AB, Rus samuru kürkü yasağını neden üç ay sonra geri aldı?

Kararın temel nedeni, İtalya ve Yunanistan’ın yoğun itirazıydı. İki ülke, Avrupa’daki lüks kürk işleme ve moda sektörleri açısından Rusya’dan gelen yüksek kaliteli samur derilerinin büyük önem taşıdığını savundu. Rusya, küresel samur ticaretinde baskın konumda olduğu için Avrupa’daki üreticilerin aynı kalitede başka tedarikçiler bulmasının son derece zor olduğu belirtildi .

Yasak nasıl kaldırıldı?

Değişiklik, AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırım düzenlemesinin XXI numaralı ekinde yapıldı ve 23 Temmuz’da AB Resmî Gazetesi’nde yayımlandı . Düzenlemenin yeni hali, yasağı “tabaklanmış veya işlenmiş kürk derileri” için sürdürürken samur derilerini açıkça kapsam dışında bırakıyor .

Bunun pratik anlamı şu:

• Rusya’dan ham ve işlenmemiş samur derileri AB’ye yeniden ithal edilebiliyor.
• Rusya menşeli hazır kürk mantolar ve diğer işlenmiş kürk ürünleri ise yasak kapsamındaki yerini koruyor .

Dolayısıyla AB, Rus kürk sektörüne yönelik tüm kısıtlamaları kaldırmış değil. Ancak lüks ürün üretiminde kullanılan en değerli ham maddelerden biri için önemli bir istisna tanımış oldu. Avrupa Komisyonu da kararını, Rusya’nın küresel samur piyasasındaki hâkim konumuna ve alternatif tedarik bulmanın güçlüğüne dayandırdı. Üst düzey bir AB yetkilisi, başka bir yerden samur bulmanın “çok zor göründüğünü” söyledi .

İtalya ve Yunanistan neden etkili oldu?

İtalya ve Yunanistan, AB içinde ham Rus samuru derilerinin başlıca ithalatçıları olarak öne çıkıyor. Bu ülkelerdeki kürk üreticileri, Rusya’dan gelen ham derilerin lüks mantolar ve diğer yüksek fiyatlı ürünlerin üretiminde ikame edilemeyeceğini ileri sürdü .

İki ülkenin baskısı, yaptırım paketinin müzakere edildiği dönemde sonuç verdi. AB’nin yaptırım kararlarında 27 üye ülkenin uzlaşısına ihtiyaç duyulması, ulusal ekonomik çıkarları güçlü biçimde etkilenen ülkelerin müzakere masasında istisna talep etmesine olanak tanıyor. Samur derileri için yapılan düzenleme de bu pazarlık sürecinin en dikkat çekici sonuçlarından biri oldu.

21. yaptırım paketi neden tavizlerle şekillendi?

23 Temmuz’da kabul edilen 21. yaptırım paketi, Rusya’nın enerji gelirlerini, bankalarını, kripto para ağlarını, petrol ticaretini ve “gölge filo” olarak adlandırılan tanker ağını hedef alıyor. Paket kapsamında 170 kuruluş ve 48 kişi olmak üzere toplam 218 yeni yaptırım tanımlaması yapıldı .

Buna karşın paket, kabul edilmeden önce önemli ölçüde yumuşatıldı. En az altı üye ülkenin itirazları nedeniyle onay süreci iki kez ertelendi ve müzakereler yaklaşık altı hafta sürdü . Son metinde üye ülkelerin güvence altına aldığı başlıca tavizler arasında şunlar yer aldı:

• Rus petrolü için uygulanan fiyat tavanının 12 ay boyunca dondurulması: Böylece varil başına 44 dolarlık sınırın otomatik olarak yükseltilmesi engellendi .
• Bazı Rus LNG transferlerine bir yıllık istisna: Yunanistan’ın talebiyle, belirli Rus sıvılaştırılmış doğal gaz transferlerinin üçüncü ülkelere yapılmasına izin verildi .
• Vize kısıtlamaları konusunda itiraz: İtalya, daha sıkı vize düzenlemelerine karşı çıktı .

Samur derisi istisnası da aynı genel tabloya uyuyor: Belirli sektörlere ekonomik açıdan bağımlı olan üye ülkeler, paketin diğer alanlarda sertleşmesi karşılığında kendi sanayilerini koruyacak dar kapsamlı muafiyetler elde etti.

Bu karar ne anlatıyor?

Rus samuru yasağının yalnızca üç ay sonra geri çekilmesi, AB yaptırım sisteminin nasıl çalıştığına dair küçük ama çarpıcı bir örnek sunuyor. Bir yandan enerji, finans ve ticaret alanlarında kapsamlı yeni kısıtlamalar getirilirken, diğer yandan belirli ekonomik çıkarların yoğunlaştığı sektörler için istisnalar oluşturulabiliyor.

Samur derileri için getirilen muafiyet sınırlı: Hazır ürünleri kapsamıyor ve tüm Rus kürk ürünlerine serbestlik tanımıyor. Yine de Rusya’nın dünyanın en pahalı kürkü olarak nitelenen samur derilerini AB’ye yasal olarak yeniden gönderebilmesi, yaptırım politikasındaki genel kapsam ilkesine önemli bir istisna oluşturuyor.

Sonuç olarak Brüksel’in geri adımı, Rus samurunun benzersiz niteliğinden çok, İtalya ve Yunanistan’ın kendi kürk sektörleri için yürüttüğü etkili müzakerelerin ürünü oldu. 21. yaptırım paketi Rusya’ya yönelik baskıyı birçok alanda artırırken, samur derisi örneği AB yaptırımlarının üye ülkelerin ekonomik öncelikleri karşısında ne kadar esneyebildiğini de gösterdi.