Rusya'nın Ermenistan'a Ticari Ambargosu Derinleşiyor: Paşinyan, Putin'e 'Haksız' Kısıtlamaları Kaldırma Çağrısı Yaptı

İşte Temmuz 2026 sonu itibarıyla durumun kapsamlı ve kaynaklara dayalı bir analizi.

Rusya'nın Ermeni İhracatına Uyguladığı Ticari Kısıtlamalar

Rusya, Nisan 2026'nın sonlarında Jermuk markası başta olmak üzere Ermeni maden suyu ihracatını kısıtlamaya başladı . Mayıs ayı boyunca ve Haziran'da hızla artan bir şekilde Moskova, yasakları çok sayıda Ermeni ürününü kapsayacak şekilde genişletti . Haziran ayının ilk haftası itibarıyla Rusya, aşağıdaki ürünler için geçici yasaklar veya sıkı kısıtlamalar getirmişti:

• Taze gıda ürünleri: Domates, salatalık, biber, yeşillik, otlar ve çilek (fitosaniter gerekçelerle) .
• Çiçekler (kesme çiçek yasağı) .
• Alkollü içecekler: Konyak ve şarap .
• Maden suyu (Jermuk dışındaki markalar da dahil) .
• Balık ürünleri: 2 Haziran'dan itibaren geçerli olmak üzere Rusya, Ermeni balık ürünlerine kısıtlama getirdi .
• Transit engelleri: Rusya, bazı Ermeni mallarının kendi toprakları üzerinden transit geçişine de engel çıkardı .

Rusya'nın tarım güvenliği denetim kurumu Rosselhoznadzor ve diğer düzenleyici kurumlar teknik nedenler öne sürse de, kısıtlamaların zamanlaması - Ermenistan'ın 7 Haziran'daki parlamento seçimlerinden hemen önce ve Yerevan'ın Batı'ya yönelmesinin ortasında - gözlemciler tarafından siyasi bir baskı olarak değerlendirildi .

Paşinyan'ın Putin'e Kısıtlamaların Kaldırılması İçin Sunduğu Gerekçeler (27 Temmuz Telefon Görüşmesi)

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 27 Temmuz 2026'da bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Ermenistan hükümetinin açıklamasına ve çeşitli raporlara göre:

• Paşinyan, Ermeni ihracatına yönelik kısıtlamaların Ermenistan-Rusya ilişkilerini düzenleyen yasal ve anlaşma çerçevesine aykırı olduğunu ve Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) kurallarını ihlal ettiğini belirtti .
• Bu önlemlerin iki ülke arasındaki ikili anlaşmalarla çeliştiğini vurguladı .
• Paşinyan, Putin'den anlaşmazlığın çözülmesine ve kısıtlamaların kaldırılmasına yardımcı olmasını istedi .
• Ayrıca bu kısıtlamaları, Ermeni kamuoyunu AEB'ye karşı döndürme riski taşıyan 'yanlış bir adım' olarak nitelendirdi .

İkili Ticaretteki Etki

• Ermenistan ile Rusya arasındaki ticaret hacmi 2026'nın ilk beş ayında geçen yılın aynı dönemine göre %20,5 oranında düştü. Bu veri Ermenistan İstatistik Komitesi tarafından açıklandı .
• Bu düşüş, hem doğrudan ithalat yasaklarını hem de daha geniş ticaret akışlarındaki yavaşlamayı yansıtıyor. Rusya, Ermenistan'ın en büyük ticaret ortağı ve taze ürünlerinin ana pazarı olmaya devam ediyor .
• Ermeni ihracatçılar, özellikle zamana duyarlı tarım ve içecek kategorilerinde ciddi bir aksama yaşadı.

Avrupa Birliği'nin Müdahalesi

AB, Rusya'nın 'ekonomik zorbalığına' karşı önemli bir karşılık verdi. AB liderleri bu adımları açıkça Moskova'nın baskısına bir yanıt olarak tanımladı .

Mali Yardım:

• 4 Haziran'da Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Paşinyan ile görüştü ve AB'nin yaklaşık 50 milyon avroluk bir ekonomik destek girişimi hazırladığını duyurdu .
• 19 Haziran'da AB, daha geniş bir paketin ilk dilimi olarak Ermenistan'ın özel sektörünün darbe etkisini hafifletmek için acil 34 milyon avro ödedi .
• 2 Temmuz'da AB, ek 18 milyon avroluk ekonomik destek sözü vererek toplam doğrudan yardımı 52 milyon avronun üzerine çıkardı .

Otonom Ticaret Önlemleri (Gümrük Tarifesi Serbestleştirmesi):

• 2 Temmuz'da von der Leyen, Ermenistan'ın AB'ye yaptığı ihracatın %80'ine kadarının gümrüksüz girmesine izin verecek 'otonom ticaret önlemleri' teklifini duyurdu .
• Bu mekanizma, AB'nin daha önce Ukrayna ekonomisini desteklemek için kullandığı mekanizmayla aynı .

Siyasi Dil:

• Von der Leyen, Rusya'nın eylemlerini 'ekonomik zorbalıktan başka bir şey değil' ve 'kabul edilemez' olarak nitelendirdi ve Moskova'nın 'siyasi baskı için ekonomik ilişkileri silah haline getirdiğini' söyledi .
• 2 Temmuz'da Yerevan'ı ziyaret eden von der Leyen, Ermenistan'a: 'Bize güvenebilirsiniz' dedi .

AB Üyeliği Referandumu Konusu

Referandum olasılığı kriz boyunca önemli bir alt metin oldu:

Putin'in Talebi: Putin, Nisan 2026'daki Moskova görüşmesinde Paşinyan'ı Ermenistan'ın hem AB hem de AEB üyesi olamayacağı konusunda uyardı . Putin, Ermenistan'ın bloklar arasında bir referandum yapması için baskı yaptı .

Paşinyan'ın Pozisyonu:

• Paşinyan, Ermenistan'ın önce resmi bir AB üyelik başvurusu yapmadan bir referandumun 'anlamsız' olduğunu defalarca belirtti .
• Ermenistan'ın Avrupa entegrasyon sürecinin henüz böyle bir seçimin somut hale geleceği aşamaya gelmediğini söyledi .
• Haziran 2026 sonunda şunları söyledi: 'Bir referandum, referandumun bir konusu olduğunda yapılacaktır. Referandumun konusu, en azından Ermenistan'ın Avrupa Birliği'ne resmi bir başvurusu olmalıdır' .

Sivil Toplum Girişimi: 'Avrasya İttifakı' adlı Rus yanlısı bir sivil toplum grubu, Temmuz başında AB'ye katılıma karşı 'aşağıdan bir referandum' için Ermenistan Merkez Seçim Komisyonu'na bir girişim sundu, ancak bu hükümet dışı bir çabadır .