Mojtaba Hamaney Neden Ortada Yok? İran'ı Asıl Kim Yönetiyor?

İşte 2026 yılının ortalarına ait güvenilir haber kaynaklarına dayanan güncel durum.

Mojtaba Hamaney'in Resmi Statüsü

Ayetullah Ali Hamaney'in 56 yaşındaki ikinci oğlu Mojtaba Hamaney, babasının ABD-İsrail ortak hava saldırılarında öldürülmesinden bir hafta sonra, 8-9 Mart 2026'da Uzmanlar Meclisi tarafından İran'ın üçüncü dini lideri olarak resmen atandı . Daha önce perde arkasında çalışan ve Devrim Muhafızları (IRGC) ile seçkin çevrelerde güçlü bağlantıları olan bir isimdi; ancak hiçbir resmi devlet görevinde bulunmamış, kamuoyu önünde konuşma yapmamış ya da röportaj vermemişti .

Görünmezliği ve Tecrit Durumu

Mojtaba Hamaney, atanmasından bu yana fiilen ortadan kayboldu. Birden fazla haber kaynağı bunu doğruluyor:

• Dini lider seçildiğinden beri kamuoyu önüne tek bir kez bile çıkmadı. CNN, Mart ortasında "büyük ölçüde gözden uzak kalmaya devam ettiğini" , Nisan sonunda ise "altı haftadan fazla zaman geçmesine rağmen halk tarafından görülmediğini ve duyulmadığını" bildirdi .
• Sağlık durumu tam bir gizem ve "ne kadar yetki kullandığı belirsiz" .
• Kendisine atfedilen tek iletişim, Mart ortasında devlet televizyonunda okunan tek bir uzun metindi; bu onun ilk ve tek kamu mesajı oldu . Nisan sonunda Reuters, rolünün "artık onaylamaktan ibaret olduğunu" yazdı .
• Babasının savaş, barış ve stratejik konularda sorgulanmayan tek otorite olmasının aksine, Mojtaba "babasının sahip olduğu otomatik otoriteye sahip değil" . New York Times onu "rolü fiili kontrole dönüşmeyen gizemli bir figür" olarak tanımladı .

İran'ı Asıl Yönetenler

Gerçek güç, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) merkezli bir askeri cuntaya geçmiş durumda. Kilit aktörler şunlar:

Kim	Rolü
IRGC Savaş Konseyi	Savaş sırasında fiili liderlik olarak ortaya çıkan askeri cunta. IRGC savaş yetkilerini ele geçirerek dini liderin rolünü etkisiz hale getirdi .
Ahmed Vahidi	Çatışmada ölen iki selefinin ardından Devrim Muhafızları'nın mevcut komutanı. Uzun süredir IRGC'de olan Vahidi, en güçlü tek figür olarak görülüyor .
Üç kişilik geçici konsey	Ali Hamaney'in ölümünün hemen ardından hükümet sorumluluklarını üstlenmek üzere kuruldu. Ayetullah Alirıza Arefi ve Muhammed Muhbir gibi isimlerden oluşuyor .
Zayıflamış sivil liderlik	Eski Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi (2024'te öldü) ve Meclis Başkanı Ali Laricani (17 Mart 2026'da öldürüldü) gibi üst düzey sivil figürlerin ortadan kaldırılmasıyla sivil kurumlar güçsüzleşti .

Reuters, NYT ve Demokrasileri Savunma Vakfı (FDD) raporları aynı sonuca varıyor: İran'ı IRGC ve generalleri yönetiyor. Mojtaba Hamaney ise ne görülen ne de duyulan resmi bir figürden ibaret . Time dergisinin ifadesiyle, "İran'ın Dini Lideri Artık Yüce Değil" — tek bir adamın mutlak otoritesi üzerine kurulu sistem çöktü ve "ortada net bir karar alıcı kalmadı" .

Özet

Mojtaba Hamaney, İran'ın sembolik dini lideridir ancak fiilen tecrit edilmiş, fiziksel olarak görünmez ve siyasi açıdan marjinalleştirilmiştir. Gerçek yönetim yetkisi, IRGC Savaş Konseyi ve komutanı Ahmed Vahidi liderliğindeki savaş zamanında kontrolü ele geçirmiş bir askeri cuntanın elindedir. İran yönetimi, tek bir din adamının egemenliğinden kolektif bir askeri komutaya evrilmiştir.