Nikkei ve KOSPI neden çakıldı? AI hisselerindeki satış dalgası neden bitmeyebilir?

Satış dalgası, haziran başından bu yana biriken endişelerin en şiddetli aşaması oldu. ABD'deki çip hisselerindeki gece düşüşü, Çinli rakip CXMT'nin rekor halka arzı, AI şirketlerinin yüksek harcama planlarının nasıl finanse edildiğine dair soru işaretleri ve yatırımcıların artık güçlü bilançolarla bile tatmin olmaması aynı tabloda birleşti.

28 Temmuz'daki düşüşü ne tetikledi?

Wall Street'ten Tokyo ve Seul'e yayılan çip satışı

İlk kıvılcım, 27 Temmuz'da ABD'de işlem gören yarı iletken hisselerindeki sert düşüştü. Wall Street'teki satışlar, ABD çip sektörünü izleyen Philadelphia Semiconductor Index'in zayıflamasıyla birlikte Tokyo ve Seul'de yeni satış emirlerini tetikledi .

Japonya'da Nikkei 225 gün içinde 2.500 puandan fazla geriledi. Kioxia, Tokyo Electron ve Advantest gibi AI ve yarı iletken tedarik zinciriyle bağlantılı şirketler düşüşte başı çekti . Bu durum, Asya'daki çip üreticilerinin yalnızca kendi bilançolarına değil, küresel teknoloji döngüsüne ve ABD'li yatırımcıların risk iştahına ne kadar bağlı olduğunu da gösterdi.

Çinli CXMT'nin rekor başlangıcı

Satışları ağırlaştıran ikinci gelişme, Çinli bellek çipi üreticisi ChangXin Memory Technologies'in (CXMT) 27 Temmuz'da Şanghay'daki işlem başlangıcıydı. Şirketin hisseleri ilk işlem gününde halka arz fiyatına göre yaklaşık yüzde 466-471 yükseldi .

CXMT'nin bu denli güçlü başlangıcı, DRAM pazarında Samsung Electronics, SK Hynix ve Micron'ın karşısına daha iddialı bir Çinli rakibin çıktığı şeklinde yorumlandı. Söz konusu üç şirket, küresel DRAM pazarının yüzde 90'ından fazlasını kontrol ediyor; CXMT'nin hızla büyümesi ise bu dengede orta ve uzun vadede değişim ihtimalini gündeme getiriyor .

Haber, özellikle Güney Kore'nin bellek hisselerinde yeniden değerleme baskısı yarattı. SK Hynix'in ABD'de işlem gören hisseleri 143,02 dolara gerileyerek 149 dolarlık ilk halka arz fiyatının altına indi; Kore'de şirketin hisseleri yaklaşık yüzde 11 düştü. Samsung Electronics ise yüzde 9,15 geriledi .

Satış dalgasının arkasındaki daha büyük endişeler

AI yatırımları borçla mı taşınıyor?

Yatırımcıların temel sorularından biri, yapay zekâ altyapısına ayrılan devasa sermayenin ne kadarının gerçek nakit akışıyla, ne kadarının borçla finanse edildiği. Nvidia'nın büyük müşterileri olan hyperscaler'lar—bulut hizmetleri ve veri merkezlerini küresel ölçekte işleten teknoloji şirketleri—AI yatırımlarını artırıyor. Ancak bu harcamaların getirisi beklenenden düşük kalırsa finansman baskısı oluşabileceği düşünülüyor .

Bu durum, "döngüsel finansman" riskini gündeme getiriyor: Çip talebi, AI altyapısına yatırım yapan şirketlerin borçlanmasına; bu borçlanma da yeni çip siparişlerine dayanıyor olabilir. Beklenen yatırım getirisi gerçekleşmezse, siparişler ve harcama planları aynı anda yavaşlayabilir. Reuters, 28 Temmuz'daki satışta AI altyapısına bağlı finansman risklerine yönelik artan endişelerin önemli rol oynadığını bildirdi .

23 Haziran'da Güney Kore'de kaldıraçlı bir yarı iletken ETF'sinin çözülmesi de kalabalık pozisyonların ve yüksek bireysel yatırımcı kaldıraç kullanımının ne kadar hızlı satışa dönüşebileceğini göstermişti . Bu nedenle mevcut hareket, yalnızca şirketlerin operasyonel görünümüne değil, piyasadaki pozisyonlanmanın yapısına ilişkin bir uyarı olarak da değerlendiriliyor.

Güçlü bilançolar artık yeterli değil

AI ve çip hisselerinde beklentiler o kadar yükseldi ki, şirketlerin rekor sonuçları bile yatırımcıları ikna etmeye yetmeyebiliyor. Samsung, ikinci çeyrekte faaliyet kârının 19 kat artarak 89,4 trilyon wona, yani yaklaşık 58,4 milyar dolara ulaşacağını açıkladı. Buna rağmen şirketin hisseleri yaklaşık yüzde 7 düştü .

Piyasanın mesajı açıktı: Gelecekteki AI destekli büyümenin önemli bölümü zaten hisse fiyatlarına yansımış olabilir . Benzer şekilde TSMC'nin güçlü sonuçları ve daha yüksek gelir ile harcama beklentileri de yatırımcıların yüksek çıtasını aşamadı. Şirketin bilançosunun ardından artan maliyetler ve AI patlamasının uzun sürmesine ilişkin yorgunluk öne çıktı .

KOSPI'nin temmuz başında ayı piyasasına girmesi, bu beklenti değişiminin hızını ortaya koydu. Endeks, yılın ilk bölümünde dünyanın en iyi performans gösteren büyük borsalarından biriyken, birkaç hafta içinde AI şüpheciliği ve aşırı piyasa yoğunlaşması nedeniyle sert biçimde geriledi . Samsung Electronics ve SK Hynix'in birlikte KOSPI piyasa değerinin yarısından fazlasını oluşturması, endeksi AI duyarlılığındaki değişimlere özellikle açık hâle getiriyor .

Bilançolar neden yeni dalgalanma noktaları olabilir?

Her büyük teknoloji şirketinin bilançosu artık sıradan bir sonuç açıklaması olmaktan çıktı; AI harcamalarının sürdürülebilirliği için bir test hâline geldi. Meta'nın AI bilgi işlem kapasitesini satmaya yönelik planı, piyasada gelecekte arz fazlası oluşabileceği endişesini artırmış ve 2 Temmuz'da Asya çip hisselerindeki düşüşü hızlandırmıştı . TSMC'nin 16 Temmuz'daki sonuçları da benzer şekilde piyasayı rahatlatamadı .

Şimdi gözler Nvidia, Apple ve diğer büyük bulut şirketlerinin sonuçlarında. Yatırımcılar, AI gelirlerindeki büyümenin sektörün 1 trilyon doların üzerindeki sermaye harcaması planını haklı çıkarıp çıkaramayacağını görmek istiyor . Goldman Sachs'ın Prime Services birimi, hedge fonlarının bilançolar öncesinde teknoloji pozisyonlarını azalttığını bildirdi .

Sonuç: Bu sadece bir günlük panik mi?

28 Temmuz'daki Nikkei ve KOSPI düşüşü, AI ve yarı iletken hisselerinde daha uzun süredir devam eden yeniden fiyatlama sürecinin en sert bölümüydü. ABD'den gelen satış baskısı ve CXMT'nin güçlü halka arzı kısa vadeli tetikleyiciler olurken, yüksek değerlemeler, borçla finanse edilen AI altyapısı ve kalabalık pozisyonlar daha derindeki riskleri oluşturuyor.

Önümüzdeki büyük teknoloji bilançoları beklentileri belirgin biçimde aşamazsa satışların sürmesi mümkün. Bu nedenle piyasanın bundan sonraki sorusu yalnızca "AI büyümesi devam edecek mi?" değil; bu büyümenin hangi maliyetle, ne kadar borçla ve mevcut hisse değerlemelerini haklı çıkaracak hızda gerçekleşeceği olacak.