projeyi durdurma emri vermemesini memnuniyetle karşıladı . Temyiz şu anda Paris İstinaf Mahkemesi’nde.

Torres Boğazı Adalıları Temyizi — Avustralya

15 Temmuz 2025 tarihli ilk karar: Pabai -v- Commonwealth (No 2) FCA 796 davasında Yargıç Wigney, büyükler Uncle Pabai Pabai ve Uncle Paul Kabai’nin Avustralya hükümetine karşı açtığı davayı reddetti . Yargıç, iklim değişikliğinin Torres Boğazı’na zarar verdiği ve Ailan Kastom (ada geleneği) için tehdit oluşturduğu yönündeki bilimsel kanıtları kabul etti, ancak hükümetin emisyon hedefleri ve iklim politikası konusundaki kararlarının ‘temel hükümet politikası’ olduğu ve bu nedenle yargı denetiminin dışında kaldığı gerekçesiyle herhangi bir özen yükümlülüğü (duty of care) bulunmadığına hükmetti .

Temmuz 2026’daki temyiz duruşması: Melbourne’de Federal Mahkeme’nin tam heyeti (Başyargıç Debra Mortimer, Yargıç Craig Colvin ve Yargıç Nicholas Owens) önünde dört gün süren bir temyiz duruşması başladı . Davacılar, ilk derece mahkemesinin ihmal hukukunun hükümetin iklim politikası kararlarından kaynaklanan kayıpları tazmin edemeyeceği yönündeki bulgusunun hatalı olduğunu savunuyor .

Kilit hukuki soru: Bir mahkeme, İngiliz Milletler Topluluğu’nun (Avustralya hükümeti) yerli toplulukları öngörülebilir iklim zararlarından koruma ödevi olduğuna ve kültür ve yaşam tarzı kaybı için tazminat ödenmesine hükmedebilir mi? Tam heyet kararını saklı tuttu; kararın daha sonraki bir tarihte açıklanması bekleniyor .

Önemi

TotalEnergies ve Torres Boğazı davaları, iklim hesap verebilirliğinde iki sınır sorununu temsil ediyor: Özel şirketlerin insan hakları durum tespiti çerçeveleri kapsamında tüm değer zinciri emisyonlarını hesaba katması gerekip gerekmediği ve hükümetlerin yetersiz iklim politikası nedeniyle ihmal yoluyla sorumlu tutulup tutulamayacağı. Henüz hiçbir temyiz karara bağlanmamış olup, her iki dava da küresel iklim davacılığını yeniden şekillendirme potansiyeli nedeniyle yakından takip ediliyor.