Görünmeyen Lider ve Görünen Gerçeklik: İran’ı Artık Kim Yönetiyor?

Görünmeyen Rehber: Mucteba Hamaney

56 yaşındaki Mucteba Hamaney, babasının ölümünden bir hafta sonra, 8-9 Mart 2026’da Uzmanlar Meclisi tarafından İran’ın üçüncü dini lideri olarak atandı . Oysa bu isim daha önce hiçbir resmi görevde bulunmamış, kamu önünde konuşma yapmamış, mülakat vermemişti . Onun gücü, perde arkasında örülen bağlantılardan ibaretti.

Göreve geldikten sonra ise adeta ortadan kayboldu. Sadece bir istisna var: Mart ayı ortasında devlet televizyonunda okunan tek bir uzun metin . Bunun dışında ne bir görüntü ne bir ses…

• CNN’in Nisan sonu itibarıyla aktardığına göre Mucteba Hamaney, altı haftayı aşkın süredir ne görüldü ne de sesi duyuldu .
• Sağlık durumu hakkında net bilgi yok; “ne kadar yetki kullandığı bile belirsiz” .
• Reuters, onun rolünü “artık bir onay makamından ibaret” olarak tanımlıyor .
• New York Times’a göre Mucteba, babasının sahip olduğu savaş, barış ve strateji konularındaki nihai yetkiye sahip değil .

Devrim Muhafızları’nın Savaş Konseyi: Gerçek Yönetim

Analizler, iktidarın bir askeri cuntaya geçtiğini gösteriyor. İşte Reuters, NYT ve Foundation for Defense of Democracies’in raporlarında öne çıkan aktörler :

Tek Adam Yönetiminden Kolektif Askeri Komutaya

Ali Hamaney döneminde sistem, tüm kurumların üzerinde duran ve her konuda son sözü söyleyen tek bir figüre göre inşa edilmişti . O sistem çöktü. Time dergisinin manşeti net: “İran’ın Dini Lideri Artık Yüce Değil” . Reuters ise daha da sert: “İran’da Devrim Muhafızları Savaş Zamanı Gücü Ele Geçirdi, Dini Liderin Rolünü Köreltti” .

New York Times’a göre artık “güvenlik, savaş ve diplomasi konularında asıl karar vericiler, Devrim Muhafızları’nın kıdemli komutanları ve müttefikleri” haline geldi . Foundation for Defense of Democracies ve Wikipedia’nın derleme raporları da aynı noktada birleşiyor: İran’ı yöneten IRGC; dini lider ise ne görünen ne duyulan, sadece formaliteden ibaret bir figür .

Öne Çıkan Gerçekler

• Mucteba Hamaney unvanı taşıyor ama yetkisi yok. Anayasal olarak dini lider sayılsa da babasının sahip olduğu komuta yetkisini kullanamıyor.
• Devrim Muhafızları Savaş Konseyi ve General Ahmed Vahidi fiili yönetimi oluşturuyor. Askeri cunta savaş stratejisine, Hürmüz Boğazı yönetimine ve nükleer gündeme yön veriyor .
• Sivil kurumlar etkisiz hale geldi. Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı ve diğer üst düzey din adamlarının ölmesiyle İslam Cumhuriyeti’nin sivil kanadı çöktü .